Metody, sposoby i techniki 

stosowane w procesie 

diagnozowania, leczenia, 

rehabilitacji 

 

 

Diagnoza 

To  rozpoznanie  (opis)  stanu  zdrowia 
podopiecznego 

w 

aspekcie 

zdrowia 

biopsychospołecznego.

Proces  diagnozowania  to  podejmowanie 
planowych  działań,  których  celem  jest 
określenie stanu pacjenta (podopiecznego).

Wyróżnia się 3 etapy procesu diagnozowania.

 

 

1 etap procesu 
diagnozowania

Gromadzenie informacji za pomocą:



Rozmowy, 



Obserwacji, badań za pomocą 

zmysłów i prostych urządzeń,



Dokonywanie pomiarów za pomocą 

prostych przyrządów,



Dokonywanie pomiarów za pomocą 

specjalistycznej aparatury.

 

 

2  etap procesu 
diagnozowania

Analiza i systematyzowanie informacji, 
ustalanie i nazywanie problemów 
pacjenta.

 

 

3 etap procesu 
diagnozowania

Ustalenie dalszego postępowania opiekuńczego 

(diagnostycznego,leczniczego, usprawniającego, 

pielęgnacyjnego), określając sytuację pacjenta:



Społeczną,



Adaptacji do aktualnego stanu zdrowia,



Posiadanej wiedzy i umiejętności w zakresie 

zachowań zdrowotnych,



Motywacji i gotowości do zmiany planów życiowych,



Realizowania w przyszłości zaleceń dotyczących 

leczenia, rehabilitacji, samopielęgnacji.

 

 

Metody wykorzystywane w 
diagnozowaniu

1. 

Badanie podmiotowe

 zbieranie informacji od pacjenta lub jego rodziny.
2. 

Badanie przedmiotowe (fizykalne

): 

Ogólne, dokonywane za pomocą narządów zmysłu i 

przy zastosowaniu prostych przyrządów;

Dodatkowe badania laboratoryjne;
Dodatkowe specjalistyczne umożliwiające 

szczegółową ocenę stanu pacjenta, całego 

organizmu, narządu, układu.

 

 

Metody badań:
Inwazyjne – w czasie których dochodzi do 

naruszenia ciągłości tkanek lub 

przestrzeni biologicznych, które tworzą 

organizm 

Nieinwazyjne – w czasie badania nie 

dochodzi do naruszenia ciągłości tkanek 

lub przestrzeni biologicznych tworzących 

organizm.

 

 

Zabieg diagnostyczny, 

w czasie którego zostają pobrane 
fragmenty tkanek, powodujący 
powstanie rany, naruszenie ciągłości 
tkanek. 

 

 

Leczenie 

To 

postępowanie 

polegające 

na 

stosowaniu  różnych  procedur,  metod, 
sposobów  w  celu  zwalczania  choroby, 
przywrócenie w pełni zdrowia i sprawności 
człowieka,  poprawy  jego  stanu  lub 
utrzymania  go  na  możliwie  optymalnym 
poziomie.
Proces  leczenia  to  planowe,  celowe 
działanie obejmujące 3 etapy.

 

 

Etapy procesu leczenia

1.

Wybór metody i sposobów leczenia 

oraz terapii skutecznych w 

rozwiązywaniu problemów pacjenta, 

które zostały ustalone w procesie 

diagnozowania,

2.

Stosowanie zaplanowanych metod i 

procedur postępowania,

3.

Monitorowanie procesu leczenia i ocena 

jego skuteczności.

 

 

Rehabilitacja 

To 

proces, 

którego 

celem 

jest 

przywracanie  sprawności  i  możliwości 
samodzielnego życia w społeczeństwie 
człowiekowi  niepełnosprawnemu.  Jest 
to  wielostronne  oddziaływanie  na 
podopiecznego,  obejmujące  działania 
lecznicze,  społeczne,  psychologiczne, 
pedagogiczne, zawodowe.

 

 

Metody wykorzystywane w 
procesie leczenia i 
usprawniania



w warunkach pobytu pacjenta w szpitalu 
(lecz. zabiegowe)  



sanatorium (lecz. klimatyczne)



warunkach ambulatoryjnych (fizjoterapia)



samodzielnie przez pacjenta w domu 
(lecz. farmakologiczne, spoczynkowe, 
dietetyczne)

 

 

Podział metod leczenia

1. W zależności od kierunku i celu 

stosowania:



Lecz. przyczynowe - etiologiczne



Lecz. objawowe - symptomatyczne

2. W zależności od skuteczności:



Lecz. radykalne,



Lecz. paliatywne.

 

 

Podział metod leczenia

3. W zależności od rodzaju choroby lub stanu, w którym 

jest stosowane:



Lecz. przeciwwirusowe,



Lecz. przeciwbakteryjne.

4. W zależności od stosowanych środków:



Lecz. farmakologiczne,



Lecz. zabiegowe,



Lecz. dietetyczne,



Lecz. klimatyczne,



Lecz. bodźcowe,



Lecz. spoczynkowe.

 

 

Terapia 

W  praktyce  opiekuńczej  i  medycznej 
często  używane  jest  słowo  terapia, 
która w odróżnieniu od leczenia polega 
na  tym,  że  postępowanie  lecznicze 
wobec 

pacjenta 

jest 

inne 

niż 

stosowanie 

środków 

farmakologicznych 

i 

zabiegów 

chirurgicznych. 

 

 

Metody terapii



Psychoterapia,



Fizjoterapia,



Kulturoterapia,



Terapia zajęciowa,



Terapia pracą,



Terapia cewnikowa,



Terapia radioizotopowa. 

 

 

Udział pielęgniarki w 
diagnozowaniu, leczeniu i 
usprawnianiu

Pielęgniarka  wykonuje  liczne  zadania.  Ich 

wykonywanie 

zależy 

od 

kompetencji 

pielęgniarki i rodzaju badań/zabiegów:

1.

Samodzielne  wykonywanie  całej  procedury 

badania/zabiegu.

2.

Wykonanie  całej  procedury  badania/zabiegu 

na zlecenie lekarza lub innej osoby z zespołu 

terapeutycznego.

3.

Przygotowanie pacjenta do badania/zabiegu.

 

 

4.

Pielęgnowanie pacjenta po badaniu/zabiegu.

5.

Przygotowanie sprzętu, narzędzi, materiałów 
potrzebnych w czasie badania/zabiegu.

6.

Postępowanie z materiałem pobranym do badań.

7.

Pomoc (asystowanie) innej osobie wykonującej 
badanie lub zabieg.

8.

Uzgodnienie miejsca i terminu wykonania 
badania (zabiegu), towarzyszenie pacjentowi w 
czasie jego wykonywania.

 

 

Bardzo  ważnym  zadaniem  pielęgniarki  jest 

poinformowanie  pacjenta  o  wykonywanym 

zabiegu  oraz  możliwych  następstwach. 

Zrozumienie  przez  pacjenta  istoty  badania 

lub zabiegu umożliwia wyrażenie świadomej 

zgody  na  ich  wykonanie.  Pozwala  także  na 

dobrą  współpracę.  Na  wynik  wielu  badań  i 

zabiegów  ma  wpływ  sposób  zachowania  się 

pacjenta przed, w czasie i po ich wykonaniu. 

 

 

Pielęgniarka  wykonując  tych  8  zadań 
powinna  przede  wszystkim  respektować 
obowiązujące 

PRAWA  PACJENTA

PRAWA  PACJENTA

  ,  w 

kontaktach  z  nim  kierować  się  zasadami 
etyki zawodowej. Badania i zabiegi powinna 
wykonywać  zgodnie  z  obowiązującymi 
zasadami  a  także  dbać  o  jakość  ich 
wykonania ustaloną w standardach.