plik

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO

NA WYDZIALE LEKARSKIM I

ROK AKADEMICKI 2012/2013

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla II roku

NAZWA PRZEDMIOTU

BIOCHEMIA

NAZWA JEDNOSTKI (jednostek ) realizującej przedmiot

KATEDRA I ZAKŁAD BIOCHEMII I BIOLOGII MOLEKULARNEJ = KZBBM

3 . Adres jednostki odpowiedzialnej za dydaktykę

Adres: Święcickiego 6, 60-781 Poznań, Col. Anatomicum

Tel. /Fax 061-854-65-13/061-854-65-10

Strona WWW http://www.biolmol.ump.edu.pl/

E-mail biolmol@ump.edu.pl

Kierownik jednostki

prof. dr hab. Paweł Jagodziński

Osoba odpowiedzialna za dydaktykę na Wydziale Lekarskim I (koordynator

przedmiotu) :

Nazwisko prof. dr hab. Paweł Jagodziński

Tel. kontaktowy: 061-854-65-19

Możliwość kontaktu (dni, godz., miejsce) pon-pt, godz. 9-16, KZBBM

E-mail: pjagodzi@ump.edu.pl

Osoba zastępująca dr J. Bogusław Dylewski

Kontakt dylewski@ump.edu.pl

Miejsce przedmiotu w programie studiów

Rok:2

Semestr: III/zimowy i IV/letni

Liczba godzin ogółem

: 180

liczba pkt.ECTS:

Jednostki uczestniczące w nauczaniu

przedmiotu

Semestr zimowy liczba godzin
W

Ćwiczenia

kategoria

KZBBM

Razem:

Jednostki uczestniczące w nauczaniu

przedmiotu

Semestr letni liczba godzin

Ćwiczenia

kategoria

KZBBM

Razem:

8 .

Cel nauczania przedmiotu

Poznanie  na  poziomie  molekularnym  procesów  katabolicznych  i  anabolicznych
związków  azotowych  (aminokwasów,  hemoglobiny,  kwasów  nukleinowych),
węglowodanów  i  tłuszczowców  w  warunkach  fizjologicznych.  Poznanie  struktur
ważniejszych  metabolitów  przemian  chemicznych  i  nazw  enzymów  katalizujących
kluczowe  reakcje  oraz  mechanizmów  regulacji  ich  aktywności.  Zrozumienie
współzależności  przemian  i  roli  cyklu  utlenień  końcowych  produktów  katabolizmu
białek,  węglowodanów  i  tłuszczów.  Zrozumienie  podstaw  molekularnych  procesów
energetycznych,  ze  szczególnym  uwzględnieniem  ATP  sprzężonej  z  transportem
elektronów. Poznanie stresu oksydacyjnego, potencjału antyoksydacyjnego organizmu
oraz  sposobu  replikacji  materiału  genetycznego,  ekspresji  genów  i  mechanizmów
molekularnych leżących u podłoża tych procesów. Poznanie głównych przekaźników
sygnałów

komórce

oraz

funkcji

receptorów

powierzchniowych

i  wewnątrzkomórkowych.  Zrozumienie  podstaw  homeostazy  ustrojowej,  szczególnie
w odniesieniu do gospodarki węglowodanowej i lipidowej oraz roli hormonów w tych
procesach z uwzględnieniem specyfiki niektórych narządów i tkanek organizmu.
Poznanie podstawowych metod biologii molekularnej stosowanej w medycynie.
Ułatwienie  zrozumienia  niektórych  zagadnień  omawianych  w  ramach  fizjologii
z  elementami  patologii,  przedmiotów  przedklinicznych  (diagnostyki  laboratoryjnej,
immunologii,  farmakologii  i  toksykologii)  i  przedmiotów  klinicznych  (chorób
wewnętrznych i pediatrii).

Efekt kształcenia – umiejętności i kompetencje:
rozumie przemiany  związków chemicznych w  warunkach  fizjologicznych;  zna drogi
przemian  i  końcowego  utleniania  produktów  katabolizmu  białek,  węglowodanów
i  tłuszczów;  rozumie  funkcje  podstawowych  układów  przekaźników  w  komórce;
rozumie funkcje receptorów powierzchniowych i wewnątrzkomórkowych; zna procesy
prowadzące  do  śmierci  komórki;  wykorzystuje  wiedzę  z  zakresu  podstaw
molekularnych  procesów  energetycznych  oraz  procesów  biochemicznych  w  stanach
patologicznych;  rozumie  możliwości  regulacji  procesów  biochemicznych  oraz  zna
podstawy molekularne niektórych chorób.

9. SYLABUS

W załączeniu

10.Tematyka poszczególnych wykładów, ćwiczeń i seminariów

Wykłady - Semestr zimowy

Tematyka wykładów

Imię i nazwisko osoby

prowadzącej zajęcia

Wykład 1.

Enzymy. Koenzymy i rola witamin jako ich
składników

prof. dr hab. Paweł
Jagodziński

Wykład 2.- 6.

Metabolizm aminokwasów.

Wykład 7.

Utleniania biologiczne

Wykład 8.- 10.

Kwas DNA, RNA i biosynteza białek

Wykład11.- 13.

Metabolizm cukrów prostych i złożonych

Wykład14.- 16.

Kwasy tłuszczowe

Wykład17.- 19.

Lipidy proste i złożone

Wykład20.- 22.

Cholesterol, kwasy żółciowe i wit D

Wykłady - Semestr letni

Tematyka wykładów

Imię i nazwisko osoby

prowadzącej zajęcia

Wykład 23.- 24.

Hormony steroidowe

prof. dr hab. Paweł
Jagodziński

Wykład 25.

Budowa i funkcja hormonów
polipeptydowych i białkowych

Wykład 26.

Podłoża biochemiczne procesów
zachodzących w tkance łącznej.
Molekularne aspekty skurczu mięśnia

Wykład 27.

Przewodzenie bodźców w OUN i na
zakończeniach nerwowych:
neurotransmitery ich receptory, transdukcja
sygnałów

Dr A. Sobkowiak

Wykład 28.

Biosynteza i funkcje tlenku azotu (NO)

prof. dr hab. Paweł
Jagodziński

Wykład 29.

Biochemia procesu widzenia

Dr A. Sobkowiak

Wykład 30.

Stres oksydacyjny

prof. dr hab. Paweł
Jagodziński

Ćwiczenia - Semestr zimowy

Tematyka ćwiczeń

Osoba odpowiedzialna

Ćwiczenie 1.

Aminokwasy i peptydy. Struktura i właściwości
białek. Klasyfikacja enzymów i koenzymów

Asystenci KZBBM

Ćwiczenie 2.

Metody rozdziału białek i oznaczania
aktywności enzymów

Ćwiczenie 3.

Repetytorium I -Białka

Ćwiczenie 4.

Zasady purynowe i pirymidynowe oraz
nukleozydy i nukleotydy. Budowa DNA i RNA

Ćwiczenie 5.

Preparatyka i analiza restrykcyjna
plazmidowego DNA

Ćwiczenie 6.

Repetytorium II – Kwasy nukleinowe

Ćwiczenie 7.

Cukry proste i ich pochodne ważne biologicznie.
Budowa i funkcja oligo- i polisacharydów

Ćwiczenie 8.

Repetytorium z materiału wykładowego
semestru zimowego

Ćwiczenia - Semestr letni

Tematyka ćwiczeń

Osoba odpowiedzialna

Ćwiczenie 9.

Oznaczanie stężenia glukozy i aktywności α-
amylazy

Asystenci KZBBM

Ćwiczenie 10.

Repetytorium III – Węglowodany

Ćwiczenie 11.

Podział lipidów i ich składniki. Trawienie
tłuszczów pokarmowych. Skład i rola żółci

Ćwiczenie 12.

Preparatyka i analiza tłuszczów

Ćwiczenie 13.

Repetytorium IV – Tłuszczowce

Ćwiczenie 14.

Repetytorium z materiału wykładowego
semestru letniego

Seminaria - Semestr zimowy

Tematyka seminariów

Imię i nazwisko osoby

prowadzącej zajęcia

Seminarium 1.

Struktura i funkcja białek

Asystenci KZBBM

Seminarium 2.

Hemoglobina

Seminarium 3.

Enzymy

Seminarium 4.

Nukleotydy purynowe i pirymidynowe

Seminarium 5.

Struktura i synteza kwasów nukleinowych

Seminarium 6.

Biosynteza białek

Asystenci KZBBM

Seminarium 7.

Metabolizm cukrów prostych

Seminaria - Semestr letni

Tematyka seminariów

Imię i nazwisko osoby

prowadzącej zajęcia

Seminarium 8.

Metabolizm wielocukrów

Asystenci KZBBM

Seminarium 9.

Regulacja stężenia glukozy we krwi.

Seminarium 10.

Metabolizm kwasów tłuszczowych.

Seminarium 11.

Biosynteza i degradacja lipidów.

Seminarium 12.

Transport lipidów w osoczu.

Konwersatorium I.

Utleniania końcowe produktów
metabolizmu białek, węglowodanów
i lipidów. Uzyskiwanie i magazynowanie
energii. Homeostaza wewnątrzustrojowa

Konwersatorium II.

Zastosowanie metod biologii molekularnej
we współczesnej medycynie

11.

Organizacja zajęć:

Aktualny podział grupy studenckiej na stronie internetowej jednostki:

http://www.biolmol.ump.edu.pl/

REGULAMIN ZAJĘĆ:

Zajęcia dydaktyczne z biochemii odbywają się systemem modułowym. Całość materiału
podzielono  na  cztery  moduły  (białka,  kwasy  nukleinowe,  węglowodany,  tłuszczowce).
W skład każdego modułu wchodzą: sprawdzian wejściowy, ćwiczenie laboratoryjne, trzy
seminaria,  repetytorium  oraz  sprawdzian  wyjściowy.  Tematyka  wykładów  jest
skoordynowana  z  pozostałymi  zajęciami  i  uzupełnia  oraz  integruje  treści  omawiane
w danym module. Zajęcia dydaktyczne zamykają dwa konwersatoria.
Sprawdziany wejściowe
Zajęcia  w  danym  module  poprzedza  sprawdzian  pisemny  obejmujący  podstawowe
zagadnienia danego modułu.
Ćwiczenia laboratoryjne
Odbywają  się  w  grupach  ćwiczeniowych  wg  szczegółowego  harmonogramu  zajęć
zamieszczonego  na  stronie  Katedry.  Student  musi  być  przygotowany  teoretycznie  na
każde  ćwiczenia  w  stopniu  umożliwiającym  podjęcie  zajęć  praktycznych.  Student
wypełnia protokół z poszczególnych ćwiczeń i uzyskuje zaliczenie
Seminaria
Prowadzone  są  w  formie  interaktywnej,  aby  studenci  mogli  brać  czynny  udział
w zajęciach i wykazać się znajomością materiału za co mogą uzyskać punkty premii

Repetytoria
Obejmują  zakres  tematyczny  seminariów  w  danym  module,  a  znajomość  przebiegu
omawianych  procesów  biochemicznych  i  wzorów  metabolitów  jest  weryfikowana
sprawdzianem pisemnym
Sprawdziany wyjściowe
Po przeprowadzeniu zajęć w danym module odbywa się sprawdzian wyjściowy z całości
materiału  objętego  programem  seminariów.  Warunkiem  przystąpienia  do  sprawdzianu
wyjściowego  z  danego  modułu  tematycznego  jest  uczestnictwo  w  co  najmniej  dwóch
seminariach tematycznych.
Konwersatoria
Integrują moduły tematyczne, prowadzone są systemem PBL, opartego o rozwiązywanie
problemów za co studenci mogą uzyskać punkty premii
Nieobecności
Obecność  na  wszystkich  zajęciach  jest  obowiązkowa,  a  obecność  na  ćwiczeniach
laboratoryjnych  i  seminariach  jest  kontrolowana.  Spóźnienie  przekraczające  15min
traktuje się jako nieobecność. Student nie ma obowiązku usprawiedliwienia nieobecności
na  zajęciach  kontrolowanych,  ale  nie  ma  też  możliwości  odrobienia.  W  uzasadnionych
przypadkach,  za  zgodą  Kierownika  modułu  tematycznego  student  może  odrobić
nieobecność na zajęciach kontrolowanych wyłącznie do dnia sprawdzianu wyjściowego w
danym module.

System oceny punktowej wyników nauczania
Stosowany  jest  system  punktowy,  a  elementy  procesu  dydaktycznego  są  punktowane  w
dwojaki  sposób:  jako  punkty,  stanowiące  o  ocenie  podstawowej  (których  suma  wynosi
100%)  oraz  jako  punkty  dodatkowe  będące  premią  za  wyróżniające  przygotowanie  do
zajęć  i  aktywność  (wliczane  do  sumy  punktów  zgromadzonych  w  ciągu  roku
akademickiego). Punktowane są następujące elementy procesu dydaktycznego:
1. Sprawdzian wejściowy: uzyskać można od 0 do 6 pkt.
2.  Ćwiczenie  laboratoryjne:  za  przygotowanie  teoretyczne,  wykonanie  ćwiczenia  i
protokół od 1-4 pkt
3. Seminarium: za aktywny udział w seminarium od 1 do 3 pkt. premii
4. Repetytorium: za każdy sprawdzian pisemny uzyskać można od 0 do 10 pkt.
5.  Sprawdzian  wyjściowy:  za  każdy  sprawdzian  wyjściowy  obejmujący  30  pytań
testowych uzyskać można od 0 do 30 pkt
6. Sprawdzian z materiału wykładowego: za sprawdzian testowy obejmujący 40 pytań
testowych można uzyskać 1–40 pkt.
7. Konwersatorium: za aktywny udział w konwersatorium uzyskać można od 1 do 4 pkt.
premii

Kryteria zaliczenia zajęć z biochemii
W  ciągu  roku  akademickiego  uzyskać  można  maksimum  280  pkt.  (100%)  plus  44
pkt. premii.
1.  Warunkiem  uzyskania  zaliczenia  zajęć  z  biochemii  i  dopuszczenia  do  egzaminu
końcowego jest uzyskanie minimum 168 pkt. (60%).
2.  Student,  który  uzyskał  mniej  niż  168  pkt.,  lecz  co  najmniej  112  pkt.  (40%),  może
ubiegać  się  o  zaliczenie  zajęć  na  podstawie  sprawdzianu  z  całości  materiału
obowiązującego na seminariach.
W  przypadku  uzyskania  oceny  negatywnej  lub  nieprzystąpienia  do  sprawdzianu
zaliczeniowego, student ma prawo do 2-krotnego poprawiania go w terminie ustalonym

przez Katedrę. Student, który nie poprawi tego sprawdzianu, nie uzyska zaliczenia zajęć
z biochemii w danym roku akademickim.
3.  Student,  który  uzyskał  mniej  niż  112  pkt.  nie  otrzymuje  zaliczenia  zajęć  i  nie  ma
możliwości odrobienia zaległości w danym roku akademickim.
4.  Punkty  uzyskane  w  ciągu  roku  akademickiego  zostaną  przeliczone  na  punkty
egzaminacyjne wg następującego wzoru:
punkty egzaminacyjne = (suma pkt. zaliczenia – 168) x 0,1
i  jako  premia  za  systematyczne  i  dobre  postępy  w  nauce  zostaną  doliczone  do  wyniku
egzaminu, (dotyczy to tylko egzaminu w pierwszym terminie).
Egzamin
Egzamin  końcowy  z  biochemii  ma  formę  pisemną  i  składa  się  z  części  testowej
i opisowej, z których można uzyskać łącznie maksymalnie 100 punktów. Do uzyskanego
wyniku egzaminu (w pierwszym terminie) zostaną doliczone t.zw. punkty egzaminacyjne.
Suma uzyskanych punktów wyrażona zostanie jako słowna ocena egzaminu z biochemii
i wpisana do indeksu:
– bardzo dobry od 95,0 pkt. (od 95%)
– ponad dobry od 90,0 do 94,9 pkt. (od 90%)
– dobry od 80,0 do 89,9 pkt. (od 80%)
– dość dobry od 70,0 do 79,9 pkt. (od 70%)
– dostateczny od 60,0 do 69,9 pkt. (od 60%)
– niedostateczny poniżej 60,0 pkt. (poniżej 60%)
O  ocenie  pozytywnej  egzaminów  w  terminach  poprawkowych  decyduje  otrzymanie  co
najmniej:
– w I terminie poprawkowym 55 punktów,
– w II terminie poprawkowym 50 punktów.
W  terminach  poprawkowych  nie  dolicza  się  punktów  zgromadzonych  w  ciągu  roku
akademickiego przeliczonych na punkty egzaminacyjne
Uwagi końcowe
Studenta  obowiązuje  ponadto:  przestrzeganie

ogólnych

norm zachowania;

uporządkowanie  stanowiska  pracy  po  zakończeniu  ćwiczenia;  poszanowania  aparatury,
sprzętu  i  wyposażenia  sal  dydaktycznych  oraz  przestrzeganie  bieżących  zarządzeń
Kierownika Katedry i osób prowadzących zajęcia
Regulamin  zajęć  z  biochemii  oparty  jest  na  Statucie  oraz  Regulaminie  Studiów
Uniwersytetu  Medycznego  im.  K.  Marcinkowskiego  w  Poznaniu  z  dnia  31.03.2010  r.,
które obowiązują we wszystkich sprawach nie objętych niniejszym regulaminem

PROGRAM ZAJĘĆ

Wykłady:
Enzymy. Koenzymy i rola witamin jako ich składników
Metabolizm aminokwasów.
Utleniania biologiczne
Kwas DNA, RNA i biosynteza białek
Metabolizm cukrów prostych i złożonych
Kwasy tłuszczowe
Lipidy proste i złożone
Cholesterol, kwasy żółciowe i wit D
Hormony steroidowe
Budowa i funkcja hormonów polipeptydowych i białkowych

Podłoża  biochemiczne  procesów  zachodzących  w  tkance  łącznej.  Molekularne  aspekty
skurczu mięśnia
Przewodzenie  bodźców  w  OUN  i  na  zakończeniach  nerwowych:  neurotransmitery  ich
receptory, transdukcja sygnałów
Biosynteza i funkcje tlenku azotu (NO)
Biochemia procesu widzenia
Stres oksydacyjnySeminaria:
Struktura i funkcja białek
Hemoglobina
Enzymy
Nukleotydy purynowe i pirymidynowe
Struktura i synteza kwasów nukleinowych
Biosynteza białek
Metabolizm cukrów prostych
Metabolizm wielocukrów
Regulacja stężenia glukozy we krwi.
Metabolizm kwasów tłuszczowych.
Biosynteza i degradacja lipidów.
Transport lipidów w osoczu.
Ćwiczenia:
Aminokwasy  i  peptydy.  Struktura  i  właściwości  białek.  Klasyfikacja  enzymów
i koenzymów
Metody rozdziału białek i oznaczania aktywności enzymów
Repetytorium I -Białka
Zasady purynowe i pirymidynowe oraz nukleozydy i nukleotydy. Budowa DNA i RNA
Preparatyka i analiza restrykcyjna plazmidowego DNA
Repetytorium II – Kwasy nukleinowe
Cukry  proste  i  ich  pochodne  ważne  biologicznie.  Budowa  i  funkcja  oligo-
i polisacharydów
Repetytorium z materiału wykładowego semestru zimowego
Oznaczanie stężenia glukozy i aktywności α-amylazy
Repetytorium III – Węglowodany
Podział lipidów i ich składniki. Trawienie tłuszczów pokarmowych. Skład i rola żółci
Preparatyka i analiza tłuszczów
Repetytorium IV – Tłuszczowce
Repetytorium z materiału wykładowego semestru letniego

PROGRAM NAUCZANIA

Wymagania wstępne:
Znajomość  zagadnień  z  zakresu  ćwiczeń  wstępnych  w  poszczególnych  modułach
tematycznych
Przygotowanie do zajęć
Zapoznanie  się  z  regułami  pracy  w  laboratorium  i  zapoznanie  się  z  zasadami  BHP.
Samodzielne  przygotowanie  teoretyczne  do  seminariów  tematycznych  i  ćwiczeń
laboratoryjnych wg szczegółowego zakresu dla poszczególnych form zajęć praktycznych

Wymagania końcowe
Egzamin końcowy potwierdzający opanowanie całości materiału określonego programem
nauczania Biochemii. Termin egzaminu wybiera student zapisując się na jeden
z  proponowanych  trzech  terminów  ustalonych  w  porozumieniu  z  Radą  Roku.  Do
egzaminu  końcowego  z  biochemii  zostaną  dopuszczeni  studenci  którzy  zaliczyli  zajęcia
uzyskując  min  168  pkt  (60%)  lub  uzyskali  pozytywną  ocenę  ze  sprawdzianu
zaliczeniowego z całości materiału objętego programem czterech modułów tematycznych.

Kryteria zaliczenia przedmiotu: zaliczenie, egzamin teoretyczny i praktyczny

Egzamin  końcowy–  kryterium  zaliczenia:  forma  egzaminu  (  ustny,  pisemny,
testowy)
Egzamin końcowy z biochemii ma formę pisemną i składa się z części testowej (80pytań
jednokrotnego  wyboru,  w  systemie  OLAT)  i  opisowej  (10  pytań  wymagających
znajomości  przebiegu  omawianych  procesów  biochemicznych  i  wzorów  kluczowych
metabolitów), z których można uzyskać łącznie maksymalnie 100 punktów
Zaliczenie – kryterium zaliczenia
W  ciągu  roku  akademickiego  uzyskać  można  maksimum  280  pkt.  (100%)  plus  44  pkt.
premii.
1.  Warunkiem  uzyskania  zaliczenia  zajęć  z  biochemii  i  dopuszczenia  do  egzaminu
końcowego jest uzyskanie minimum 168 pkt. (60%).
2.  Student,  który  uzyskał  mniej  niż  168  pkt.,  lecz  co  najmniej  112  pkt.  (40%),  może
ubiegać  się  o  zaliczenie  zajęć  na  podstawie  sprawdzianu  z  całości  materiału
obowiązującego na seminariach.
W  przypadku  uzyskania  oceny  negatywnej  lub  nieprzystąpienia  do  sprawdzianu
zaliczeniowego, student ma prawo do 2-krotnego poprawiania go w terminie ustalonym
przez Katedrę. Student, który nie poprawi tego sprawdzianu, nie uzyska zaliczenia zajęć
z biochemii w danym roku akademickim.
3.  Student,  który  uzyskał  mniej  niż  112  pkt.  nie  otrzymuje  zaliczenia  zajęć  i  nie  ma
możliwości odrobienia zaległości w danym roku akademickim.

13.Literatura:

Zalecana literatura
podstawowa:
1.

Murray R.K., Granner D.K., Mayes P.A., Rodwell V.W. Biochemia Harpera, PZWL, Warszawa,

2004, 2008

Bańkowski E. Biochemia, Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, Wrocław, 2004

Trzeciak W.H. (red.) Biochemia. Skrypt do Ćwiczeń Laboratoryjnych, Wyd. AM, Poznań 1997

uzupełniająca:
4.

Alberts B., Bray P., Johnson A., Lewis J., Raff M., Roberts K., Walter P. Podstawy biologii

komórki. Wprowadzenie do biologii molekularnej., PWN, Warszawa, 1999.

Angielski S., Rogulski J. Biochemia kliniczna, PZWL, Warszawa, 1991

Berg J.M., Tymoczko J.L., Stryer L. Biochemia, PWN, Warszawa, 2005, 2009

Davidson V.L., Sittman D.B. Biochemia, Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, Wrocław,

2002

Hames B.D., Hooper N.M., Houghton J.D. Biochemia – krótkie wykłady, Wydawnictwo

Naukowe PWN, Warszawa, 2006

Kączkowski J. Podstawy biochemii, Wyd. Naukowo-Techniczne, Warszawa, 1996

10.

Konieczny L., Roterman I. Strategia działania organizmu żywego, Wydawnictwo „Zamiast

korepetycji”, Kraków, 2000

11.

Ostrowski W., Gumińska M., Krawczyk A. Ćwiczenia z chemii ogólnej i fizjologicznej,

Warszawa, 1986

12.

Szafran H., Knapik-Czajka M. Podstawy biochemiczne gospodarki lipidowej organizmu

człowieka, Collegium Medicum UJ, Kraków, 1994

13.

Turner P.C., McLennan A.G., Bates A.D., White M.R.H. Biologia molekularna – krótkie

wykłady, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2004

14. Studenckie koło naukowe

Opiekun: mgr biotech. Agnieszka Rawłuszko

Tematyka: Udział czynników genetycznych i epigenetycznych w procesie

nowotworzenia

Miejsce spotkań KZBBM

15. Podpis osoby odpowiedzialnej za nauczanie przedmiotu lub koordynatora

16. Podpisy osób współodpowiedzialnych za nauczanie przedmiotu (w przypadku
przedmiotów koordynowanych)

UWAGA ; wszystkie tabele i ramki można powiększyć w zależności od potrzeb