NARZĄD SŁUCHU I RÓWNOWAGI 
 
 

Zmysł słuchu i równowagi zlokalizowany jest w uchu. W uchu wyróżnia się 3 części: 



 

Ucho zewnętrzne 



 

Ucho środkowe 



 

Ucho zewnętrzne 

 
Ucho zewnętrzne -  małżowina, przewodu słuchowego zewnętrznego 
 
Małżowina uszna - z chrząstki sprężystej pokrytej cienką skórą, w niej włosy, gruczoły łojowe i 
woskowinowe. Tkanka podskórna występuje tylko w okolicy płatka usznego. 
 
Przewód słuchowy zewnętrzny  - Wyścielony jest skórą, dalej coraz cieńsza – zrasta się z ochrzęstną i 
okostną i są w niej włosy, gruczoły łojowe i woskowinowe. 
Przewód słuchowy zewnętrzny kończy się ślepo i jest zamknięty błoną bębenkową. 
Część zewnętrzna – chrzęstna, 
Część wewnętrznej – kostna. 
 
Ucho środkowe – jama bębenkowa Trąbki słuchowej Eustachiusza, jamka powietrzna 
 
Jama bębenkowa  - obecna w kości skroniowej i jest szczelinowatą przestrzenią wypełnioną powietrzem. 
Wysłana nabłonkiem jednowarstwowym płaskim.  
● Ścianę zewnętrzną tworzy błona bębenkowa zbudowana z 3 warstw: 
- Warstwa zewnętrzna pokryta naskórkiem 
- Warstwa środkowa włóknista z dwóch pokładów włókien kolagenowych 
- Warstwa zewnętrzna pokryta nabłonkiem jednowarstwowym płaskim lub sześciennym. 
● Jama bębenkowa zawiera: młoteczek, kowadełko, strzemiączko – połączone stawowo, przenoszą drgania 
błony bębenkowej na drgania płynu w uchu wewnętrznym. Mięśnie to - napinacz błony bębenkowej oraz 
mięsień strzemiączkowy - są zbudowane z włókien poprzecznie prążkowanych i gładkich. Mięsnie mogą 
ograniczać ruchomość kosteczek słuchowych i wpływać na przekazywanie dźwięków o różnej Hz. 
● Kosteczki tworzą łańcuszek pomiędzy błoną bębenkowa, a okienkiem owalnym. 
Okienko owalne leży w ścianie kostnej oddzielającej jamę bębenkową od ucha wewnętrznego i jest 
zamknięty błoną włóknistą.  
 
Trąbka słuchowa Eustachiusza - łączy ucho środkowe z gardłem. Pozwala na wyrównanie ciśnienia 
pomiędzy jamą bębenkowa i gardłem (zabezpiecza błonę przed pęknięciem). Zbudowana jest z dwóch 
części: 
- Części kostnej 
- Części chrzęstnej - z chrząstki sprężystej (w ujściu gardłowym przechodzi w chrząstkę szklistą), tu grubsza 
błona śluzowa i tworzy fałdy, zaznacza się szeregowość nabłonka 
● Trąbka słuchowa wyścielona jest w odcinku kostnym cienką błoną śluzową, pokrytą nabłonkiem 
migawkowym z komórkami kubkowymi.  
 
Jamki powietrzne - przestrzenie wypełnione powietrzem w wyrostku sutkowym i kości skalistej. 
 
Ucho wewnętrzne - Błędnik kostny i błoniasty 
 
Błędnik kostny składa się z: 
→  Przedsionka - wiedzie do niego okienko owalne, zamknięte podstawą strzemiączka 
→  Ślimaka – spiralny kanał, tworzy dwa i pól obrotu wokół tzw. wrzecionka i kształt ślimaka (w przekroju 
– ostry ▲); rozdzielony jest kostną blaszką spiralną, która dzieli go na część górną (z kolei rozdzielona 
błoną przedsionkową przebiegającą skośnie do kanału ślimaka) i dolną.  
Wyodrębniamy 3 części kanału ślimaka: 
- przewód górny- schody przedsionka 
- przewód pośredni - przewód ślimakowy 

- przewód dolny - schody bębenka 
Przestrzeń pomiędzy ścianami labiryntu kostnego i błoniastego wypełnia perylimfa. 
→ Kostnych kanałów półkolistych w liczbie 3 
 
Błędnik błoniasty składa się z: 
- Woreczka 
- Łagiewki 
- Przewodów półkolistych 
- Przewodu ślimaka 
Labirynt błoniasty wypełnia endolimfa 
 
Woreczek, łagiewka, i błoniaste przewody półkoliste tworzą pozasłuchową część błędnika błoniastego -  
znajdują się tu ugrupowania zmysłowych komórek rzęsatych lub włoskowych, jako receptory równowagi, 
które wysłane są nabłonkiem jednowarstwowym sześciennym.  
Tworzą go 2 typy kom: zmysłowe i  podporowe. W rozszerzeniach kanałów półkolistych nabłonek 
zmysłowy tworzy uwypuklenia -  grzebienie bańkowe (pokryte przez glikoproteiny, która tworzy osklepek 
wieńczący grzebień).  
W woreczku i łagiewce nabłonek zmysłowy jest w obrębie plamek statycznych.  
Rzęski komórek zmysłowych pokrywa bezpostaciowa masa galaretowata (tu osadzone kamyczki 
błędnikowe - zbudowane z kryształków CaCO

3

 zespolone substancą białkową). Zmiana ich położenia 

podrażnia włoski komórek zmysłowych, daje to impuls przewodzony do ośrodków równowagi. 
Ślimak tworzy słuchową część błędnika błoniastego. W ślimaku mieści się właściwy narząd receptorowy 
słuchu – narząd Cortiego. 
Narząd Cortiego spoczywa na blaszce podstawowej i ma postać listewki biegnącej wewnątrz całego 
przewodu ślimaka. W jego skład wchodzą komórki podporowe i zmysłowe (rzęsate). 
 
KOMÓRKI PODPOROWE - kilka odmian (różna budowa i lokalizacja): 

a)  Filary – zewnętrzne spoczywające na blaszce podstawowej, wewnętrzne leżą na pograniczu rąbka i 

blaszki podstawowej 

b)  Komórki falangowe - zewnętrzne (Deitersa) i wewnętrzne(leżą przyśrodkowo od zewnętrznych i 

obejmują całkowicie komórki rzęsate wewnętrzne). 

c)  Komórki Hensena, Klaudiusza, Bottchera - są podporowe, które w miarę oddalania się od komórek 

falangowych staja się niższe, ze znacznie ograniczonym cytoszkieletem, które przychodzą ku 
obwodowi w nabłonek sześcienny pokrywający bruzdę spiralną zewnętrzną, a ku środkowi w 
nabłonek plaski. 

 
KOMÓRKI ZMYSŁOWE (RZĘSATE) - występują w dwóch grupach, jako komórki zewnętrzne i 
wewnętrzne 

a)  Komórki rzęsate wewnętrzne- są krótkie, kształtu kubka o nieco zwężonej części przyśrodkowej. 

Tworzą pojedynczy szereg ciągnący się wzdłuż całego narządu Cortiego. Na ich powierzchni 
występują stereocilia ułożone w kształcie litery V 

b)  Komórki rzęsate zewnętrzne- są smuklejsze, posiadają stereocilia ułożone w kształcie litery M. 

Tworzą potrójny szereg pomiędzy zewnętrznymi komórkami podporowymi