PATOFIZJOLOGIA UKŁADU 
ODDECHOWEGO

dr n. med. Bożena 
Stempniak

 

 

IRV

TV

FRC

IC

ERV

RV

VC

IRV - zapasowa objętość wdechowa – inspiratory reserve 
volume 

TV - objętość oddechowa – tidal volume

FRC - czynnościowa pojemność powietrza zalegającego – functional residual 
capacity

IC - pojemność wdechowa – inspiratory 
capacity

ERV - zapasowa objętość wydechowa – exspiratory reserve volume 

RV - objętość zalegająca – residual 
volume

VC - pojemność życiowa płuc – vital capacity

TLC - całkowita pojemność płuc – total lung capacity

TLC

 

 

VC = [27,63 - (0,112 x wiek w latach)] x 
wzrost w cm
VC = [27,78 - (0,101 x wiek w latach)] x 
wzrost w cm

 

 

PRZYCZYNY

choroby opłucnej

choroby płuc

choroby mięśni oddechowych

i zaopatrujących je nerwów

zastój płucny w przebiegu

niewydolności lewokomorowej serca 

nieprawidłowości

budowy klatki piersiowej

RESTRYKCYJNE UPOŚLEDZENIE WENTYLACJI PŁUC

tylno-boczne
skrzywienie kręgosłupa

zesztywniające
zapalenie stawów kręgosłupa

stany pourazowe

zwłóknienie

śródmiąższowe

nowotwory

odma

płyn

zrosty

 

 

SKUTKI

 maksymalna wentylacja dowolna

MVV - maximal voluntary ventilation

 objętość zalegająca

 pojemność życiowa

 natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa

FEV

1 

- forced expiratory volume in one second

 

 

OBRZĘK HEMODYNAMICZNY (SERCOWY)

 objętości kapilar

 ciśnienia onkotycznego



 

ciśnienia hydrostatycznego w kapilarach 



 

ciśnienia śródmiąższowego płuc

PRZYCZYNY OBRZĘKU PŁUC

niewydolność
lewokomorowa

zwężenie zastawki
mitralnej

wrodzone
wady serca

rozprężenie zapadniętego 
płuca

przewodnienie
ustroju

przewlekła
niewydolność
nerek

zespół
nerczycowy

niewydolność
wątroby

 

 

OBRZĘK PRZECIEKOWY (ARDS)

 transportu limfatycznego



 

przepuszczalności nabłonka płucnego 

 przepuszczalności

śródbłonka naczyń płuc

wdychane toksyny
 tlen
 chlor
 dym

tonięcie

wentylacja mechaniczna

transplantacja 

płuc

zapalenie płuc

duża wysokość

wstrząs

krążące toksyny

zabiegi kardiochirurgiczne (by pass)

 

 

CENTRALNA

OBWODOWA

RZEKOMA

wady serca

choroby płuc

przetoki tętniczo-żylne

niewydolność prawokomorowa

miejscowe działanie zimna

methemoglobina

sulfohemoglobina

SINICA

 

 

(dyspno

ë)

 WYSIŁKU MIĘŚNI ODDECHOWYCH

HIPERKAPNIA

 

PaCO

2

OGRANICZENIE WENTYLACJI PŁUC

 PaO

2

  KRWI TĘTNICZEJ

KWASICA METABOLICZNA

CHOROBY UKŁADU KRĄŻENIA



 

POBUDLIWOŚCI OŚRODKA ODDECHOWEGO

DUSZNOŚĆ

choroba górska

niedokrwistość

czynniki emocjonalne

zatrucie CO

 oporu dróg oddechowych

dychawica oskrzelowa

osłabienie mięśni oddechowych

choroby
układu nerwowego
i mięsni

adynamia mięśni
w niedoczynności
kory nadnerczy

 

 

PRZYCZYNY

pogrubienie ściany oskrzela

OBTURACJA OSKRZELOPOCHODNA

skurcz mięśni gładkich

 objętość wydzieliny oskrzelowej

OBTURACJA PŁUCOPOCHODNA

rozedma (pierwotny niedobór α

1

-antytrypsyny)

POChP

OBTURACYJNE UPOŚLEDZENIE WENTYLACJI PŁUC

astma

przewlekła obturacyjna
choroba płuc (POChP)
z przewagą zapalenia oskrzeli

inne choroby dróg oddechowych
np. mukowiscydoza

 

 

SKUTKI

 FEV

1

 FRC

 RV

rozdęcie płuc

 

 

CZĘŚCI CENTRALNEJ ZRAZIKA

CZĘŚCI OBWODOWEJ ZRAZIKA
(okołoprzegrodowa)

CAŁEGO ZRAZIKA

np. u palaczy 

np. wrodzony niedobór α

1

-antytrypsyny

 

TYPY ROZEDMY

 

 

PRZEWLEKŁE STANY ZAPALNE DRÓG ODDECHOWYCH

nadmiar proteaz 
(elastaza neutrofilowa)

niedobór antyproteaz
(α

1

-antytrypsyna) 

dym tytoniowy

aktywacja neutrofilów
i makrofagów

 syntezy aktywnych form tlenu

rozkład elastyny
i kolagenu ścian pęcherzyków

pęcherze rozedmowe

ograniczenie powierzchni
wymiany gazowej

 sprężystości tkanki płucnej

 podatności tkanki płucnej

ZNISZCZENIE ŚCIAN PĘCHERZYKÓW PŁUCNYCH

PATOGENEZA ROZEDMY PŁUC

 

 

POSTKAPILARNE

 ciśnienia w łożysku żylnym płuc

KAPILARNO-PREKAPILARNE

choroby miąższu
i naczyń płucnych

przebudowa łożyska
naczyniowego płuc

 przepływu krwi przez krążenie płucne

przeciek ,,lewo-prawo’’

niewydolność lewokomorowa

 

zapalenie śródpiersia 

 stenoza mitralna
  ciśnienia późnorozkurczowego
  w komorze lewej
 zaciskające zapalenie osierdzia

PATOGENEZA NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO

 

 

PRZEWLEKŁA 

CHOROBA 

PŁUC

HIPERKAPNIA

redukcja płucnego

łożyska naczyniowego

HIPOKSJA

HIPOKSEMIA

zwiększona

erytropoeza

czerwienica wtórna

 objętości

krwi krążącej

hiperwolemia

nadciśnienie płucne

przerost i rozstrzeń

prawej komory

niedomykalność

zastawki trójdzielnej

NIEWYDOLNOŚĆ

PRAWEJ KOMORY

 lepkości krwi

 oporów naczyniowych

w płucach

 krzepliwości krwi

tworzenie

zakrzepów

i zatorów

PATOGENEZA SERCA PŁUCNEGO

 

 

PaO

2

  < 50 mmHg

OBNIŻENIE CIŚNIENIA PARCJALNEGO
WDYCHANEGO TLENU

ZABURZENIA DYFUZJI GAZÓW

ZABURZENIA STOSUNKU WENTYLACJA/PRZEPŁYW (V/Q)DOMIESZKA KRWI ŻYLNEJ

astma
zapalenie płuc
przewlekła obturacyjna
choroba płuc

 PAO

2 

-

 

PaO

2

zatory: płucne, tłuszczowe, powietrzne
wstrząs

sinicze wady wrodzone serca

hipobaria

wdychanie mieszanek zawierających
mało tlenu (prawidłowo 21%)



 

PAO

2  

 PaO

2

PAO

2 

-

 

PaO

2

 PAO

2 

-

 

PaO

2

choroby
śródmiąższowe płuc

pogrubienie
bariery 
dyfuzyjnej

rozedma

skrócenie czasu przejścia
krwinek czerwonych
przez naczynia włosowate

NIEWYDOLNOŚĆ HIPOKSEMICZNA

DAREMNA PERFUZJA

V/Q   0,8

DAREMNA WENTYLACJA

V/Q  0,8

 

 

PIERWOTNA CHOROBA
UKŁADU ODDECHOWEGO

hamowanie napędu ośrodka oddechowego

 utlenowania krwi tętniczej

spadek czułości
chemoreceptorów
szyjnych na 

 

PaO

2

adaptacja centralnego
ośrodka oddechowego
do wolno narastającej

 

PaCO

2

 

UPOŚLEDZENIE WENTYLACJI
PRZY PRAWIDŁOWYCH
DROGACH ODDECHOWYCH

hipowentylacja pęcherzykowa

 V/Q

 PAO

2

 - PaO

2

PaCO

2

 > 50 mmHg

NIEWYDOLNOŚĆ HIPOWENTYLACYJNA

 

 

Sen, 
sedativa

PaCO

2

Oddychanie 
typu 
Kussmaula
PaCO

2

Tor prawidłowy
PaCO2   35-45 
mmHg

 

 

Oddychanie 
okresowe typu 
Cheyne-Stokesa 

PaCO

2

Oddychanie 
okresowe w 
przebiegu zespołu 
Pickwika 

PaCO

2

Oddychanie typu 
Biota 
PaCO

2

Oddychanie 
agonalne 

PaCO

2