Znanych jest około dwustu gatunków krzewów koka, ale liście
tylko dwu z nich - Erythroxylon coca i E. Truxillense służą do
pozyskiwania kokainy. Krzewy te występowały w stanie
naturalnym na wschodnich stokach Andów, później
przeniesiono ich uprawę do Brazylii i Paragwaju, a także na
wyspy Oceanu Indyjskiego oraz do Afryki, Azji i Australii.
Obecnie największe plantacje koki znajdują się w Kolumbii, Peru
i Boliwii. Same liście od dawna służyły Indianom
Ameryki Południowej jako środek stymulujacy, a także
zwiększający odporność na głód i zmęczenie. W
drugiej połowie XIX wieku kokaina była szeroko stosowanym
lekiem w melancholii, histerii, depresji, a także jako składnik
preparatów złożonych przynoszących ulgę w przypadkach
astmy i kataru siennego. Była dostępna zarówno w aptekach,
drogeriach, a nawet w barach, oraz wchodziła w skład wielu
napojów orzeźwiających. Powszechne uznanie wzbudzał napój
sporzadzany z wyciągu liści koki i wina Bordeaux. Później, w
1985 r., napój ten zmodyfikowano wprowadzając do niego
dodatkowo wyciąg z orzeszków ziemnych. Początkowo nazywał
się on French Wine Coca i był reklamowany jako ideal nerve
stimulant, po czym pod nazwą coca-cola, stał się
najpopularniejszym napojem orzeźwiającym. W 1903 r.
zaprzestano dodawania do coca-coli wyciągu z liści koki, a kilka
lat później wycofano kokainę z wolnej sprzedaży. We
współczesnej medycynie kokaina ma znaczenie przede
wszystkim jako efektywny środek znieczulający miejscowo.
Zastosowanie pod koniec XIX wieku kokainy jako środka
znieczulającego w okulistyce bardzo ułatwiło, wręcz
zrewolucjonizowało przeprowadzanie operacji chirurgicznych,
na tak wrażliwych częściach ciała jak oczy, uszy czy gardło
Mechanizm działania kokainy:
Wzrost katecholamin w ośrodkowym układzie nerwowym wywołuje euforię,
wzmożoną aktywność psychoruchową, niepokój, bezsenność, pobudza ośrodki
naczyniowe i termoregulacji oraz znosi uczucie łaknienia.
W dużych dawkach kokaina działa depresyjnie na o.u.n. w związku z czym
może prowadzić do porażenia oddechu i krążenia
Blokada wychwytu noradrenaliny w obwodowym układzie nerwowym prowadzi
zaś do pobudzenia układu współczulnego i wywołuje takie objawy, jak zwężenie
naczyń krwionośnych, wzrost ciśnienia tętniczego i tachykardii oraz skłonność do
występowania arytmii komorowych i drgawek
Kokaina hamuje presynaptyczne wchłanianie zwrotne neurotransmiterów
dopaminy i noradrenaliny (przez blokowanie ich transporterów), co
prowadzi do kumulowania tych katecholamin w szczelinach synaptycznych
centralnego i obwodowego układu nerwowego
blokuje kanały sodowe w błonach komórkowych, co zakłóca przekazywanie
impulsów nerwowych i w końcowym efekcie daje działanie miejscowo
znieczulające
Przez krótki czas po zażyciu kokaina intensywnie stymuluje przekaźnictwo
dopaminergiczne, ale później następuje zmniejszenie stężenia dopaminy w
szczelinie synaptycznej poniżej poziomów uznawanych za normalne, co
wywołuje silne uczucie obniżonego nastroju oraz głodu narkotykowego.
Naprzemiennie występujące cykle nadmiernego gromadzenia, a następnie (w
wyniku procesów neuroadaptacyjnych) nadmiernego obniżenia poziomu
neuroprzekaźnika w układzie dopaminergicznym są prawdopodobnie
odpowiedzialne za tworzenie uzależnienia.
Forma
występowania
Opis
Drogi
przyjmowania
Listki koki
•
zawartość czystej kokainy waha się w
liściach od 0.1% do 0.8%
•
żucie
•
palenie (papierosy,
cygara kokainowe)
•
w postaci herbaty
Proszek
•
biały jak śnieg
•
Najbardziej powszechna forma
•
Produkt reakcji papki z kwasem solnym i
wodą, z którego usunięto niepotrzebne
substancje
•
Injekcie dozylne
•
Injekcje podskórne
•
Wdychanie
•
Wypicie
Wolna zasada
kokainy
(freebase cocaine)
•
otrzymuje się ją z proszku
rozpuszczonego np. w amoniaku
•
do roztworu dodaje się następnie eter lub
inny rozpuszczalnik organiczny, efektem
czego jest oddzielenie się substancji stałej
od reszty roztworu
•
donosowo
•
Palenie
Crack cocaine
‘krak’
•
otrzymuje się z proszku. w
przeciwieństwie do freebase`a, przy
otrzymywaniu nie ma potrzeby używania
substancji łatwopalnych. Proszek
rozpuszcza się w roztworze dwuwęglanu
sodu i wody i gotuje.substancja stała
wydziela się z roztworu, wystarczy ją tylko
osuszyć. Krak zwykle tnie się w kostki
ważące od 0.1 do 0.5 grama. Z grama
czystego proszku otrzymuje się ok. 0.89
grama kraka o czystości dochodzącej do
90%.
•
Donosowo
•
Palenie
Nazwy slangowe:
•
Koka
•
koks
•
Gram
•
Porcja
•
Śnieg
•
Charlie
•
biała dama
•
witamina C
Efekty oddziaływania kokainy na organizm
ludzki zależą od :
sposobu jej przyjmowania
zastosowanej dawki (zatrucia ostre i przewlekłe)
struktury psychicznej osoby przyjmującej narkotyk
uwarunkowań genetycznych
Efekty działania kokainy na organizm
ludzki
Można wyróżnić trzy fazy jej działania :
I faza
Faza stymulacyjna, zwana też fazą euforii lub „haju”
narkotyzujący się ma dobre samopoczucie, jest wesoły i gadatliwy, pobudzony
psychofizycznie, euforyczny
dochodzi do obniżenia apetytu i ograniczenia potrzeby snu, czemu towarzyszy
wzrost ciśnienia, przyspieszenie tętna, pogłębienie i większa częstość oddechów
Po zażyciu większej dawki pojawiają się :
•
Niepokój
•
Wybuchowość
•
Podejrzliwość
•
Człowiek staje się agresywny
•
Mogą wystąpić zachowania gwałtowne
•
Stany paranoidalne, omamy, napady szału
•
Bóle głowy, bóle brzucha, wymioty
•
Poty, dreszcze lub wysoka gorączka
Ze względu na szybki metabolizm kokainy czas trwania euforii jest zwykle krótszy
od 45 min
Faza przedłużonej stymulacji, zwanej również "rauszem
kokainowym"
Mogą pojawić się stany lękowe i negatywny odbiór otoczenia
W zatruciach ostrych pojawia się
nadpobudliwość
drgawki
ataki epilepsji
zaburzenia świadomości
II Faza
III faza
nazywana jest fazą depresji
Charakteryzuje ją:
uczucie zmęczenia
silnie obniżony nastrój
dążenie do zażycia następnej
dawki
W zatruciu ostrym właśnie w tej
fazie może dojść do utraty
przytomności, porażenia ośrodka
oddechowego, zaburzeń rytmu
serca, zawału serca i zgonu
Główne zaburzenia będące konsekwencją uzależnienia od
kokainy można uporządkować z uwagi na układy
narządów, których funkcje ulegają upośledzeniu:
Układ krążenia:
•
zaburzenia rytmu serca
•
nadciśnienie
•
przewlekły skurcz naczyń krwionośnych
•
rozwój miażdżycy naczyń krwionośnych
•
zakrzepica- jako skutek uszkodzenia funkcji płytek
krwi
Układ oddechowy:
•
bóle w klatce piersiowej
•
kaszel
•
chrypka
•
aseptyczna martwica przegrody nosa
•
duszność
•
rozedma płuc
•
skłonność do zapalenia płuc, odmy
samoistnej
•
krwotoki płucne
Układ nerwowy:
•
napady drgawkowe
•
udary mózgowe
•
bóle głowy
•
stereotypie ruchowe
•
drżenia mięśniowe
•
ataksja
Wpływ kokainy na przebieg ciąży, płód
Kokaina w organizmie
matki
Kokaina w organizmie
płodu
Skurcz naczyń
Intoksykacja
noworodka
Neurochemiczne
Niedobory
Zaburzenia
Zachowania
Noworodka
Zmniejszony
Przepływ krwi przez
macicę
Niewydolność
Łożyska
Niedokrwienie
i niedotlenienie
Płodu
Odklejanie
łożyska
Przedwczesny
Poród
Opóźniony
Rozwój płodu
Wady
wrodzone
Zewnętrzne oznaki używania
nadpobudliwość i wzmożona aktywność
gadatliwość
niepokój psychoruchowy
zachowania agresywne
rozszerzone źrenice, słabo reagujące na światło
katar (w przypadku używania poprzez śluzówki
nosa)
czerwony nos z krostkami i objawami egzemy
zaczerwieniona, łuszcząca się skóra, swędzenie
pobudzenie seksualne
zwiększona rozmowność, towarzyskość i pewność
siebie
krwawienia z nosa
przedziurawienie przegrody nosowej w przypadku
nałogowych „ wciągaczy”
Zespół abstynencyjny
•
w kokainowym zespole abstynencyjnym wyróżnia się trzy
fazy
FAZA I
faza gwałtownych objawów
dysforia
Depresja, przechodząca w trudną do opanowania
senność
Drażliwość
Niepokój
Uczucie krańcowego zmęczenia
Usilne pragnienie przyjęcia kokainy
FAZA II
faza odstawienna
Anhedonia
Apatia
Anergia
Niepokój i pragnienie przyjęcia kokainy
FAZA III
faza wygasania, nieokreślony czas trwania
prawidłowa zdolność odczuwania przyjemności z
epizodycznym pragnieniem przyjęcia kokainy wyzwalanym
przez sygnały z otoczenia
Leczenie osób
uzależnionych
Metody
psychologiczne
Metody
farmakologiczne
Środki farmakologiczne
TRÓJPIERŚCIENIOWE LEKI PRZECIWDEPRESYJNE
zmniejszenie lub wyeliminowanie objawów występujących w
zespole odstawiennym: anhedonii, dysforii, depresji i pragnięnia
przyjęcia narkotyku
przez blokowanie wychwytu katecholamin stabilizują receptory
adrenergiczne i dopaminergiczne
BROMOKRYPTYNA
(agonista receptorów dopaminergicznych)
AMANTADYNA
(uwalnia dopaminę z neuronów)
modyfikują stan wyczerpania się dopaminy, który ma powodować
pragnienie przyjęcia narkotyku oraz objawy jego odstawienia
KARBAMAZEPINA
zmniejsza zapotrzebowanie na kokainę u narkomanów stosujących
krak
FLUOKSETYNA
LEKI NEUROLEPTYCZNE
mała dawka flupentyksolu w
postaci depot
podawana domięśniowo bardzo wyraźnie osłabia pragnięcie
przyjęcia kokainy
BUPRENORFINA
podawana przy jednoczesnym uzależnieniu od kokainy i heroiny
BUTYRYLOCHOLINESTERAZA –
enzym katalizujący
hydrolizę kokainy do estru metylowego ekgoiny i kwasu
benzoesowego, które nie wykazują wyraźnej aktywności
biologicznej i są dobrze rozpuzczalne w wodzie (łatwa eliminacja
z moczem)
badania na gryzoniach wykazały, że podanie enzymu
wyraźnie zmniejsza fizjologiczne, behawioralne i toksyczne
efekty kokainy
pojedyncza dawka butyrylocholinesterazy wywołuje wzrost
aktywności enzymu we krwi utrzymujący się przez szereg dni
zdaniem autora badań iniekcje oczyszczonej
butyrylocholinesterazy mogą skutecznie eliminować lub
zmniejszać szkodliwe efekty kokainy u narkomanów
PRZECIWCIAŁA KOKAINOWE
w Instytucie Scrippsa w San Diego zmodyfikowano
chemicznie cząsteczkę kokainy, tworząc jej bardziej stabilny
analog strukturalny, który sprzężony z nośnikiem białkowym
stymuluje wytwarzanie przez organizm swoistych dla kokainy
przeciwciał
Zatrucie ostre
spowodowane dużą dawką kokainy
śmiertelną dawką sproszkowanej kokainy jest 500-1400 mg, a
wstrzyknięcie już 20mg dożylnie, kończy zazwyczaj się śmiercią
początkowo podniecenie psychiczne i motoryczne,
przechodzące
w zamroczenie z napadami szału i drgawek padaczkowych
Następnie pojawia się znużenie
, senność, utrata przytomności
Zgon następuje wskutek porażenia ośrodka oddechowego i
czynności serca
Zatrucie przewlekłe
U kokainistów zażywających małe dawki
Euforia
Stany niepokoju
Strach
Omamy
Pobudzenie motoryczne
Pobudzenie seksualne
Bladość twarzy
Mała masa ciała
Ogólne osłabienie
Gadatliwość
Zawroty głowy
Częste wymioty
Kokaina w medycynie
W
laryngologii i okulistyce stosuje się 1% - 10%
(bardzo rzadko 20%) roztwór chlorowodorku
kokainy
w celu znieczulenia miejscowego ze względu na
łatwe przenikanie błon śluzowych
Dawka jednorazowa nie może przekraczać 50mg
Dziękujemy za
Dziękujemy za
uwagę
uwagę
Opracowanie:
Opracowanie:
Katarzyna
Katarzyna
Bagińska
Bagińska
Aneta
Aneta
Danielska
Danielska
Document Outline