Oświetlenie

CZLOWIE

ośrodkowy

układ

nerwowy

mikroklimat

MASZYNA

mechaniz

urządzenia

sygnalizacyjne

czynniki

mechaniczne

św

ył

urządzenia

sterujące

WARUNKI WYKONYWANIA

CZYNNOŚCI ROBOCZYCH

hałas

ŚRODOWISKO NATURALNE

MATERIALNE I SPOŁECZNE ŚRODOWISKO PRACY

promieniowanie

drgania

czynniki społeczne

pozycja przy pracy

treść pracy

rytm i tempo pracy

czynniki biologiczne

przerwy w pracy

czynniki chemiczne

WPŁYW OŚWIETLENIA NA

PRACOWNIKA

Prawidłowe oświetlenie stanowiska pracy
jest

najistotniejszym

elementem

umożliwiającym

osiągnięcie

właściwej

efektywności pracownika.

Światło ma szczególne właściwości
aktywizujące

jest

najbardziej

fizjologicznym sposobem zwiększania
zdolności do pracy.

Poprawa oświetlenia poprawiła nie tylko
wyniki pracy wymagającej sprawności
percepcji (rozpoznawania liter), ale
również

zwiększyła

sprawność

psychomotoryczną (poprawa precyzji
ruchów ręki).

SŁABE OŚWIETLENIE STANOWISKA

PRACY

wymaga wzmożonego wysiłku,

2)   stwarza poczucie jednostajności,
3)   wywołuje stan melancholii, przygnębienia,
apatii,
4)   jest bardzo częstą przyczyną wypadków w
miejscu
    pracy,
6)   może być powodem wzrostu ciężkości
pracy, gdyż
    pracownicy są zmuszeni do powtarzania
czynności
   w celu usunięcia błędów popełnionych z
powodu
   złego oświetlenia,
7)   zwiększa uczucie senności  i znużenia,
8)   pogarsza samopoczucie pracownika i
wydajność
   jego pracy.

TEMPERATURA BARWOWA

–

temperatura ciała doskonale czarnego

temperatura ciała doskonale czarnego, w której

wysyła

ono

promieniowanie

tej

samej

chromatyczności

, co promieniowanie rozpatrywane.

Innymi słowy, jest to obiektywna miara wrażenia
barwy danego źródła światła, np.:

• 2000 K - barwa światła świeczki

• 2800 K - barwa bardzo ciepłobiała (żarówkowa),

• 3000 K - wschód i zachód słońca,

• 3200 K - barwa światła żarowego lamp studyjnych,

• 4000 K - barwa biała,

• 5000 K - barwa chłodnobiała

• 5500 K - barwa dzienna,

• 10000-15000 K - barwa czystego niebieskiego nieba

• 28000-30000 K –

błyskawica.

PROMIENIOWANIE WIDZIALNE

WIETLENIE)

Światło jest promieniowaniem widzialnym
(elektromagnetycznym)

zdolnym

wywoływania

bezpośrednio

wrażeń

wzrokowych.

Przyjmuje

się,

że

promieniowanie

widzialne zawiera się w przedziale 380 ÷
780 nm.

STRUMIEŃ ŚWIETLNY

Strumień świetlny () jest to ta część

promieniowania

optycznego

emitowanego

przez źródło światła, którą widzi oko ludzkie w
jednostce czasu.

Na

przykład

żarówka

emituje

oprócz

promieniowania widzialnego - widocznego dla
oka,

duże

ilości

promieniowania

podczerwonego (czyli cieplnego).
Żarówka    halogenowa,  oprócz  promieniowania
widzialnego  emituje  zarówno  promieniowanie
podczerwone,  jak  i  nadfioletowe  -  oba
niewidoczne dla oka.

Jednostką strumienia świetlnego jest lumen,
(lm).

ŚWIATŁO

ŚĆ

Światłość  (I)  jest  to  gęstość  kątowa  strumienia
świetlnego  źródła  światła  w  danym  kierunku.
Światłość  charakteryzuje  strumień  świetlny  w
przestrzeni,  czyli  ilość  strumienia  świetlnego
wysyłanego  przez  źródło  światła  w  niewielkim
kącie

bryłowym

otaczającym

określony

kierunek.

I =/ ,

gdzie  jest to kąt bryłowy, który na

powierzchni

kuli

o promieniu r, zakreślanej z wierzchołka tego
kąta, ogranicza pole S = r

Jednostką światłości jest kandela, cd = lm/sr,
gdzie:
sr - steradian (jednostka kąta) bryłowego.

NAT

ĘŻ

ENIE O

WIETLENIA

Natężenie oświetlenia (E) jest to gęstość
powierzchniowa

strumienia

świetlnego

padającego na daną płaszczyznę, czyli jest to
stosunek strumienia świetlnego padającego
na płaszczyznę do pola powierzchni

E = /S.

Jednostką natężenia oświetlenia jest luks (lx),

lx = lm/m

LUMINANCJA

Luminancja (L) jest miarą jaskrawości.
Zależy

natężenia

oświetlenia

obserwowanym obiekcie, właściwości odbiciowych
powierzchni

obiektu

(barwa,

stopień

chropowatości) oraz od jego pola pozornej
powierzchni świecącej.
Pozorna powierzchnia świecąca jest to wielkość
postrzegana

przez

obserwatora

powierzchni

płaszczyzny  świecącej uzależniona  od kierunku  jej
obserwacji. Dla kąta (0°) pomiędzy prostopadłą do
powierzchni  świecącej,  a  kierunkiem  obserwacji,
pole  pozornej  powierzchni  świecącej  równe  jest
polu powierzchni świecącej.

W miarę wzrostu kąta,

pole pozornej powierzchni świecącej zmniejsza aż
do kąta 90°, kiedy wynosi zero.

Luminancja L=E/p. Jednostką luminancji jest
cd/m

KONTRAST JASKRAWO

Kontrast

jaskrawości

(k)

oznacza

subiektywne oszacowanie różnicy dwu
części

pola

widzenia,

oglądanych

równocześnie lub kolejno.

W znaczeniu obiektywnym kontrast jest
najczęściej określany wzorem:

k = L1/L2,

gdzie: L1, L2 - luminancje, a L1 > L2.

PODSTAWOWE FUNKCJE I RODZAJE

WIETLENIA

Aby praca wzrokowa była optymalna,

stanowisko  pracy  oraz  pomieszczenie,  w
którym  się  ono  znajduje,  muszą  być  tak
oświetlone,  aby  występowała  wygoda
widzenia, a więc:

a) zdolność rozróżniania szczegółów jest

pełna,

b) spostrzeganie jest sprawne, pozbawione

ryzyka dla człowieka,

c) spostrzeganie nie prowadzi do odczucia

pewnej przykrości, niewygody,
nadmiernego zmęczenia, a przeciwnie
jest połączone z pewną przyjemnością.

WYGOD

WIDZENIA

Zależy od czynników określających cechy
ilościowe i jakościowe oświetlenia oraz od
wrażliwości ludzkiej.

Oświetlenie wnętrz powinno zapewniać:

1)  bezpieczeństwo ludziom przebywającym
we wnętrzu,
2)  odpowiednie warunki do wykonywania
zadań
      wzrokowych,
3)  projektowanie właściwego otoczenia
świetlnego.

ODZAJE O

WIETLENIA

1)  oświetlenie ogólne - równomierne
oświetlenie pewnego
   obszaru bez uwzględnienia szczególnych
wymagań
   dotyczących oświetlenia niektórych jego
części,

2)  oświetlenie miejscowe - dodatkowe
oświetlenie
   przedmiotu pracy wzrokowej, z
uwzględnieniem
   szczególnych potrzeb oświetleniowych, w
celu
   zwiększenia natężenia oświetlenia,
uwidocznienia
   szczegółów itp., załączane niezależnie od
oświetlenia,
3)  oświetlenie złożone - oświetlenie
składające się
z oświetlenia ogólnego i oświetlenia
miejscowego.

POZIOM NATĘŻENIA

OŚWIETLENIA

Poziom natężenia oświetlenia

jest związany

z  potrzebą  wykonywania  określonej  pracy
wzrokowej i zależy od:
a)  stopnia trudności pracy wzrokowej,
b)  wielkości pozornej szczegółu pracy
wzrokowej.

O stopniu trudności pracy wzrokowej
decyduje:

1) współczynnik odbicia przedmiotu pracy,
2) wielkość kontrastu jaskrawości szczegółu
przedmiotu
z jego tłem.

Dla małego współczynnik odbicia (tzn. bliższy
zeru) i kontrastu szczegółu z tłem - duży
stopień trudności pracy wzrokowej.

POZIOMU NATĘŻENIA OŚWIETLENIA

c.d.

Natężenie

oświetlenia

poziomej

płaszczyźnie

roboczej,

które

można

zaakceptować  w  pomieszczeniach,  w  których
ludzie przebywają przez długi czas, niezależnie
od  tego,  jakie  jest  wykonywane  zadanie
wzrokowe, powinno wynosić 200 lx.
Dla stopnia trudności pracy wzrokowej większej
od przeciętnego i dla pracowników powyżej 40
lat,  należy  przyjmować  poziom  natężenia
oświetlenia  o  stopień  wyższy  niż  poziom
minimalny dopuszczalny.
Poziomy  natężenia:  10;  20;  50;  75;  100;  150;
200; 300;500; 750; 1 000; 2 000; 3 000 i 5 000
lx.

RÓWNOMIERNO

ŚĆ

OŚWIETLENIA

Równomierność oświetlenia (d) na danej
płaszczyźnie

wyznacza

się

jako

iloraz

najmniejszej zmierzonej wartości natężenia
oświetlenia

występującej

danej

płaszczyźnie (E

min

) do średniego natężenia

oświetlenia na tej płaszczyźnie (E

śr

d = E

min

śr

gdzie: E

śr

= (E

+ E

+ ...+ E

)/n; n - liczba

punktów pomiarowych; E

÷ E

- wyniki

pomiarów w kolejnych punktach pomiarowych.

RÓWNOMIERNO

ŚĆ

OŚWIETLENIA

c.d.

Dla czynności ciągłych równomierność

oświetlenia
na płaszczyźnie roboczej powinna wynosić
co najmniej 0,65,

2) dla czynności dorywczych oraz na klatkach
schodowych i korytarzach - co najmniej
0,4.

Stosunek

wartości

średnich

natężenia

oświetlenia

śr

)

sąsiadujących

płaszczyznach  roboczych  o  różnych  funkcjach
lub  na  płaszczyźnie  roboczej  w  stosunku  do
pozostałej  nieroboczej  części  pomieszczenia,
lub  w  sąsiadujących  pomieszczeniach  nie
powinien przekraczać wartości 5:1.

ROZKŁAD LUMINANCJI

Otoczenie  świetlne  wyrażone  przez  rozkład
luminancji  we  wnętrzu  jest  czynnikiem
wpływającym  pośrednio  na  jakość  widzenia.
Stanowi  on  również  w  znacznym  stopniu  o
nastroju we wnętrzu i jego dekoracyjności.
Rozkład  luminancji  określa  się  przez  podanie
charakterystycznych  dla  wnętrza  ilorazów
luminancji

(zwanych

kontrastami)

wyodrębnionych  pól  w  bliższym  i  dalszym
otoczeniu  użytkownika  (sąsiedztwie  zadania
wzrokowego).
Wymagana  jest  znajomość  luminancji  ścian  i
sufitu wnętrza, a także luminancji płaszczyzny
roboczej i przedmiotów na niej występujących.

KRYTERIA OCENY ROZKŁADU

LUMINANCJI

zależą  od  przeznaczenia  pomieszczenia  i
rodzaju  wykonywanej  pracy.  Dla  pomieszczeń
roboczych  wymaga  się  możliwie  równomiernej
luminancji

otoczenia.

Zaleca

się,

aby

luminancja

bezpośredniego

otoczenia

przedmiotu  pracy  wzrokowej  była  mniejsza  od
luminancji  samego  przedmiotu,  lecz  nie
mniejsza niż 1/3 tej wartości.
Warunek  ten  rzadko  może  być  spełniony,
zwłaszcza  w  pomieszczeniach  produkcyjnych,
gdzie  zarówno  luminancja  przedmiotu  pracy
może być mniejsza od luminancji otoczenia, jak
i kontrast luminancji może być większy od 3:1.

Kontrast luminancji nie powinien być
większy od 10:1.

NIENIE

Olśnieniem nazywa się pewien przebieg
(stan) procesu widzenia, przy którym
występuje

odczucie

niewygody

lub

zmniejszenie

zdolności

rozpoznawania

przedmiotów  czy  jedno  i  drugie,  w  wyniku
niewłaściwego  rozkładu  luminancji  lub
niewłaściwego  zakresu  luminancji  albo
nadmiernych  kontrastów  w  przestrzeni  lub
w czasie.

OLŚNIENIE

PRZESZKADZAJ

- zmniejszająca się zdolność widzenia na

bardzo

krótki, ale zauważalny czas i bez

wywoływania

   uczucia przykrości.
Nadmierna  ilość  światła  docierająca  do  oka
ulega  rozproszeniu  w  ośrodkach  optycznych
oka,  co  powoduje  nakładanie  się  tzw.
luminancji

zamglenia

prawidłowo

zogniskowany

obraz

przedmiotu

obserwowanego.
Przykład tego rodzaju olśnienia - gdy po
krótkotrwałej

obserwacji

żarnika

żarówki

próbowalibyśmy

nawlec

igłę

nitką,

postrzeganie

tzw.

„mroczków”

(jest

luminancja zamglenia nakładająca się na
obserwowany obraz).

OLŚNIENIE

PRZYKRE

-wywołujące uczucie przykrości, niewygody,
rozdrażnienia oraz wpływające na brak
koncentracji

bez

zmniejszenia

zdolności

widzenia. Natychmiast po usunięciu przyczyny
olśnienia niewygoda ustępuje.

Olśnienie

zależy

od:

luminancji

poszczególnych

źródeł

olśniewających,

luminancji  tła,  na  którym  znajdują  się  źródła,
wielkości  kątowych  tych  źródeł,  ich  położenia
względem  obserwatora  oraz  ich  liczby  w  polu
widzenia.
  Przykładem  takiego  rodzaju  olśnienia  może
być

obserwacja

otwartej

przestrzeni

równomiernie pokrytej czystym śniegiem
podczas słonecznego dnia.

OLŚNIENIE

LEPIAJ

- olśnienie tak silne, że przez pewien
zauważalny czas żaden przedmiot nie może
być postrzeżony.

Jest to skrajny przypadek olśnienia
przeszkadzającego.

Zanika zdolność spostrzegania na pewien
krótki, ale zauważalny czas.

RODZAJE OLŚNIENIA

WARUNK

POWSTAWANIA

olśnienie bezpośrednie spowodowane

przez jaskrawyprzedmiot występujący w tym
samym lub prawie tym samym kierunku co
przedmiot obserwowany,

2) olśnienie pośrednie spowodowane przez
jaskrawy przedmiot występujący w innym
kierunku niż
przedmiot obserwowany,

3) olśnienie odbiciowe, które powoduje
kierunkowe
odbicia jaskrawych przedmiotów.

TNIENIE I ZMIANY APERIODYCZNE

WIATŁA

Zmienny  w  czasie  strumień  świetlny  wynika  z
częstotliwości  prądu  zasilającego  to  źródło.
Zmiany  strumienia  świetlnego  w  rytm  zmian
prądu  przemiennego, od wartości minimalnej
do

maksymalnej,

nazwano

tętnieniem

światła.

Wykorzystywane obecnie do ogólnych celów
oświetleniowych źródła światła są zasilane prądem
przemiennym o częstotliwości 50 Hz. Wówczas
częstotliwość

zmian

światła

wynosząca

100  Hz  jest  niedostrzegalna  dla  naszego  wzroku  i
widzimy to światło w sposób ciągły.
W  przypadku  oświetlania  stanowisk  pracy  z
wirującymi elementami czy źródłami wyładowczymi
(świetlówki,  rtęciówki,  sodówki)  może  wystąpić
efekt stroboskopowy, czyli pozorny bezruch tych
elementów.

PARAMETRY

ŹR

ÓDŁA

ŚWIAT

ŁA

Skuteczność świetlna źródła światła

Skuteczność świetlna (_z) jest to stosunek

strumienia świetlnego emitowanego przez źródło
światła do pobieranej przez nie mocy. Jednostką
skuteczności świetlnej jest lm/W.

Trwałość użyteczna

Trwałość użyteczna jest określana czasem świecenia
źródła światła do chwili, kiedy wartość jego
strumienia świetlnego zmniejszy się o 20 ÷ 30% w
stosunku do wartości początkowej.

Barwa światła i oddawanie barw

Wygląd  określonego  przedmiotu  może  ulegać
zmianom  w  warunkach  oświetlania  różnymi  typami
źródeł  światła.  Ważny  jest  dobór  odpowiedniego
stopnia  oddawania  barw  do  danego  rodzaju  pracy.
Właściwości  oddawania  barw  przez  źródła  światła
charakteryzuje  się  tzw.  wskaźnikiem  oddawania
barw (Ra).

ODDAWANI

BARW

Ra - miara stopnia zgodności wrażenia barwy
przedmiotu oświetlonego danym źródłem
światła z wrażeniem barwy tego samego
przedmiotu

oświetlonego

odniesionym

źródłem światła w określonych warunkach.

Maksymalna możliwa wartość tego wskaźnika
wynosi 100. Przyjmuje się ją dla światła
dziennego i większości źródeł żarowych.

Wartości zbliżone do 100 charakteryzują
najlepsze właściwości oddawania barw.

WYMAGANIA ODDAWANIA BARWY

W  zależności  od  wykonywanych  czynności
zaleca  się  stosowanie  źródeł  światła  o
wskaźniku oddawania barw Ra:
a)  bardzo dużym, Ra 90, dla stanowisk

pracy, na których rozróżnianie barw ma
zasadnicze znaczenie, jak np.kontrola barwy,
przemysł tekstylny i poligraficzny, sklepy,
b) dużym, 90 > Ra 80 - biura, przemysł

tekstylny,
precyzyjny, w salach szkolnych i
wykładowych,
c) średnim oraz ewentualnie małym, 80 > Ra
40, inne prace, jak np. walcownie, kuźnie,

magazyny, kotłownie, odlewnie, młyny oraz
wszędzie tam, gdzie rozróżnianie barw nie ma
zasadniczego lub istotnego znaczenia.

WYMAGANIA - TEMPERATURA

BARWOWA

Wraz ze zwiększaniem wartości średniej

wymaganego natężenia oświetlenia powinna
wzrastać

temperatura

barwowa

stosowanego źródła światła.

a) Dla poziomów natężenia oświetlenia poniżej

300 lx
temperatura barwowa powinna być
niższa od 3300 K co odpowiada ciepłobiałej
barwie światła.

b) Dla poziomów 300 ÷ 750 lx temperatura

barwowa
powinna zawierać się w przedziale 3 300
÷ 5000 K, co odpowiada neutralnej barwie
światła.

c) Dla poziomów natężenia powyżej 750 lx

temperatur barwowa powinna być wyższa od
5 000 K, co odpowiada dziennej barwie
światła.

TECHNIKA ŚWIETLNA-

TERMINOLOGIA

–

zadanie wzrokowe

: zbiór elementów

decydujących
o postrzeganiu podczas wykonywania
pracy,

jak:

wymiary przedmiotu, jego luminancja,
kontrast
z tłem i czas trwania,

–

obszar zadania wzrokowego

: fragment

miejsca
          pracy,  w  którym  jest  wykonywane
zadanie
     wzrokowe. W przypadku miejsc, których
rozmiar
          i/lub  lokalizacja  obszaru  zadania
wzrokowego

nie

jest znana, za obszar zadania
wzrokowego

należy

przyjąć obszar, w którym zadanie to
może

być

wykonywane,

TECHNIKA ŚWIETLNA-

TERMINOLOGIA c.d.

–

obszar bezpośredniego otoczenia

obszar o szerokości
co najmniej 0,5 m, otaczający obszar
zadania
wzrokowego będący w zasięgu pola
widzenia,

–

eksploatacyjne natężenie oświetlenia

(Em)

: najniższa

   wartość średniego natężenia oświetlenia,
która powinna
   być utrzymana na określonej powierzchni;
    średnie natężenie oświetlenia zalecane  do
utrzymania        podczas użytkowania
oświetlenia.

ROZKŁAD LUMINANCJI

Luminancję powierzchni określa się za
pomocą

współczynnika

odbicia

natężenia oświetlenia na tej powierzchni.

Zakresy

współczynników

odbicia

głównych powierzchni we wnętrzach:

sufit 0,6 ÷0,9;
ściany 0,3 ÷0,8;
podłoga 0,1 ÷0,5.
płaszczyzny 0,2 ÷ 0,6.

WYMAGANE WARTOŚCI NATĘŻENIA

OŚWIETLENIA W POLU ZADANIA

WZROKOWEGO

Przyjęto,

że

wymagane

natężenie

oświetlenia  w  celu  dostrzeżenia  rysów
ludzkiej  twarzy  w  normalnych  warunkach
oświetleniowych, powinno być nie mniejsze
niż  20  lx.  Jest  to  najniższa  wartość  w
przyjętej  w  tej  normie  skali  stopniowania
natężenia oświetlenia:

20 - 30 - 50 - 75 - 100 - 150 - 200 - 300
-500

750

1 000 - 1 500 - 2 000 - 3 000 -5 000 lx.

Zastosowana krotność tej skali, o wartości
około 1,5 przedstawia najmniejszą istotną
różnicę

subiektywnym

poziomie

natężenia oświetlenia.

POZIOM NATĘŻENIA

Projektant oświetlenia może zwiększyć poziom
natężenia o co najmniej jeden stopień (wg skali
wartości natężeń oświetlenia) w następujących
sytuacjach,

odbiegających

warunków

normalnych, gdy:
• wykonywana praca wzrokowa jest skrajnie
trudna,
• naprawianie popełnionych błędów jest
bardzo kosztowne,
• zwiększona dokładność lub wyższa wydajność
ma
  szczególnie duże znaczenie,
• zdolność widzenia jest gorsza niż normalna,
• przedmioty pracy wzrokowej mają wyjątkowo
małe
  rozmiary lub małą wartość kontrastu,
• określone czynności mają być wykonywane w
wyjątkowo
   długim czasie.

OCHRONA PRZED OLŚNIENIEM

W  celu  unikania  olśnienia  od  źródeł  światła
oraz opraw oświetleniowych należy stosować
odpowiednie  elementy  konstrukcyjne  opraw
lub przesłaniać okna żaluzjami. W przypadku
zastosowania  źródeł  światła  o  wartości
luminancji zawartej w przedziale:

a)  20 ÷ 50 kcd/m

minimalny kąt ochrony

opraw
oświetleniowych powinien wynosić 15°,
b) z przedziału 50 ÷ 500 kcd/m

– kąt ten

powinien być
równy 20°,
c) w przypadku luminancji ≥ 500 kcd/m

–

30°.

OLŚNIENIE DEKONTRASTUJĄCE

I ODBICIOWE

Do środków, które mogą zapobiegać lub
ograniczać

powstanie

olśnienia

dekontrastującego i odbiciowego zalicza
się:

• właściwie rozmieszczanie opraw
oświetleniowych
i stanowisk pracy,
• preferowanie matowych powierzchni,
• ograniczanie luminancji opraw,
• zwiększanie powierzchni świecących
opraw,
• malowanie na jasno sufitów i ścian.

TANOWISK

PRACY WYPOSAŻON

W MONITORY

W projekcie, powinno się także uwzględnić
wszystkie

zadania,

jakie

mogą

być

wykonywane na tych stanowiskach, np.
czytanie z ekranu, czytanie drukowanego
tekstu,

pisanie

papierze,

praca

klawiaturą.

Ekran  monitora,  a  w  pewnych  przypadkach
także  klawiatura  mogą  być  źródłem  olśnienia
przeszkadzającego  i  przykrego  w  wyniku
odbicia padającego na nie światła.

wartość

eksploatacyjnego

natężenia

oświetlenia (Em) na stanowisku z monitorem
ekranowym przyjęto 500 lx.

OŚWIETLENIE ŚWIATŁEM

NATURALNYM

W pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi

stosunek powierzchni okien do powierzchni
podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8.
Charakterystyka oświetlenia stanowisk pracy
światłem naturalnym musi uwzględniać:

a) zmienność w czasie natężenia światła

naturalnego;

b) nieregularność zmian natężenia światła;
c) wpływ warunków eksploatacji obiektu na

natężenie światła.

Natężenie oświetlenia naturalnego we wnętrzu

budynku jest funkcją natężenia oświetlenia na
zewnątrz budynku i ulega ciągłym zmianom,
zależnie od pory dnia i roku oraz od warunków
atmosferycznych.

WSPÓLCZYNNIK OŚWIETLENIA

DZIENNEGO

Miernikiem natężenia oświetlenia dziennego wnętrza
jest stosunek (e) natężenia oświetlenia w danym
punkcie bądź średniego w całym pomieszczeniu (E

)

do równoczesnego natężenia na zewnątrz na otwartej
płaszczyźnie poziomej (E

e = E

Współczynnik ten jest stały i nie zależy od
wahań natężenia oświetlenia. Rozkład
współczynników oświetlenia dziennego we wnętrzach
jest zróżnicowany i zależy od warunków pracy na
poszczególnych stanowiskach roboczych.

Strefy oświetleniowe

Dla

oświetlenia

bocznego

wartość

współczynnika  oświetlenia  dziennego  maleje
w  miarę  oddalania  się  od  otworów
okiennych.  Każde  pomieszczenie  można
podzielić na dwie strefy:

1) strefa I, w której w zasadzie oświetlenie
naturalne

jest

          dostateczne  (wartość  współczynnika
oświetlenia
     mieści się w granicach normy),
2) strefa  II,  w  której  wartość  współczynnika
oświetleni
     nie odpowiada wymaganiom normy i jest
potrzebne
     uzupełnienie natężenie światła. W strefie
II

można

umieścić świetliki oraz oświetlenie
sztuczne.

BARWA OTOCZENIA

Bardzo

ważne

jest

stworzenie

odpowiedniego

nastroju

utrzymaniu

dobrego

samopoczucia

pracowników.

Operując odpowiednio barwą, która jak
wiadomo wpływa na psychikę i jakość
pracy.

Pomieszczenia powinny być pomalowane
tak, aby przyciągały swoim wyglądem,
sprawiały,

że

pracownik

chętnie

przychodzi.

Zadaniem projektanta (architekta) jest
odpowiednie dobranie kolorów sufitu, ścian
i podłogi, w taki sposób by tworzyły
przyjazny nastrój.

jasnożółty sufit, pomarańczowe ściany i

zielona podłoga

PRZYKŁADOWE

ZESTAWIENIA BARW DLA

BIURA

EFEKTYWNOŚĆ

Prawidłowe oświetlenie stanowiska pracy jest
najistotniejszym elementem umożliwiającym
osiągnięcie

właściwej

efektywności

pracownika.

Obok

nieodpowiedniej

intensywności

oświetlenia,

nierównomierność

rozmieszczenia oświetlenia jest najczęstszym
błędem,

powodującym

konieczność

dostosowania

szerokości

źrenicy

zmieniającego się natężenia oświetlenia, co w
rezultacie prowadzi do szybko narastającego
zmęczenia mięśni ocznych i obniżenia
ostrości widzenia.

BARWA - CZYTELNOŚĆ

Barwy  przez  stwarzanie  kontrastu  pozwalają
człowiekowi  na  identyfikację  przedmiotów  i
powierzchni,  zwracają  uwagę  i  wywołują
określone stany psychiczne.

Barwy są niezwykle istotne dla zapewnienia
odpowiedniej czytelności napisów.

Najlepszą czytelność ma niebieski napis na
białym

tle,

przy

innych

kolejno

wymienianych  kombinacjach  coraz  bardziej
zmniejsza  się  czytelność:  czarny  na  żółtym,
zielony  na  białym,  czarny  na  białym,  zielony
na  czerwonym,  czerwony  na  zielonym,
czerwony  na  białym,  pomarańczowy  na
czarnym, czarny na purpurowym.

SŁABE OŚWIETLENIE STANOWISKA

PRACY

wymaga wzmożonego wysiłku,

2)  stwarza poczucie jednostajności,
3)  wywołuje stan melancholii, przygnębienia,
apatii,
4)  jest bardzo częstą przyczyną wypadków w
miejscu
   pracy,
5)  może być powodem wzrostu ciężkości
pracy, gdyż
   pracownicy są zmuszeni do powtarzania
czynności
w celu usunięcia błędów popełnionych z
powodu
   złego oświetlenia.
6)  zwiększa uczucie senności  i znużenia,
7)  pogarsza samopoczucie pracownika i
zmniejsza
wydajność jego pracy.

To już gdzieś było!!!

ZALEŻNOŚĆ WSPÓŁCZYNNIKÓW

OŚWIETLENIA NATURALNEGO

OD PRZEZNACZENIA POMIESZCZENIA

Przeznaczen
ie
pomieszczen
ia

Minimalna wartość

wymaganego

współczynnika

oświetlenia dziennego

przy oświetleniu

Równomiern

ość

oświetlenia

Górnym e

śr %

Bocznym

e śr %

Pomieszczen
ia
administrac
yjno-
biurowe,
sale
wykładowe,
sale ćwiczeń

3
(90-
1500Lx)

1
(30-
500Lx)

0,3

Document Outline