Zaburzenia psychiczne przebiegające z upośledzeniem funkcji poznawczych

Funkcje poznawcze



pamięć



umiejętność liczenia



myślenie abstrakcyjne



język



zdolności wzrokowo-przestrzenne



funkcje wykonawcze (zdolności

poznawcze wyższego rzędu)

Pamięć

natychmiastowa

(ultrakrótka

)- to

zdolność skupienia uwagi

(nie dochodzi

do dalszego zapamiętania informacji)



oceniamy ją za pomocą ciągu cyfr

(np.. umiejętność powtórzenia nr telefonu)

Pamięć

krótkotrwała

- to zdolność

zapamiętania nowych informacji

(odpowiada za proces uczenia się)

badanie orientacji

(rok,miesiąc,dzień, pora

dnia, miejsce przebywania)

przypominanie świeżo nabytych

informacji

(zapamiętanie 3 przypadkowych

słów i odtworzenie ich po trzech minutach)

Pamięć

długotrwała

(oceniamy w czasie

zbierania wywiadu, gdy pacjent

opisuje dotychczasowy przebieg

swojego życia)

(poza tym zadajemy pytania z zakresu wiedzy

publicznej sprzed lat – znani politycy, fakty

historyczne, wydarzenia sportowe)

w ocenie uwzględniamy poziom

inteligencji pacjenta

Myślenie abstrakcyjne

zależne od poziomu wykształcenia i kultury

-większość osób rozumie idiomy: „silny jak

dąb”, „z ciężkim sercem”..

-większość osób ze średnim wykształceniem

rozumie przysłowia (proste- „co się stało,

to się nie odstanie”, trudniejsze- „nie

podcinaj gałęzi, na której siedzisz”)

Niezdolność do interpretacji przysłów u osoby z

wyższym wykształceniem świadczy o

zaburzeniach funkcji intelektualnych

Język



Rozumienie mowy (rozumienie poleceń)



Czytanie



Tworzenie list słów

(tzw. fluencja

słowna)-

np. ocena ile słów na jakąś literę poda

pacjent w ciągu minuty (norma 15

5 na daną

literę) lub np. liczba zwierząt w minucie (norma 18

- słabe wyniki w tej próbie

pacjenci otępiali

pacjenci ze spowolnieniem

psychoruchowym

OTĘPIENIE



Zespół objawów spowodowany chorobą

mózgu, na ogół o przebiegu przewlekłym lub

postępującym, w którym zaburzone są takie

wyższe funkcje korowe (poznawcze), jak:



pamięć,



myślenie,



orientacja,



rozumienie,



liczenie, zdolności wzrokowo-przestrzenne



zdolność uczenia się,



język,



ocena (wgląd)

OTĘPIENIE



Otępienie objawia się

obniżeniem

sprawności intelektualnej

upośledzeniem

funkcjonowania

w życiu codziennym i

społecznym.



Otępienie nie musi obejmować wszystkich

funkcji poznawczych. Kryterium rozpoznania

jest zaburzenie

co najmniej 2 funkcji

poznawczych

, z których jedną jest

pamięć

OTĘPIENIE (ICD-10)

Osłabienie pamięci



Łagodne (zakłócenie codziennych czynności, ale

nie uniemożliwiające samodzielnego życia;

trudności w uczeniu się nowego materiału;

„gdzie ja to położyłem”)



Umiarkowane (zachowane jest to co najbardziej

wyuczone i przyswojone np.. nazwa ulicy, przy

której pacjent mieszka, jego nazwisko, czym

zajmował się w życiu)



Ciężkie (niezdolność do zachowania nowych

informacji, tylko fragmenty wcześniejszych,

nierozpoznawanie bliskich)

OTĘPIENIE (ICD-10)

Pogorszenie myślenia, sądzenia i planowania



Łagodne (zakłócenie codziennych

czynności, ale nie uniemożliwiające

samodzielnego życia; złożone zadania nie

są możliwe)



Umiarkowane (proste zadania w obrębie

domu; niemożność samodzielnego

funkcjonowania)



Ciężkie (brak zrozumiałego myślenia)

OTĘPIENIE (ICD-10)

Inne objawy



Zachowana świadomość (

brak

przymglenia lub majaczenia

)



Zaburzenia emocji i zachowania

(chwiejność emocjonalna, drażliwość,

apatia, prymitywizacja zachowań)



Utrzymywanie się objawów powyżej 6

miesięcy

Ocena zaawansowania otępienia

The Global Deterioration Scale (GDS)

Zaawansowanie

Objawy

Stopień 7 – bardzo cięzkie

Stopień 6 - ciężkie

Stopień 5 - znaczne

Stopień 4 – średnio nasilone

Stopień 3 - umiarkowane

Stopień 2 - niewielkie

Stopień 1 - pogranicze

Stopień 0- brak zaburzeń

Lata

Utrata zdolności językowych,
zdolności chodzenia, śmierć

Wymaga stałej opieki

Utrata samodzielności, pamięta swoje imie,
depresja, zaburzenia zwieraczy

Chory nie może obyć się bez drugiej osoby,
pobudzony, nie pamięta adresu

Brak zdolności do pracy i złożonych czynności

norma

Subiektywne zaburzenia pamięci

Wyraźne zauważalne narastanie deficytów funkcji poznawczych -

Reisberg et al, 1982

Rozpoznanie róznicowe zespołów

otępiennych



Choroba Alzheimera



Otępienie naczyniowe



Otępienie z ciałami Lewy’ego



Otępienie czołowo-skroniowe



Parkinsonizm z otępieniem

- Choroba Parkinsona

- Postępujące porażenie nadjądrowe

- Rzadkie zespoły parkinsonowskie

- Zanik korowo-podstawny



Chroba Wilsona



Pląsawica Huntingtona

Rozpoznanie róznicowe zespołów

otępiennych



Choroba prionowa



Otępienie zakaźne

- HIV

- Kiła

- Przewlekłe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

- Inne zakażenia OUN



Otepienia toksyczne i metaboliczne



Otępienie z wodogłowiem



Otępienie pourazowe



Otępienie w przebiegu choroby nowotworowej



Otępienie w chorobach demielinizacyjnych



Otępienie w zaburzeniach psychicznych

- Depresja

- Schizofrenia

DIAGNOSTYKA

PODSTAWOWA (badanie

funkcji poznawczych)



Powtórzenie nazw 3 przedmiotów bezpośrednio i

po 3 minutach

(pamięć bezpośrednia czyli uwaga i

pamięć krótkotrwała)



Dni tygodnia od ostatniego do pierwszego

(wszystkie rodzaje pamięci i funkcje wykonawcze)



Test rysowania zegara

(zdolności wzrokowo-

przestrzenne i funkcje wykonawcze)

pacjent ma narysować

tarczę zegara i umieścić na niej cyfry oznaczające godziny, a

potem zaznaczyć na zegarze 11.10



Krótka Ocena Stanu Psychicznego (MMSE)

TEST RYSOWANIA ZEGARA

Poziom I



Niewielkiego stopnia trudności w

rozmieszczaniu godzin



Oznaczanie godzin na zewnątrz koła



Godziny do góry nogami



Rysowanie „szprych” w celu zachowania

orientacji

Poziom II-V:



postępujące zaburzenia wzrokowo-

przestrzenne

KRÓTKA OCENA STANU PSYCHICZNEGO

Mini-Mental State Examination(MMSE)



Orientacja w czasie i miejscu



Zapamiętywanie (trzy słowa)



Uwaga i liczenie (100 – 7)



Przypominanie



Funkcje językowe (nazywanie, powtarzanie,

wykonywanie poleceń, pisanie)



Praksja konstrukcyjna (przerysowanie

rysunku)



Wynik poniżej 24 pkt. sugeruje otępienie,

poniżej 27 pkt – szczegółowe badanie

kliniczne

3 etapy choroby Alzheimera



Stadium 1



Język

„pusta mowa” z niewielkim zasobem

konkretnego słownictwa i małą liczbą pojęć (w

testach trudności z tworzeniem listy słów)



Mowa

: artykulacja niezaburzona



Pamięć, funkcje wzrokowo-przestrzenne,

liczenie

: upośledzone



EEG

- może być w normie



KT lub NMR

- najwyżej atrofia płata skroniowego w

części przyśrodkowej

3 etapy choroby Alzheimera

c.d.



Stadium 2



Język

płynna parafazja (podstawianie niewłaściwych

słów w miejsce właściwych)



Pamięć, funkcje wzrokowo-przestrzenne i inne

funkcje poznawcze

- ciężko zaburzone (pacjenci nie

potrafią odnaleźć drogi, kopiować figur)



Osobowość

- zobojętnienie



EEG

- uogólnione zwolnienie (wolne fale theta)



NMR, KT

- zaniki przyśrodkowo-skroniowe



Siła i kooordynacja ruchowa w

normie

(ale pacjenci

są niespokojni, wędrują lub drepczą)

3 etapy choroby Alzheimera

c.d.



Stadium 3



Intelekt

–

ciężko zaburzony



Język

echolalia, palilalia lub mutyzm



EEG

uogólnione zwolnienie (wolne fale theta)



KT, NMR

rozlane zaniki z poszerzeniem komór

i bruzd



Kontrola zwieraczy

nietrzymanie moczu

3 etapy choroby Alzheimera

c.d.



Częstość objawów

psychopatologicznych takich, jak:

apatia, pobudzenie, lęk, drażliwość,

depresja, urojenia,

omamy

rośnie

w miarę trwania choroby

OTĘPIENIE Z CIAŁAMI LEWY’EGO



Zaburzenia zmienne



Okresowo zaburzenia świadomości



Omamy wzrokowe i słuchowe

(na

wczesnym etapie trwania choroby)



Urojenia



Częste upadki chorego



Objawy pozapiramidowe i /lub

nadwrażliwość na neuroleptyki



Szybki postęp choroby

OTĘPIENIE CZOŁOWO-SKRONIOWE



Podstępny początek i powolny przebieg



Utrata dbałości o wygląd



Rozhamowanie seksualne



Grubiaństwo



Nadmierna aktywność oralna

(nadmierne palenie, picie, jedzenie)



Stany depresyjne, lęk, labilność emocji

OTĘPIENIE NACZYNIOPOCHODNE



Obecność chorób układu krążenia



Zaburzenia pojawiają się nagle

(zwykle po udarze mózgu)



Skokowe pogorszenia



Objawy ogniskowe



W otępieniu podkorowym stany

apatyczno-abuliczne

Organiczny zespół amnestyczny

(alkoholowy)



Gł. zaburzenia pamięci świeżej i dawnej



zachowane natychmiastowe przypominanie



amnezja wsteczna



zaburzenia orientacji w czasie



konfabulacje



obj. neurologiczne (ataksja, oczopląs, obj. rozsiane

= encefalopatia Wernickego)



zapalenie wielonerwowe



apatia lub euforia

LECZENIE: Tiamina + Nootropil



JEŻELI OSTRY, TO WSTĘP DO ZABURZEŃ

ŚWIADOMOŚCI LUB OGNISKOWE USZKODZENIE OUN

Zaburzenia poznawcze w

depresji



Spadek motywacji, chęci udzielania

odpowiedzi na zadawane pytania

(tzw.

pseudootępienie depresyjne)-

wymaga

starannego różnicowania z otępieniem u pacjentów w wieku

podeszłym (w przypadku wątpliwości zawsze leczyć

przeciwdepresyjnie np.. lekami z grupy SSRI)



Upośledzenie funkcji poznawczych w

depresji-

obniżona zdolność kojarzenia,

tendencja do depresyjnych rozmyślań,

upośledzenie czynności wykonawczych,

upośledzenie zdolności wzrokowo-

przestrzennnych

Różnicowanie otępienia i depresji

Otępienie

Depresja

Początek

Nieuchwytny

Dni lub tygodnie

Przebieg

Powolny, pogorszenia w

nocy

Szybki, nawet w ciągu

jednego dnia

Wywiad

Choroby innych układów lub

stosowanie leków

Choroby afektywne

Krytycyzm

Obniżony

Zachowany, chory

przejmuje się swoim stanem

lub pozorny

Objawy

neurologiczne

Częste

Nieobecne

Badanie

stanu

psychicznego

Wybitnie upośledzone

procesy poznawcze, nasilone

zaburzenia pamięci,

odpowiedzi przybliżone,

konfabulacje, perseweracje,

uwypuklanie błahych

osiągnięć, spłaszczenie

afektu, labilność

emocjonalna

Apatia, zmienne odpowiedzi,

obniżenie nastroju, lęk,

negatywna ocena

rzeczywistości

Zachowanie

Zaburzone proporcjonalnie

do zaburzeń poznawczych

Zaburzone niewspółmiernie

do zaburzeń poznawczych

Współpraca

Pacjent współpracuje, ale

łatwo się zniechęca

Brak współpracy, gdy

wymaga to wysiłku

Wynik TK

Nieprawidłowy

Prawidłowy

Majaczenie



Zespół o różnorodnej etiologii (ciężkie infekcje, choroby

wątroby, abstynencja alkoholowa, zatrucie lekami itd.)

stosunkowo nagłym początku i krótkim czasie trwania z

występującymi równolegle objawami takimi jak:



Zaburzenia świadomości i uwagi

(od przymglenia do śpiączki)



Uogólnione zaburzenia procesów poznawczych (zaburzenia

percepcji,

iluzje i omamy wzrokowe

, upośledzenie myślenia

abstrakcyjnego i pojmowania z przemijającymi urojeniami,

zaburzenia pamięci świeżej z względnie zachowaną pamięcią

dawną)



Dezorientacja w czasie, w głębszych zaburzeniach w miejscu i

otoczeniu



Zaburzenie rytmu sen i czuwanie

(narastanie objawów w nocy)



Zaburzenia emocjonalne- depresja, lęk, strach, drażliwość,

euforia, apatia

Różnicowanie majaczenia i otępienia

Majaczenie

Otępienie

Przebieg

Gwałtowny

Przewlekły

Początek

Nagły

Powolny

Czas trwania

Dni, tygodnie

Miesiące, lata

Nasilenie objawów Zmienne

Powoli postępujące

Zaburzenia

świadomości

O zmiennym nasileniu

Nie występują

Orientacja

Upośledzona przynajmniej

okresowo

Początkowo prawidłowa

Stan emocjonalny Lęk, drażliwość

Chwiejność emocjonalna,

zazwyczaj bez lęku

Myślenie

Zaburzone

Zubożone

Zaburzenia

pamięci

Znaczne upośledzenie

pamięci krótkotrwałej

Zubożenie pamięci

zarówno długotrwałej jak i

krótkotrwałej

Zaburzenia

spostrzegania

Często omamy

Mniej częste, nocne epizody

majaczenia

Napęd ruchowy

Zmienny

Prawidłowy, obniżony

Uwaga i czujność Wybitnie zaburzone

Mnie zaburzone

Rokowanie

Majaczenie jest odwracalne Otępienie w większości

przypadków jest

nieodwracalne

Schizofrenia



U 30-80 % pacjentów ze schizofrenią-

„miękkie” objawy neurologiczne-

zaburzenia koordynacji, niezgrabność



Zaburzenia neuropsychologiczne obejmują

większość obszarów poznawczych, choć

najczęściej upośledzają wykonanie zadań,

za które są odpowiedzialne

struktury

czołowe

(m.in. pamięć werbalna,myślenie

abstrakcyjne, kategoryzowanie definicji)

Document Outline