Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
I. Zarys ewolucji strategii bezpieczeństwa
po zjednoczeniu.
II. Biała Księga z 2006 r. jako podstawa
polityki bezpieczeństwa.
III. Reorientacja w polityce bezpieczeństwa:
Wytyczne polityczno-obronne Ministerstwa Obrony z 2012
r.
48 Konferencja bezpieczeństwa w Monachium luty 2012
Aspekty polityki bezpieczeństwa w koncepcji rządu
federalnego „ Kształtowanie globalizacji – rozbudowa
partnerstwa – dzielenie się odpowiedzialnością” z lutego
2012
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
Najważniejsze etapy kształtowania polityki
bezpieczeństwa zjednoczonych Niemiec:
rozstrzygnięcie Federalnego Trybunału Konstytucyjnego
z 12.07.1994 r.
Biała Księga 1994 r.
2001 rok nowa polityka bezpieczeństwa oraz pakiet
antyterrorystyczny
zgoda Bundestagu na wykorzystanie niemieckich
samolotów Tornado w operacji NATO „Allied Force”
przeciwko Serbii w 1999 r.
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
Jednym z najistotniejszych kroków na drodze do nowej
armii było opracowanie przez Federalne Ministerstwo
Obrony
wytycznych
polityczno-obronnych
(Verteidigungspolitische
Richtlinien)
zawierających
główne
cele
funkcjonowania
Bundeswehry
i
opracowanie Białej Księgi.
W przedmowie do Białej Księgi kanclerz federalny-
Helmut Kohl, stwierdził, iż :
,,Zaufanie i obliczalność niemieckiej polityki obronnej i
sojuszniczej są istotnymi warunkami funkcjonowania
Niemiec na arenie polityki zagranicznej”
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
Głównymi celami tej polityki były:
Ochrona obywateli niemieckich przed próbami szantażu
politycznego i niebezpieczeństwami płynącymi z
zewnątrz
dążenie do stabilizacji militarnej i integracji w Europie
Obrona Niemiec i ich sojuszników,
służenie sprawie pokoju na świecie i międzynarodowego
bezpieczeństwa zgodnie z postanowieniami Karty ONZ
pomaganie w wypadku katastrof i klęsk żywiołowych
oraz wspieranie akcji o charakterze humanitarnym
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
w połowie lat 90., zapisano konieczność redukcji sił
zbrojnych do 370 tys., w tym 155 tys. poborowych i 4
tys.
etatów
dla
ćwiczących
żołnierzy
rezerwy.
Osiągnięcie takiego stanu pokojowego było możliwe
dzięki
dużej
redukcji
liczby
poborowych
oraz
zmniejszeniu korpusu podoficerskiego o 17% i
oficerskiego o 9%.
Na wypadek konieczności użycia sił do obrony
terytorium
Niemiec
przewidywano
zwiększenie
liczebności armii do 650-700 tys. żołnierzy.
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
Jednocześnie stworzono podział sił na trzy kategorie
zależne od przydzielonych im zadań (czyli także od
stopnia rozwinięcia jednostek):
siły reagowania kryzysowego (Krisenreaktionskräfte
- KRK) to ta część niemieckich sił zbrojnych, która w
razie konieczności, przygotowana jest do wypełniania
swoich zadań w całym spektrum - do obrony terytorium
sojuszu,
także
poza
obszarem
Niemiec,
do
przezwycieżania
sytuacji
kryzysowych
oraz
do
przeprowadzenia operacji wsparcia działań pokojowych
przy jednoczesnym poszanowaniu przepisów Ustawy
Zasadniczej. Misja sił reagowania kryzysowego miała
być wykonywana na polecenie ONZ lub KBWE oraz w
ramach NATO i UZE
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
GŁÓWNE SIŁY OBRONY (Hauptverteidigungskräfte -
HVK) stanowią większość niemieckich sił zbrojnych i są
jako siły przeznaczone do obrony terytorium w ramach
sojuszu - zależne od mobilizacji.
Ich zdolność do przeprowadzenia mobilizacji i
rozwinięcia mobilizacyjnego nie jest równomiernie
rozłożona. Dopiero po okresie przygotowawczym
trwającym 3 do 6 miesięcy oraz powołaniu i
przeszkoleniu rezerwy przeobrażają się w związki
taktyczne gotowe do użycia.
Także w lotnictwie liczne elementy głównych sił obrony
są jednostkami zdolnymi do mobilizacyjnego rozrastania
się, czyli częściowo skadrowanymi. Dotyczy to
szczególnie nie przydzielonych do sił reagowania
kryzysowego pododdziałów obrony przeciwlotniczej;
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
podstawowa organizacja wojskowa (Militärische
Grundorganisation – MGO) tworzy we wszystkich
rodzajach sił zbrojnych bazę dla szkolenia i tworzenia
gotowości
osobowej
i
materiałowej.
Wymagana jest zdolność dowodzenia podległymi
jednostkami, zdobywania informacji i prowadzenia
rozpoznania oraz dalszego rozwijania sił, szkolenia i
wsparcia
logistycznego,
jak
również
zadań
nakierowanych
na
zachowanie
suwerenności
i
integralności
terytorium
Niemiec
i
niemieckiej
przestrzeni powietrznej.
Jako jedyny członek NATO Niemcy były reprezentowane
we wszystkich związkach operacyjnych wojsk lądowych
Sojuszu w Europie, miały więc także wpływ na ich
organizację i przydzielane zadania.
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
Przedstawiono
tam
też
dwufazowy
plan
unowocześnienia armii:
Faza pierwsza miała obejmować budowę sił zbrojnych w
nowych landach po rozwiązaniu Niemieckiej Armii
Ludowej, redukcję sił o 1/3 ogólnej liczby żołnierzy w
całych Niemczech, dyslokację i przygotowanie do
nowych zadań. Faza ta miała zakończyć się
osiągnięciem poziomu 370 000 żołnierzy w służbie
czynnej w początku 1994.
Faza druga została zdefiniowana jako przygotowanie do
przyszłych zadań: zdefiniowanie zdolności i organizacji
poszczególnych elementów struktury obronnej oraz
funkcjonowanie w sytuacji, gdy ograniczana jest część
budżetu federalnego przeznaczana na obronność.
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
Misja afgańska rozpoczęta w 2001 r. zadziałała w
Niemczech jak katalizator dyskusji o roli armii w
polityce bezpieczeństwa i obronności.
Minister obrony zu Guttenberg doszedł do wniosku, że
stanowi ona dobry pretekst do zerwania z historycznym
dziedzictwem Bundeswehry jako „armii ograniczonej” i
rozpoczęcie realizowania politycznych ambicji Niemiec
w Unii Europejskiej i na świecie za pomocą zbrojnego
ramienia polityki zagranicznej. Niemcy, dowodząc swojej
lojalności w Afganistanie, chcą zasłużyć na stałe miejsce
w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Kampania na rzecz
osiągnięcia tego celu rozpoczęła się na nowo w
październiku 2010, kiedy RFN została wybrana
przeważającą większością głosów na niestałego członka
RB Narodów Zjednoczonych.
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
Biała Księga 2006r.
(Das Weißbuch 2006 zur Sicherheitspolitik und zur Zukunft der
Bundeswehr):
jednoznaczne opowiedzenie się za priorytetowa rolą NATO w
niemieckiej doktrynie bezpieczeństwa
sformułowanie celu polityki bezpieczeństwa – ochrona interesów
narodowych
instrumenty polityki bezpieczeństwa - obok środków
wojskowych, polityki zagranicznej i rozwojowej, polityka
gospodarcza, ochrona środowiska, społeczna, finansowa i
edukacyjna.
globalna koncepcja bezpieczeństwa – zagrożenia „zakłócenia w
przepływie towarów i surowców, systemów komunikacji i dróg
transportowych”, zagrożenie bezpieczeństwa energetycznego,
międzynarodowy terroryzm i proliferację broni masowego rażenia
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
Nowa rola Bundeswehry w ramach wielonarodowych
działań (vernetzte Sicherheit) proces jej transformacji
winien być podporządkowany przede wszystkim
przyczynianiu
się
do
zapobiegania
konfliktom
międzynarodowym i rozwiązywaniu kryzysów.
zintegrowanie wszystkich instrumentów, służących
bezpieczeństwu (politycznych, militarnych, polityki
rozwojowej, gospodarczych, humanitarnych, policyjnych
i wywiadowczych).
Od opublikowania ostatniej Białej Księgi minęło 12 lat –
w tym czasie w zmieniło się otoczenie międzynarodowe
Niemiec i sama polityka rządu chadecko –liberalnego.
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
Wytyczne polityczno-obronne„ Dbanie o narodowe
interesy – przejmowanie międzynarodowej
odpowiedzialności – wspólne kształtowanie
bezpieczeństwa
”
z 27 maja 2011r.:
profesjonalizacja Bundeswehry i zwiększenie jej możliwości
ekspedycyjnych
przy
jednoczesnym
zmniejszeniu
liczebności sił zbrojnych i wprowadzeniu oszczędności.
Niemcy powinny bardziej angażować się w zagraniczne
operacje wojskowe w celu m.in. wzmocnienia pozycji RFN na
świecie, wobec sojuszników z NATO i UE.
rosnąca asertywność Niemiec wobec sojuszników. Po raz
pierwszy w dokumencie tego typu znalazł się zapis o tym, że
podejmowanie decyzji o udziale lub nie uczestniczeniu RFN
w zagranicznych (sojuszniczych) operacjach wojskowych
powinno być w przyszłości rozpatrywane pod kątem
interesów niemieckich.
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
Nowa Bundeswehra
Reforma ma poprawić przygotowanie niemieckiej armii
do
zwalczania
asymetrycznych
zagrożeń
i
do
prowadzenia działań o różnej intensywności.
Mimo zmniejszenia liczebności armii z 250 tys. do 170–
185 tys. żołnierzy, resort chce zwiększyć możliwości
wysyłania Bundeswehry poza granice kraju z obecnych
7 tys. do ok. 10 tys. żołnierzy.
W skład sił zbrojnych wejść ma ok. 170 tys. żołnierzy
kontraktowych i zawodowych oraz nieokreślona liczba
(od 5 do 15 tys.) żołnierzy pełniących ochotniczą służbę
wojskową trwającą od 12 do 23 miesięcy.
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po zjednoczeniu
aktualnie 6 536 żołnierzy Bundeswehry bierze udział w
misjach zagranicznych
źródło: http://www.bmvg.de/portal/a/bmvg/!ut/p/c4/NYtBCsMwDATf0g9Y997yi7YXIyebWMRRgqwk4NfXUMoeBmZY-lCf8iULu
zKhV70HuWZ7pC2awlVxgzLEK_HXsRlDRCt7C3OJyxO0DiboPMX4A3dWkynTqg3sv0fjXOB0rEOjy8t14uI/
(stan: 11.04.2012)
INTERNATIONALE EINSÄTZE
Misja
Nazwa
Obszar
Pierwsza zgoda
Bundestagu
Aktualna zgoda
Bundestagu
Koniec misji za
zgodą
Bundestagu
Maksymalna
liczba żołnierzy
za zgodą
Bundestagu
ISAF
International
Security
Assistance
Force
Afganistan
Uzbekistan
22.12.01
26.01.12
31.01.13
4.900
KFOR
Kosovo Force
Kosowo
12.06.99
09.06.11
11.06.12
1.850
EUFOR
European
Union Force
Bośnia i
Hercegowina
02.12.04
01.12.11
21.11.12
800
UNMISS
United Nations
Mission in
South Sudan
Południowy
Sudan
08.07.11
29.09.11
15.11.12
50
UNAMID
United
Nations /
African Union
Mission in
Darfur
Sudan
15.11.07
08.07.11
15.11.12
50
OAE
Operation
ACTIVE
ENDEAVOUR
Morze
Śródziemne
14.11.03
01.12.11
31.12.12
700
UNIFIL
United Nations
Interim Force
in Lebanon
Liban
20.09.06
09.06.11
30.06.12
300
EU NAVFOR
Atalanta
European
Union Naval
Force –
Operation
Atalanta
Półwysep
Somalijski (Róg
Afryki)
19.12.08
01.12.11
18.12.12
1.400
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
48 Konferencja bezpieczeństwa w
Monachium 2012
bezpieczeństwo energetyczne i surowcowe, kryzys
finansowy i jego konsekwencje dla bezpieczeństwa
międzynarodowego, stosunki transatlantyckie, rosnąca
w świecie rola krajów azjatyckich, przemiany na Bliskim
Wschodzie a zwłaszcza o sytuacji w Syrii.
Minister spraw zagranicznych Guido Westerwelle (FDP)
zaapelował do krajów UE, aby zwiększyły wysiłki w
kwestii wypracowania wspólnej polityki bezpieczeństwa;
opowiedział się za zwiększenie współpracy NATO z Rosją
i dopuszczenie do udziału w unijnej polityce obronnej
USA, Rosji i Turcji.
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
Aspekty polityki bezpieczeństwa w koncepcji rządu federalnego
„ „Kształtowanie globalizacji – rozbudowa partnerstwa – dzielenie
się odpowiedzialnością” z 8 lutego 2012 R.
Tzw. koncepcja nowych sił kształtujących globalizację
(Gestaltungsmächtekonzept)
Nowe
państwa
kształtujące
globalizację
(Gestaltungsmächte) – już nie „Schwellenländer” ( o
szybkim wzroście gospodarczym)
Oferta współpracy w różnych dziedzinach, w tym w
kształtowaniu bezpieczeństwa - przede wszystkim
zapobieganiu konfliktom – propozycja zarówna dla
organizacji regionalnych (Unia Afrykańska, Liga Arabska) jak
i ONZ, OBWE, NATO, UE.
Przykład – „Good Hope“ –bilateralna współpraca wojskowo-
polityczna między RFN i Afryką Południową.
Polityka bezpieczeństwa Niemiec po
zjednoczeniu
Zamiast konkluzji:
Jaka jest rola Niemiec w świecie?
Jaka w Europie?
Czy obecna dekada w polityce bezpieczeństwa
rzeczywiście oznacza, że zakończył się okres
polityki interwencji po 11.09.2001r.?
Czy
czynniki
gospodarcze
i
finansowe
determinują obecnie bardziej niż kiedykolwiek
globalną politykę bezpieczeństwa?
Document Outline