PROCES DIAGNOZOWANIA 

I LECZENIA 

Zasady przy realizowaniu 
zleceń dotyczących 
zabiegów 
diagnostycznych i 
leczniczych :

 

 

• 1.
•    -  Znajomość pacjenta i jego stanu,
•    -  Cel zabiegu,
•    -  Technika,
•    -  Sprzęt i sposób przygotowania,

 

• 2. Przygotowanie psychiczne pacjenta do zabiegu
• -  Wyjaśnić cel i przebieg zabiegu,
• -  Sprawdzić czy wyraża zgodę na zabieg,
• -  Upewnić o zapewnieniu opieki,
• -  Zmniejszyć lęk i uspokoić pacjenta, 

• 3. Przygotowanie fizyczne
• -  Podać lek, zastosować zleconą dietę,
• -  Ułożyć we właściwej pozycji,
• -  Zapewnić bezpieczeństwo, intymność, 

 

 

 4. Przed zabiegiem umyć ręce
 5. W czasie zabiegu obserwować chorego, pytać o samopoczucie
 6. Po zabiegu zapewnić bezpieczeństwo, warunki do odpoczynku
 7. Zabiegi aseptyczne
 - Posługiwać się jałowymi narzędziami i jałowym materiałem opatrunkowym, 
 - Miejsce zabiegu / pole/ przemywać środkiem antyseptycznym,
 - Jałowym sprzętem nie dotykać przedmiotów poza polem, w przypadku 

zakażenia, sprzęt wymienić,

 - Po zabiegu skażony sprzęt zabezpieczyć,

 

8. Zapobiegać przenoszeniu HIV, WZW
- Ostrych narzędzi nie zginać, nie przełamywać, nie przekładać igieł, 

wraz ze strzykawka wrzucić do odpowiedniego pojemnika,

- Przy czyszczeniu ostrych narzędzi obchodzić się z nimi bardzo 

ostrożnie,

 - Zakładać rękawice,
-  Wkładać okulary ochronne,
-  Zaopatrzyć pękniętą skórę lub otwartą ranę opatrunkiem odpornym 

na wodę,

- Odpowiednio zabezpieczyć próbki krwi i płynów ustrojowych,
- Używać sprzętu jednorazowego,
- Sprzęt wielorazowego użytku – tylko sterylny,

 

 

Postępowanie w przypadku 
rozlania krwi lub innych 
płynów ustrojowych

• - Ubrać rękawice ochronne,
• - Zasypać lub zalać rozlaną  krew środkiem 

dezynfekcyjnym / zalecany środek przez dział 
dezynfekcji/

• - Przykryć papierem lub płatkiem ligniny,
• - Odczekać czas podany przez producenta do 

zadziałania środka dezynfekcyjnego,

• - Zebrać krew lub płyny ustrojowe zmieszane z 

środkiem dezynfekcyjnym w ręcznik papierowy, ligninę i 
wyrzucić do worka przeznaczonego, do spalenia,

• - Powierzchnię zmyć środkiem dezynfekcyjnym,
• - Zdjąć rękawice i umyć ręce,

 

 

BADANIA 

• 1.   Badanie ogólne

• Badanie fizykalne/ przedmiotowe/
•  Oglądanie,
•  Dotykanie,
•  Opukiwanie,
•  Osłuchiwanie,
•  Ważenie,
•  Mierzenie,
• Badania dodatkowe
•   Badanie krwi / morfologia,OB./,
•   Badanie moczu,
•   Badanie rtg klatki piersiowej,

 

 

 

• 2.   Badania pomocnicze
 
•   Badanie krwi na poziom glukozy, białka, elektrolitów itd.
•   Badanie moczu bakteriologiczne, dobowa zbiórka, bilans płynów,
•   Badanie plwociny,
•   Badanie kału,
•   Badanie rtg przewodu pokarmowego, jamy brzusznej, 

kręgosłupa,

•   Badanie soku żołądkowego i żółci,
•   Badanie szpiku kostnego, płynu mózgowo- rdzeniowego,płynu z 

jamy opłucnej,

•   Badanie przez odbyt,
•   Badanie ginekologiczne,                                      
•   Wziernikowanie ucha, oskrzeli, żołądka, przełyku, odbytnicy, 

pochwy, pęcherza, oka,

 

 

 

• 3.   Badania specjalistyczne 

•   Badanie psychologiczne, psychiatryczne, 

neurologiczne, laryngologiczne,        stomatologiczne,

•   Nakłucie, np.; nerki, wątroby,
•   Badanie elektrokardiograficzne / EKG/
•   Badanie ultrasonograficzne / USG /
•   Badanie elektroencefalograficzne / EEG/
•   Tomografia komputerowa,
•   Angiografia,
•   Urografia,
•   Scyntygrafia,

 

 

• BADANIE FIZYKALNE 
• Pomoc przy badaniu- podtrzymywanie, zdjęcie odzieży, 

ułożenie w wymaganej pozycji,

• WAŻENIE – częściej pacjenci otyli, z niewydolnością krążenia, 

przed i po nakłuciu jamy brzusznej, przed i po dializie, 

• BADANIA DODATKOWE
• Morfologia – przeważnie na czczo, krew z żyły w ilości 1ml do 

fiolki z antykoagulantem. Delikatnie i dokładnie wymieszać, 

• OB. – odczyn Biernackiego – to zabieg aseptyczny polegający 

na pobraniu krwi z żyły obwodowej w celu oznaczenia 
szybkości opadania krwinek czerwonych w jednostce czasu,

• Krew zmieszana z Cytrynianem sodu i pozostawiona przez 

pewien czas w cienkiej rurce powoduje opadanie krwinek a 
słup osocza jest widoczny ponad nimi,

• Cel; diagnostyczny
• Wskazania; złośliwe procesy nowotworowe, choroby 

infekcyjne, procesy zapalne/ ostre zapalenie trzustki, /

 

 

• BADANIE MOCZU 
• Zabieg polegający na pobraniu 10- 100 ml moczu porannego do 

badania ogólnego, specjalistycznego, bakteriologicznego,

•  Badanie ogólne moczu – ocena właściwości 

fizykochemicznych

•   Zabarwienie,
•   Stopień zmętnienia,
•   Ciężar właściwy,  
•   Odczyn Ph / zasadowy, kwaśny/
•   Zawartość białka, glukozy, związków ketonowych, 

urobilinogenu, bilirubiny,

•   Ocena mikroskopowa osadu moczu,

 

 

• Badanie specjalistyczne- wykrycie obecności danej 

substancji w moczu / badanie jakościowe/ lub określenia jej 
stężenia w moczu / badanie ilościowe/

 
• Badanie bakteriologiczne – to namnożenie na specjalnych 

pożywkach bakterii pochodzących z próbki badanego moczu, 
identyfikacji namnożonego szczepu bakteryjnego oraz 
uzyskaniu antybiogramu,

• Cel; diagnostyczny
• Wskazania; stany zapalne nerek, stany zapalne dróg 

moczowych, choroby krwi, nieprawidłowy rozwój fizyczny 
dziecka, ostre i przewlekłe zatrucia, zaburzenia metaboliczne,

 

 

 

• BADANIA POMOCNICZE
 
• Dobowe mierzenie moczu – to mierzenie oddanego moczu w ciągu 24 

godzin. Pacjent zgłasza oddanie moczu, którego ilość jest zmierzona i 
zapisana.

• Mocz zostaje wylany
 
• Dobowa zbiórka moczu- to zbieranie wydalonego moczu przez 24 godziny.
• Przed rozpoczęciem pacjent oddaje mocz, którego nie wliczamy, po czym 

zbiera się każdą ilość oddanego moczu do słoja i po upływie doby odczytuje 
ilość.

• Z dobowej zbiórki pobiera się mocz na badania specjalistyczne
 
• Bilans płynów – rejestrujemy wszystkie przyjęte płyny/ zupa, napoje, 

kroplówki

• Rejestrujemy wszystkie wydalone płyny/ mocz, wymioty, biegunka, pot
• Zdrowy człowiek to równowaga przyjętych i wydalonych płynów – bilans 

zerowy

• Przy zachwianiu równowagi występuje bilans dodatni lub ujemny

 

 

• POBRANIE PLWOCINY DO BADANIA 
• Polega na pobraniu wydzieliny z drzewa oskrzelowego przez jej 

odkrztuszenie i odpluwanie,

• Pobiera się jednorazowo około 2 –10 ml plwociny rano/ 2-3 godziny 

po przebudzeniu/ przez 3 kolejne dni,

• Cel; diagnostyczny
• Wskazania; podejrzenie gruźlicy płuc, zapalenie górnych i dolnych 

dróg oddechowych, ropień płuca, rozstrzeń oskrzeli, rak płuca,  

• BADANIE PRZEZ ODBYT
• Wykonywane przez lekarza, polega na obmacywaniu palcem 

odbytnicy,

• Może być wykorzystane jako badanie ginekologiczne,
• Pozycja ginekologiczna, kolanowo- łokciowa, 
• Bardzo ważne zapewnienie intymności, 
• BADANIE GINEKOLOGICZNE
• Wykonywane przez lekarza, polega na obmacywaniu przez pochwę 

i powłoki brzuszne wewnętrznych narządów rodnych kobiety. Przed 

badaniem pacjentka powinna oddać mocz i umyć krocze.

• Badanie wykonuje się w pozycji ginekologicznej, w łóżku lub na 

fotelu ginekologicznym,

 

 

• POBIERANIE WYMAZÓW DO BADANIA /gardło/ 

• Jest to zabieg aseptyczny polegający na lekkim powierzchownym 

pocieraniu lub nasiąkaniu ezą bakteriologiczną lub jałowym 
kwaczem powierzchni, z których pozyskujemy materiał do 
badania,

• Cel; diagnostyczny
• Wskazania;
• -  Zakażenie górnych i dolnych dróg oddechowych,
• -  Zakażenie przebiegające z wysypką,
• -  Zakażenia przebiegające z objawami ze strony OUN / zapalenie 

mózgu, zapalenie opon mózgowo- rdzeniowych/

• -  Zakażenia przebiegające z objawami ze strony układu sercowo- 

naczyniowego,

• -  Zakażenia przebiegające z zajęciem układu chłonnego,
•  - Zakażenia przebiegające z objawami ze strony układu 

pokarmowego,

•  -  Stany zapalne i ropne błon śluzowych gardła,

 

 

• Przygotowanie sprzętu;
•   Zestaw do pobierania wymazu/ jałowa probówka z 

kwaczem wbitym w korek,

•   Rękawiczki jednorazowe,
•   Szpatułki,
•   0,9% NaCl,
•   Worek na odpadki,

 

 

 

• TECHNIKA WYKONANIA ZABIEGU 
•   ocena stanu chorego,
•   przygotowanie sprzętu,
•   przygotowanie dobrego oświetlenia,
•   umycie rąk,
•   założenie rękawiczek,
•   ułożenie chorego w odpowiedniej pozycji,
•   rozpakowanie zestawu- wyjęcie kwacza z probówki,
•   zwilżenie kwacza 0,9% NaCl,
•   przeniesienie kwacza na miejsce pobrania,
•   polecenie, aby chory szeroko otworzył usta,
•   unieruchomienie języka, przytrzymanie szpatułką,
•   pobranie wymazu ze zmienionych zapalnie lub pokrytych 

wydzieliną okolic tylnej ściany gardła, podniebienia lub migdałków, 

mocno naciskając kwacz lub wykonując ruch obrotowy,

•   wycofanie kwacza z pola pobrania,
•   umieszczenie kwacza w jałowej probówce i szczelne zamknięcie,
•   opisanie probówki,
•   umycie rąk,