Istota działalności zawodowej pielęgniarki

Istota działalności

zawodowej pielęgniarki

Iwona Kluczek

Warszawski Uniwersytet Medyczny

Zakład Podstaw Pielęgniarstwa

Pielęgniarka

tytuł zawodowy osoby, która ukończyła

obowiązujący w kraju program kształcenia

pielęgniarek na poziomie podstawowym i

uzyskała prawo wykonywania zawodu

pielęgniarki na terenie swojego kraju.

Zawód pielęgniarki jest zawodem

samodzielnym z określonymi celami i

zadaniami , za które odpowiedzialna jest

tylko pielęgniarka. Treścią zawodu jest

udzielanie świadczeń zdrowotnych, których

zakres ograniczony jest posiadanymi przez

pielęgniarkę kwalifikacjami i

kompetencjami.

Świadczenie zdrowotne

działanie służące wzmacnianiu , zachowaniu,

przywracaniu i poprawie zdrowia oraz

działania wynikające z procesu

diagnozowania , leczenia i usprawniania.

Świadczenie to wykonywanie czegoś na

czyjąś rzecz, stąd

świadczeniem

pielęgniarskim

jest każda usługa

wykonywana przez pielęgniarkę na rzecz

podopiecznego ( człowieka zdrowego,

chorego, niepełnosprawnego) związana ze

sprawowaną nad nim opieką zdrowotną.

Wykonywanie zawodu

pielęgniarki to udzielanie

świadczeń:



pielęgnacyjnych



zapobiegawczych



diagnostycznych



leczniczych



rehabilitacyjnych



z zakresu promocji zdrowia

Świadczenia przez pielęgniarkę

mogą być wykonywane poprzez:



rozpoznawanie warunków i potrzeb

zdrowotnych podopiecznego



rozpoznawanie problemów

pielęgnacyjnych



sprawowanie opieki pielęgnacyjnej



edukację zdrowotną



realizację zaleceń lekarskich

wynikających z procesu

diagnozowania, leczenia i rehabilitacji

Kwalifikacje zawodowe

Układ wiadomości, umiejętności i

postaw koniecznych do wykonywania

zadań zawodowych.

Poziom kwalifikacji uwarunkowany jest

poziomem wykształcenia ogólnego,

wiedzą zawodową, umiejętnościami

zawodowymi, wprawą i sprawnością

oraz posiadaniem cech

psychofizycznych ważnych w

zawodzie.

Kwalifikacje formalne -

umiejętności

potwierdzone dyplomem ukończenia

szkoły/ uczelni.

Kwalifikacje realne (rzeczywiste) –

umiejętności przejawiające się w

konkretnym działaniu.

Poziom kwalifikacji zależy od

poziomu wykształcenia.

Kwalifikacje pielęgniarki, które

otrzymuje absolwent po

ukończeniu szkoły pielęgniarskiej



umożliwiające wybór informacji służących

ocenie, planowaniu, świadczeniu i

ewaluacji opieki pielęgniarskiej

skierowanej do jednostek, rodzin, grup

lub zbiorowości



trafne wykorzystywanie wyników badań

naukowych w praktyce zawodowej



stosowanie w działaniach zawodowych

procesu rozwiązywania problemów



wnoszenie wkładu na rzecz rozwoju

opieki i jej organizacji



uczestniczenie w nauczaniu,

monitorowaniu i nadzorze innych

pracowników( m. in. pielęgniarek)



ponoszenie odpowiedzialności za

jakość świadczonej opieki



efektywny wkład w pracę zespołu

interdyscyplinarnego



współpracę z ludźmi i instytucjami

pracującymi na rzecz zdrowia



zrozumienie zasad etyki w działaniach

zawodowych, a także jej roli i wpływu na

praktykę zawodową pielęgniarek



reagowanie na zmiany w w systemie

ochrony zdrowia



stosowanie obowiązujących w opiece

zdrowotnej przepisów prawnych



ocenę politycznych i innych strategicznych

problemów warunkujących praktykę

pielęgniarską

W odniesieniu do celów i zadań

stawianych przed pielęgniarstwem,

a także kwalifikacji uzyskiwanych

przez absolwentów szkół ,

pielęgniarka powinna posiadać

określone kompetencje( wiedzę,

umiejętności, uprawnienia) , tzn . jest

odpowiedzialna za:



profesjonalne pielęgnowanie

(rozpoznawanie stanu podmiotu opieki,

planowanie pielęgnowania, realizowanie

opieki, ocenianie wyników pielęgnowania)



zapewnienie jakości oferowanych i

świadczonych usług



organizowanie opieki pielęgniarskiej



podejmowanie decyzji dotyczących

pielęgnowania



współpracę i współdziałanie : z podmiotem

opieki, w zespole pielęgniarek, z

interdyscyplinarnym zespołem opiekuńczym

Rola zawodowa

Względnie stały, wewnętrznie spójny

system zachowań, który stanowi reakcję

na zachowania innych osób,

przebiegający według mniej lub bardziej

ustalonego wzoru. Rola i tworzące ją

normy mogą być rozumiane jako

zewnętrzne nakazy i oczekiwania w

odniesieniu do zachowania osób

pełniących rolę, ale też rzeczywiste

sposoby zachowania tych osób.

Rola zawodowa pielęgniarki

Uwarunkowana jest pozycją, jaką

zajmuje pielęgniarstwo wśród innych

profesji zajmujących się zdrowiem i

opieką , a także pozycją, jaką

zajmuje pielęgniarka w

wielozawodowym zespole

opiekuńczym.

Rola zawodowa pielęgniarki

podlega zmianom ze względu

na:



poszerzenie znaczenia pielęgniarstwo



zwiększenie zadań pielęgniarek w

systemie opieki zdrowotnej



zróżnicowane poglądy w rozumienia

pojęcia profesjonalne pielęgnowanie



zmianę roli podmiotu opieki( pacjenta)

w profesjonalnym pielęgnowaniu

Aktualne zmiany w roli

pielęgniarki dotyczą:



poszerzenia zakresu zadań

zawodowych



uzyskania większej niezależności w

wykonywaniu wielu zadań



zmiany relacji pomiędzy pielęgniarką

a podmiotem opieki i osobami , z

którymi współpracuje pielęgniarka,

świadcząca opiekę w zespołach

interdyscyplinatnych

Zmiany zachodzące w roli

pielęgniarki

Rola pielęgniarki w

przeszłości

Rola pielęgniarki

współcześnie

Pielęgnowanie człowieka chorego ( w

szpitalu)

Pielęgnowanie w zdrowiu i w chorobie

( podstawowa opieka zdrowotna,

szpital)

Pomoc w zaspokajaniu potrzeb biologiczno-

fizycznych człowieka

Pomoc w zaspokajaniu wielorakich potrzeb

zdrowotnych człowieka

Wykonywanie różnych czynności „dla” i

„za” pacjenta

Współdziałanie „ z” pacjentem

Wykonywanie zleceń lekarskich

Samodzielne działanie w sprawach

pielęgnowania

Praca zespołowa

Wykonywanie zleceń lekarskich

Odpowiedzialność w stosunku

zleceniodawców – jako podstawowa

Odpowiedzialność w stosunku do pacjenta

jako podstawowa

Zmiany zachodzące w roli

pacjenta

Rola pacjenta w

przeszłości

Rola pacjenta

współcześnie

Wiedza na temat spraw zdrowia, choroby, diagnozy, leczenia, prognozy

Brak dostępności

Łatwa dostępność

Prawo człowieka do podejmowania autonomicznych decyzji w sprawach

zdrowia

Brak ustaleń i brak świadomości

Pełna świadomość i wyraźne ustalenia

Postępowanie lekarza w stosunku do pacjenta

Decydowanie za pacjenta i wydawanie

poleceń

Obowiązek wyjaśniania i informowania o

sprawach zdrowia, diagnozowania, leczenia

Stosunek pacjenta do postępowania lekarza

Posłuszne wykonywanie poleceń

bierność

Samodzielne podejmowanie decyzji

Aktywność

Odpowiedzialność pacjenta za własne zdrowie

Brak tego poczucia

Poczucie odpowiedzialności istnieje

Pielęgnowanie profesjonalne:

To samodzielna działalność

pielęgniarki oparta na racjonalnych

podstawach teoretycznych, ogólnych

zasadach postępowania i zasadach

etycznych. Pielęgnowanie

profesjonalne definiujemy również

jako towarzyszenie i pomaganie

człowiekowi w zdrowiu, chorobie i

niepełnosprawności.

Pomaganie należy rozumieć

jako:



podejmowanie przez pielęgniarkę różnych

działań na rzecz potrzebującego człowieka,

ale przy respektowaniu jego prawa do

decydowania w sprawach własnego zdrowia



tworzenie warunków sprzyjających

podejmowaniu przez podopiecznego

odpowiedzialności za własne życie i

zdrowie, a także zdrowie swoich

najbliższych, społeczności i społeczeństwa ,

w którym żyje i współtworzy



usamodzielnienie podopiecznego

poprzez kształtowanie u niego

umiejętności niezbędnych w

samoopiece i samopielęgnowaniu

( w zakresie utrzymania jakości i

komfortu życia codziennego w

zdrowiu , chorobie i cierpieniu).

Treścią roli zawodowej pielęgniarki są

różnorodne zadania i czynności

( określane jako funkcje zawodowe),

przy wykonywaniu których obowiązują

normy zawodowe, określane jako

ogólne zasady postępowania

zawodowego, oczekiwane wzory

zachowań i postaw określone przez

Kodeks etyki zawodowej pielęgniarki

Funkcja zawodowa

- jest to zespół złożonych zadań

zawodowych i szczegółowych

czynności , które podejmowane są na

rzecz jednoznacznie określonego

wspólnego celu.

Czynności zawodowe są elementem

zadania , ponieważ wykonywane są

po to, żeby zrealizować zadanie i

osiągnąć określony cel.

Funkcje zawodowe pielęgniarki formułowane są

przede wszystkim w odniesieniu do celów i

zadań stawianych przed pielęgniarstwem oraz

sformułowanej roli zawodowej pielęgniarki.

Funkcje pielęgniarki wywodzą się

bezpośrednio z istoty i misji

pielęgniarstwa w społeczeństwie

, w

każdym kraju powinny znajdować

odzwierciedlenie w prawnej regulacji spraw

związanych z pielęgniarstewm.

Funkcje pielęgniarstwa wg WHO

1993 r



1. Świadczenie opieki i zarządzanie

opieką



2. Uczenie pacjentów oraz personelu

zajmującego się opieką zdrowotną



3. Realizowanie roli członka zespołu

opieki zdrowotnej



4. Działania na rzecz rozwoju praktyki

pielęgniarskiej

Świadczenie opieki zdrowotnej i

zarządzanie opieką

może mieć charakter promocyjny,

leczniczy, rehabilitacyjny, udzielania

wsparcia. Za skuteczne pełnienie tej

funkcji uważa się realizowanie zadań

jako procesu pielęgnowania, który

wymaga:



oceniania potrzeb podopiecznych

niezbędnych i dostępnych zasobów

do zaspokojenia tych potrzeb



określenia tych potrzeb, które powinny być

zaspokojone przez pielęgniarki i tych, które

wymagają pomocy innych fachowców



hierarchizowania potrzeb i określenia

priorytetów



planowania i dostarczenia opieki



stworzenia warunków udziału podopiecznego

we wszystkich zaplanowanych formach opieki



dokumentowania wszystkich etapów procesu

pielęgnowania, wykorzystania tych informacji

w ocenie opieki, pielęgniarki świadczącej

opiekę i systemu opieki



stosowania podczas wykonywania

zadań zaakceptowanych i

właściwych norm: kulturowych,

etycznych, zawodowych.

Uczenie pacjentów oraz personelu

zajmującego się opieką zdrowotną:

Realizowanie tej funkcji wymaga :



oceniania indywidualnej wiedzy i

umiejętności niezbędnych do

zachowania zdrowia w dobrym stanie

albo do jego przywracania



przygotowania i dostarczania

niezbędnych informacji



organizowania i uczestniczenia w

kampaniach zdrowotnych



oceniania wyników programów

edukacyjnych



pomagania pielęgniarkom

zajmującym się zdrowiem w

zdobywaniu potrzebnych w ich

pracy wiedzy i umiejętności



stosowania akceptowanych norm:

kulturowych, zawodowych, etycznych

Realizowanie roli członka

zespołu terapeutycznego

Wymaga:



współpracy z podmiotem opieki,

innymi profesjonalistami, w grupie

pielęgniarek w zakresie planowania,

organizowania i realizowania opieki



zarządzania usługami świadczonymi

przez pielęgniarki i dokonywania ich

oceny



działania w roli lidera zespołu opieki

świadczącego usługi pielęgniarskie



negocjowania z osobami korzystającymi z

usług pielęgniarskich warunków realizacji

opieki



współpracy w interdyscyplinarnych zespołach

opiekuńczych w zakresie planowania,

koordynacji, rozwoju i ewaluacji świadczonych

usług



sporządzania raportów skierowanych do

władz różnego szczebla, współpracy z mediami

Działania na rzecz rozwoju

praktyki pielęgniarskiej

Funkcja ta realizowana jest przez:



wdrażanie innowacyjnych metod pracy



określenie obszarów, które powinny być

przedmiotem badań w pielęgniarstwie



stosowanie zaakceptowanych norm

zawodowych, kulturowych, etycznych w

prowadzeniu badań w obszarze

pielęgniarstwa

Cel zadań pielęgniarki na rzecz

podopiecznego to:



wzmacnianie i potęgowanie zdrowia



zapobieganie chorobom



motywowanie podopiecznych do

podejmowania świadomej odpowiedzialności

za własne zdrowie



udzielanie pomocy w rozwiązywaniu

indywidualnych problemów podopiecznych

związanych ze stanem zdrowia



współudział w procesie diagnozowania ,

terapii i usprawniania podopiecznych

Cel działań na rzecz podmiotu a

funkcje zawodowe pielęgniarki

Cel działań pielęgniarki

Funkcja zawodowa

pielęgniarki

Pomaganie podopiecznemu w

rozwiązywaniu indywidualnych

problemów wynikających z życia z

chorobą lub niepełnosprawnością

Opiekuńcza

Pomaganie podopiecznemu w

rozwiązywaniu problemów

wynikających z jego

indywidualnej reakcji na

stosowane metody

diagnozowania , leczenia,

rehabilitacji

Udzielanie wsparcia w cierpieniu

i umieraniu

Motywowanie podopiecznego do

podejmowania świadomej

odpowiedzialności za swoje zdrowie i

zdrowie najbliższych. Przygotowanie

podopiecznego do samoopieki i

świadczenia opieki nieprofesjonalnej

Wychowawcza

Wzmacnianie i potęgowanie

zdrowia

Promowania zdrowia

Zapobieganie chorobom,

niesprawności, urazom,

wypadkom

Profilaktyczna

Stosowanie zabiegów

ustalonych w planie terapii

Terapeutyczna

Usprawnianie fizyczne,

psychiczne, społeczne

Rehabilitacyjna

Funkcja opiekuńcza



cel :



pomaganie, towarzyszenie, asystowanie,

wspieranie podopiecznego przy

rozwiązywaniu jego problemów ze zdrowiem



rozpoznawanie stanu zapotrzebowania

podopiecznego na opiekę



pomaganie w rozwiązywaniu problemów

natury biologicznej, psychicznej i społecznej

mogących powstać w wyniku indywidualnej

reakcji podopiecznego na zastosowane

metody diagnozowania, leczenia,

rehabilitacji



pomaganie podopiecznemu w

radzeniu sobie z reakcją na aktualne

lub potencjalne problemy zdrowotne,

w przystosowaniu się do życia z

chorobą, z upośledzeniem fizycznym

i/lub psychicznym



zadania:



stwarzanie optymalnych warunków do

podtrzymywania biologicznych

funkcji życiowych organizmu



pomoc w wykonywaniu( lub

wykonywanie za podopiecznego) tych

czynności , które gwarantują komfort

w życiu codziennym w zakresie sfery

biologicznej , psychicznej i społecznej



pomoc w rozwiązywaniu problemów wynikających

z indywidualnej reakcji podopiecznego na udział w

procesie leczenia, diagnozowania, rehabilitacji



ułatwienie człowiekowi wejścia w rolę pacjenta

różnych instytucji opiekuńczych i ochrony zdrowia



ułatwienie podopiecznemu nawiązania kontaktu z

grupą wsparcia osób z podobnymi problemami

zdrowotnymi lub opiekuńczymi



organizowanie opieki i uczestniczenie w opiece

terminalnej, tworzenie podopiecznym warunków

do godnego umierania i spokojnej śmierci

Funkcja wychowawcza



cel:



zamierzony wpływ na osobowość podopiecznego

poprzez kształtowanie prawidłowych ,

pożądanych zachowań zdrowotnych, poczucia

odpowiedzialności za własne zdrowie, zdrowie

najbliższych i środowiska



przygotowanie do współpracy i współdziałania w

procesie pielęgnowania oraz do świadczenia

opieki samemu sobie



przygotowanie rodziny i/lub osób bliskich

pacjentowi do opieki w miejscu jego zamieszkania



zadania:



kształtowanie u podopiecznego poczucia

odpowiedzialności za własne zdrowie



przygotowanie podopiecznego do

podejmowania działań prozdrowotnych w

odniesieniu do siebie, osób najbliższych i

środowiska, tzn. uczenie w jaki sposób

wpływać na przekonania, system wartości

innych ludzi, jak stwarzać warunki do

prowadzenia prozdrowotnego stylu życia



przygotowanie pacjenta do współpracy

z pielęgniarkami w procesie

pielęgnowania, w tym: uświadamianie i

wyjaśnianie celów opieki, wyjaśnianie

zaleceń i uczenie zachowań



przygotowanie pacjenta do samoopieki



przygotowanie osób z najbliższego

otoczenia pacjenta do realizacji opieki

w warunkach domowych

Funkcja promowania zdrowia



cel:



propagowanie w społeczeństwie i w

odniesieniu do indywidualnych osób

zachowań prozdrowotnych i stylu życia

wspierającego zdrowie



doradzanie ludziom, jak wzmacniać zdrowie



zapewnienie podopiecznym warunków do

prowadzenia stylu życia sprzyjającego

utrzymaniu i wzmacnianiu zdrowia



zadania:



tworzenie warunków pacjentom i

pracownikom instytucji ochrony zdrowia do

praktycznego realizowania stylu życia

służącego wzmacnianiu i potęgowaniu zdrowia



przygotowanie podopiecznego do

zwiększenia kontroli nad stanem własnego

zdrowia poprzez : uświadomienie wpływu

sytuacji zawodowej, rodzinnej na stan zdrowia,

uczenie kontrolowania stanu zdrowia,

zachęcanie do badań profilaktycznych



pomaganie w kształtowaniu zachowań

sprzyjających zdrowiu poprzez uczenie:

racjonalnego odżywiania, zasad higieny

osobistej i otoczenia, form aktywnego

wypoczynku, prawidłowych zachowań

służących ochronie i higienie środowiska,

dbanie o higienę zdrowia psychicznego



współdziałanie z instytucjami , grupami

wsparcia i indywidualnymi osobami

pracującymi na rzecz wzmacniania zdrowia

społeczeństwa



przygotowanie autorskiego

programu promocji zdrowia

adresowanego do indywidualnego

podopiecznego , rodziny i grupy



współudział w ogólnopolskich i

lokalnych kampaniach zdrowotnych

Funkcja profilaktyczna



cel:



rozpoznawanie stanu zagrożenia

wypadkami, uszkodzeniami,

katastrofami indywidualnych osób,

rodzin, innych grup społecznych



planowanie i realizowanie działań

zapobiegających i/lub ograniczających

ryzyko występowania schorzeń oraz

ocenianie efektów tych działań



zadania



rozpoznawanie zagrożenia zdrowia

podopiecznego: schorzeniami uznanymi za

problemy społeczne, wypadkami,

uszkodzeniami, katastrofami, chorobami

zawodowymi, nieprawidłowym stylem

życia



planowanie i realizowanie działań

profilaktycznych w oparciu o wcześniej

ustaloną diagnozę stanu



realizowanie działań wynikających z

programu kampanii profilaktycznych

ukierunkowanych na wybrane grupy

ryzyka



planowanie i realizowanie działań

ograniczających ryzyko wystąpienia

powikłań w wyniku stosowanych

metod diagnozowania, terapii,

rehabilitacji , pielęgnowania

Funkcja terapeutyczna



zadania:



wykonywanie badań służących ocenie stanu

pacjenta dla celów ustalenia diagnozy



wykonywanie zleceń ustalonych przez

lekarzy w planie terapii, dotyczący

szczególnie leczenia farmakologicznego,

dietetycznego, zapobiegawczego



udzielanie pomocy przedlekarskiej w sytuacji

zagrożenia zdrowia i życia podopiecznego

Funkcja terapeutyczna



cel:



pomaganie pacjentowi w uzyskaniu

niezależności i umiejętności radzenia

sobie w zmienionej sytuacji

życiowej, która powstała z różnych

przyczyn



zadania



udział pielęgniarki w rehabilitacji

leczniczej , usprawnianiu układów :

oddechowego, pokarmowego,

moczowego, kostno – stawowego,

skóry i tkanki podskórnej



prowadzenie rehabilitacji przyłóżkowej



udział w psychoterapii elementarnej

Funkcja kształcenia



zadania :



na rzecz środowiska zawodowego:



współudział w procesie adaptacji zawodowej

mniej doświadczonych pracowników



współpraca ze studentami w realizowaniu

programu zajęć praktycznych w ramach

praktycznej nauki zawodu



prowadzenie wybranych form zajęć w

kształceniu i doskonaleniu

wewnątrzzakładowym



współudział w tworzeniu planów i

programów doskonalenia zawodowego



dotyczące inwestowania w osobisty rozwój

zawodowy:



określenie potrzeb w zakresie rozwoju

intelektualnego, zainteresowań,

uzupełnienia wiedzy i umiejętności,



określenie celów doskonalenia/ uczenia się



wybór form i metod samokształcenia



aktywne uczestnictwo w wybranych

formach i metodach uczenia się



ocena własnych osiągnięć , systematyczne

projektowanie własnego rozwoju

Funkcja naukowo- badawcza



cel:



rozpoznawanie zapotrzebowania na

rodzaj, zakres i charakter badań

naukowych w pielęgniarstwie i dla

pielęgniarstwa



organizowanie i kierowanie

zespołem prowadzącym badania

naukowe



uogólnianie uzyskanych wyników i

ocenianie pod kątem możliwości

lepszego poznania podmiotu opieki



wykorzystywanie badań naukowych

dla podnoszenia jakości

pielęgnowania i rozwoju

pielęgniarstwa



zadania:



dokumentowanie swoich działań,

wykorzystywanie zgromadzonych informacji

do oceny opieki i udostępnianie ich do

prowadzonych badań naukowych



analizowanie, uogólnianie oraz

upowszechnianie własnych doświadczeń

zawodowych



wykorzystywanie w praktyce wyników

własnych badań i badań naukowych

prowadzonych przez innych

Funkcja zarządzania



zadania:



rozpoznawanie stanu służb

pielęgniarskich



planowanie i organizowanie

zespołów pielęgniarskich dla potrzeb

różnych kategorii podopiecznych i

warunków , w jakich organizowana

jest opieka



kierowanie pracą zespołów

pielęgniarskich , ocenianie opieki i

formułowanie wniosków na

przyszłość



podejmowanie decyzji dotyczących

organizacji opieki przez pielęgniarki ,

obsady na poszczególnych

stanowiskach.

Każda pielęgniarka , niezależnie od miejsca

pracy i zajmowanego stanowiska, powinna

być przygotowana do wykonywania zadań z

zakresu wszystkich funkcji zawodowych, a

zakres realizowania zadań uwarunkowany

jest przede wszystkim poziomem kwalifikacji.

Każda pielęgniarka powinna być świadoma , że

ma być partnerem w zespole opiekuńczym

świadczącym usługi zdrowotne. Jest

niezależnym praktykiem, odpowiedzialnym

za świadczoną opiekę.

Document Outline