1
Turystyka osób
niepełnosprawnych
Ograniczenia i możliwości
rozwoju
1
Turystyka osób
niepełnosprawnych
Ograniczenia i możliwości
rozwoju
2
Definicja niepełnosprawności
Osoba niepełnosprawna to osoba,
której stan
fizyczny, psychiczny lub umysłowy trwale lub
okresowo utrudnia, ogranicza bądź uniemożliwia
wypełnianie ról społecznych, a w szczególności
zdolność do wykonywania pracy zawodowej,
jeżeli
uzyskała orzeczenie
o:
zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech
stopni niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany lub lekki),
całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy,
rodzaju i stopniu niepełnosprawności (dotyczy osób, które nie
ukończyły 16 roku życia).
Ustawa o rehabilitacji zawodowej, społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych z 1997 r.
3
Populacja osób niepełnosprawnych
2002 r. 5 457 tys. osób
4 450 osób 1 007 osób
niepełnosprawni w sensie prawnym w sensie
biologicznym
Dane Narodowego Spisu Powszechnego
4
Populacja osób niepełnosprawnych:
struktura
Struktura populacji osób niepełnosprawnych w Polsce w 2000 r.
według grup wiekowych
32,4
29,3
11,8
4,5
2,8
1,5
0
5
10
15
20
25
30
35
15-24
25-29
30-39
40-49
50-59
60 i więcej
%
lata
5
Oddziaływanie turystyki
na osoby niepełnosprawne
Fizyczne
poprawa sprawności fizycznej
poprawa kondycji
regeneracja sił
relaks
Psychiczne
sposobność do samorealizacji, rozwój intelektualny
przeżywanie i doświadczanie sytuacji dających zadowolenie
formowanie właściwego obrazu siebie
nauka pokonywania trudności, walka z lękiem przed nieznanym
turystyka jako element psychoterapii – pomoc w przezwyciężaniu
kompleksów i poczucia osamotnienia
Społeczne
kształcenie umiejętności współpracy z innymi
poczucie więzi społecznych, solidarności w wysiłku
kształtowanie kontaktów osobistych
ułatwienie kształtowania odpowiednich form towarzyskich
6
Cele turystyki osób
niepełnosprawnych (1)
leczniczy
kontynuacja programu leczenia i usprawniania
biologiczny
kompensowanie ubytków sprawności fizycznej
zmniejszanie biologicznych skutków starzenia się organizmu
opóźnienie degradacji intelektualnej
anatomiczno-fizjologiczny
zwiększanie siły mięśni, ruchomości stawów
korzystny wpływ na podstawowe funkcje ustroju
zwiększenie wytrzymałości na wysiłek
częściowe zmniejszenie skutków kalectwa
higieniczno-zdrowotny
uatrakcyjnienie codziennych ćwiczeń fizycznych
hartowanie organizmu
kształtowanie odporności na trudy
7
Cele turystyki osób
niepełnosprawnych
(2)
wychowawczo-psychologiczny
kształtowanie pozytywnych wzorców zachowań
kształtowanie właściwych cech charakterologicznych,
samoakceptacja, swoboda, niezależność, poczucie bezpieczeństwa
walka z postawami egocentrycznymi, aspołecznymi, agresywnymi
lub apatycznymi
hedonistyczny
wysiłek towarzyszący turystyce nie nuży
spełnia podobne funkcje co gimnastyka
sprawia przyjemność
społeczny
umożliwia wyrwanie się z izolacji społecznej
spełnia funkcje integracyjne
umożliwia udział w kulturze
8
Podstawowe formy
aktywności turystycznej
osób niepełnosprawnych
Turnusy rehabilitacyjne:
rehabilitacyjno-usprawniające,
sportowo-rehabilitacyjne,
turystyczno-rehabilitacyjne.
Turystyka aktywna i kwalifikowana.
Turystyka zdrowotna
(
pobyty w sanatoriach, kuracje klimatyczne
).
Kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży
(różne elementy
rehabilitacji).
Wyjazdy o charakterze religijnym.
Odwiedziny u krewnych i znajomych.
Podróże w celach szkoleniowych
(rehabilitacja zawodowa
połączona z wypoczynkiem i regeneracją sił fizycznych).
Wyjazdy zagraniczne o różnorodnym charakterze.
9
Determinanty uczestnictwa osób
niepełnosprawnych w turystyce
Determinanty uczestnictwa po stronie popytu:
społeczno-demograficzne
wiek
płeć
rodzaj schorzenia
pozycja społeczno zawodowa
ekonomiczne
ogólnogospodarcze
dochodowe
cenowe
Determinanty uczestnictwa po stronie podaży:
polityka turystyczna i społeczna państwa
w tym systemy podatkowe i pomocowe
inne regulacje rządowe (np. wymagania stawiane usługodawcom)
przystosowanie środków transportu pasażerskiego
baza noclegowa i jej przystosowanie
organizatorzy turystyki dla osób niepełnosprawnych
biura podróży, organizacje pozarządowe, kadry, promocja, informacja, organizacja i
zakres usług
10
Poziom uczestnictwa osób
niepełnosprawnych w turystyce
Poziom uczestnictwa osób niepełnosprawnych w krajowych i zagranicznych
wyjazdach turystycznych w 1999 roku na tle ogółu mieszkańców Polski (w%)
37
78,7
58,9
20,3
13,6
1
0
10
20
30
40
50
60
70
80
Osoby, które w ogóle nie
wyjeżdżały
Wyjeżdżający na terenie
kraju
Wyjeżdżający za granicę
Polska ogółem
Osoby niepełnosprawne
%
11
Wiek osób niepełnosprawnych
a uczestnictwo w turystyce
Uczestnictwo osób niepełnosprawnych w wyjazdach turystycznych w 1999 roku
(według wieku)
0
10
20
30
40
50
60
70
80
Ogółem
15 – 19
20 – 29
30 – 39
40 – 49
50 – 59
60 – 69 70 i więcej
wiek
uczestnictwo w %
Wyjeżdżający na terenie kraju (niepełnosprawni)
Wyjeżdżający za granicę (niepełnosprawni)
Wyjeżdżający na terenie kraju (Polska ogółem)
Wyjeżdżający za granicę (Polska ogółem)
12
Deklarowane cele wyjazdów
3,9
1,7
5,4
27,8
6,0
0,3
33,2
39,0
51,4
31,2
Turystyczno-wypoczynkowy
Odwiedziny u krewnych, znajomych
Służbowy
Zdrowotny
Inny
Polska ogółem
Osoby niepełnosprawne
Główne cele długookresowych podróży krajowych (w %)
13
Deklarowane cele wyjazdów - wg
wieku
Główne cele długookresowych podróży krajowych
62,2
75
21,6
21,3
6
8,5
15,1
13
25
68,1
78,7
75,5
80,4
78,6
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
15-19
20-29
30-39
40-49
50-59
60-69
70
Wiek (w latach)
%
1.Turystyczno-wypoczynkowy
2. Odwiedziny u krewnych lub
znajomych
14
Cele zdrowotne i rehabilitacyjne
Zdrowotne i rehabilitacyjne cele wyjazdów długookresowych
15,3
22,6
12,7
12,8
7,2
10,1
0
58,8
32,1
19,2
13,6
11
7,4
10,6
0
10
20
30
40
50
60
70
15-19
20-29
30-39
40-49
50-59
60-69
70 i więcej
Zdrowotny
Rehabilitacyjny
%
Wiek (w latach)
15
Miejsce zamieszkania
a uczestnictwo w turystyce
.
Uczestnictwo o.n. w wyjazdach długich (5-dni +) według miejsca
zamieszkania, w %
48,2
52,2
53,4
70,7
3,7
2,9
5,9
6,2
48
45
40,8
23,1
> 100 tys.
20 – 100 tys.
< 20 tys.
wieś
Liczba mieszkańców
%
Wyjeżdżający na terenie kraju Wyjeżdżający za granicę Osoby, które w ogóle nie wyjeżdżały
16
Popyt rozszerzony
Osoby towarzyszące respondentom w trakcie najdłuższej podróży krajowej
(w %)
7,5
3,2
14,4
3,8
53,3
26,3
36,5
39,3
25,8
33,5
Sam(a)
Mąż/żona
Inni członkowie rodziny
Znajomi, koledzy,
przyjaciele
Inne osoby
Polska ogółem
Osoby niepełnosprawne
17
Geografia podróży turystycznych
Kierunki długoterminowych podróży krajowych (w % udzielonych noclegów)
18
Sezonowość podróży
Krajowe wyjazdy długoterminowe według miesięcy
%
8
4,4
6,9
14
25,4
22,6
5,9
4,8
2,6
1,8
2,1
1,5
0
5
10
15
20
25
30
19
Instytucje organizujące turystykę
dla osób niepełnosprawnych
Instytucje (osoby) organizujące najdłuższy wyjazd
krajowy
(w %)
Biuro podróży
2,6
Znajomi, rodzina
22,3
Organizacja
społeczna
5,5
Organizacja
kościelna
1,8
Z.U.R.-S.
14,9
Zakład pracy,
uczelnia, szkoła
3,6
Samodzielnie
49,3
20
Główne determinanty popytu -
dochód
Dochód to główny czynnik determinujący poziom
konsumpcji osób niepełnosprawnych.
Dla niektórych środowisk niepełnosprawnych inne czynniki
popytotwórcze (np. wolny czas) nie mają w ogóle
znaczenia.
Poziom dochodu musi być na tyle duży, aby powstał
fundusz swobodnej decyzji i aby w ramach tego funduszu
doszło do konsumpcji turystycznej.
Dochód jako czynnik popytotwórczy ma szczególne
znaczenie dla wyjazdów dłuższych (5 dni+).
21
Dochód osób niepełnosprawnych
a uczestnictwo w turystyce
poziom dochodu skorelowany
jest z przynależnością do grup
społeczno-zawodowych
dochód wpływa nie tylko na
częstotliwość wyjazdów, ale
także na formy uczestnictwa w
turystyce, cele wyjazdów i
rodzaj wykorzystanej bazy
noclegowej
osoby bardziej zamożne:
częściej korzystają z bazy
komercyjnej
rzadziej z ośrodków
rehabilitacyjnych i sanatoriów
(wynika to z polityki
dofinansowania turnusów
rehabilitacyjnych)
bardzo rzadko korzystają z
komercyjnej bazy
rehabilitacyjnej
Dochód a uczestnictwo w turystyce
(w %)
12,8
21,1
23,2
26,9
47,3
52,3
0
10
20
30
40
50
60
>1000
801-1000
601-800
401-600
201-400
<200
%
grupy dochodowe (w PLN)
22
Główne determinanty
uczestnictwa:podaż
dostępność bazy noclegowej, jej
przystosowanie,
dostępność środków transportu pasażerskiego,
dostępność walorów turystycznych,
polityka turystyczna i społeczna państwa:
w tym systemy podatkowe i pomocowe
inne regulacje rządowe (np. wymagania stawiane
usługodawcom)
organizatorzy turystyki:
biura podróży, organizacje pozarządowe, kadry,
promocja, informacja, organizacja i zakres usług
23
Dostosowanie ogólnodostępnej bazy
turystycznej
Udogodnienia dla osób niepełnosprawnych fizycznie w
wybranych rodzajach obiektów noclegowych w 2000 roku*
Rodzaj udogodnienia
Ogółe
m
Hotele,
motele
i pensjon
aty
Ośrodki
wczaso
we
Zakład
y
uzdro-
wiskow
e
Pozosta
łe
obiekty
Obiekty ogółem
100,0
100,0
100,0
100,0
100,0
Pochylnia wjazdowa
9,7
20,6
6,0
40,0
6,7
Drzwi otwierane
automatycznie
2,8
10,4
0,4
10,7
1,1
Przystosowana winda
3,7
11,2
1,1
37,9
1,3
Przystosowane
pokoje/łazienki
8,6
21,5
4,7
35,7
5,2
Inne urządzenia
przystosowane
3,4
7,5
2,3
22,1
1,8
*udział % obiektów deklarujących dane udogodnienie
24
Wykorzystanie bazy noclegowej
przez osoby niepełnosprawne: uwagi
Liczba wizyt osób niepełnosprawnych w hotelach najwyższych
kategorii (**** lub *****), najlepiej przystosowanych do potrzeb
badanych:
ok. 1,8 tys. rocznie (wyjazdy długookresowe)
ok. 11,7 tys. rocznie (wyjazdy krótkookresowe).
Osoby niepełnosprawne zatrzymują się w bazie komercyjnej
dwa razy rzadziej niż w obiektach środowiskowych; podróże
osób korzystających z wózków inwalidzkich stanowią niespełna
1% ogólnej liczby podróży całej badanej populacji.
Osoby korzystające z wózków inwalidzkich zatrzymują się
prawie wyłącznie w bazie środowiskowej.
Osoby o dużym utrudnieniu w poruszaniu się sporadycznie
zatrzymują się w kwaterach prywatnych i w bazie noclegowej
znajdującej się w gestii Kościoła.
25
Formy ułatwień komunikacyjnych
Tendencja do powszechnej likwidacji barier
komunikacyjnych
autobusy i tramwaje niskopodłogowe – pochylnia (podjazd dla wózków)
wysuwana na żądanie, oparcie z pasami unieruchamiającymi wózek w
czasie jazdy,
najlepiej przystosowany środek komunikacji – samolot
najgorzej przystosowany transport kolejowy – zarówno dworce, jak i
perony czy wagony; dostosowane są wybrane pociągi dalekobieżne i
międzynarodowe.
Indywidualizacja ułatwień i usług
indywidualny sprzęt ułatwiający poruszanie się,
indywidualny, specjalistyczny transport miejski „od drzwi do drzwi”,
na życzenie klienta PKP dołącza do składu pociągu przystosowany
wagon lub podnośnik.
Środki komunikacji przyjazne dla wszystkich
potrzeby osób starszych,
potrzeby osób czasowo chorych,
potrzeby matek z dziećmi w wózkach.
26
Organizatorzy turystyki
Deficyt wyspecjalizowanych biur podróży.
Deficyt oferty dostosowanej do potrzeb
niepełnosprawnych:
niedostatek bazy przystosowanej dla potrzeb osób niepełnosprawnych;
brak wiary wśród usługodawców w możliwość wykreowania popytu
(środowisko ubogie);
brak odpowiedniego wsparcia ze strony funduszy społecznych.
Brak oferty powoduje mechanizm zwrotny – brak
zainteresowania i popytu ze strony osób
niepełnosprawnych.
Brak specjalistycznej oferty dla niepełnosprawnych to
problem występujący nie tylko w Polsce – także np. w
innych krajach europejskich i pozaeuropejskich.
27
Oczekiwania co do informacji i
promocji
usług turystycznych dla osób
niepełnosprawnych
Informacja rzetelna.
Informacja regularnie aktualizowana
(zwłaszcza odnośnie
ewentualnych barier).
Informacja łatwo dostępna – dostosowanie formy do
możliwości percepcyjnych o.n.
(duży druk, braille, tłumaczenie na
jęz. migowy - tekstofony).
Informacja zintegrowana – powinna obejmować nie tylko
pojedyncze jednostki usługowe (np. hotele), ale także bazę
towarzyszącą w miejscowości –
dostęp do plaży, zabytków, sklepów,
restauracji....
Informacja włączona do centralnych systemów info,
do baz
info, znajdujących się w gestii biur podróży.
Wybór właściwego kanału dystrybucji informacji i promocji
(internet, pisma środowiskowe, tv, radio).
Współpraca jednostek gospodarczych i władz
(centralnych –
Departament Turystyki, POT, i lokalnych – samorządy, lokalne organizacje
turystyczne).
28
Przewodniki turystyczne dla osób
niepełnosprawnych
Duży niedobór.
W Polsce przeznaczone są tylko dla osób mających problemy
z poruszaniem się.
Informacje niepełne (czasem wręcz cząstkowe).
W przewodnikach brak informacji o ciągach komunikacyjnych
pozbawionych barier.
Brak informacji o biurach podróży, organizacjach
pozarządowych zajmujących się turystyką, imprezach
turystycznych.
Dotyczą głównie dużych miast (Warszawa, Kraków, Gdańsk).
Ich publikowanie zależy od inicjatyw lokalnych, z reguły
inicjatyw organizacji osób niepełnosprawnych.
Brak dostatecznego wsparcia ze strony władz centralnych.
Brak przewodników dla niewidomych.
29
Bariery uczestnictwa w turystyce
Wewnętrzne, tkwiące w samej osobie niepełnosprawnej:
stan fizyczny osoby niepełnosprawnej (możliwość poruszania się, ból);
stan psychiczny (zakłócenia w kontaktach społecznych);
stan świadomości (niedostatek wiedzy, niższy poziom wykształcenia, fizyczna i
psychiczna zależność od innych).
Środowiskowe:
narzucone osobom niepełnosprawnym zewnętrzne warunki fizyczne i społeczne;
bariery wynikające z postaw demonstrowanych przez otoczenie;
bariery architektoniczne;
bariery ekologiczne (warunki terenowe, pogoda);
ograniczenia transportowe;
dyskryminujące przepisy i regulacje (np. dot. psów-przewodników, przewozu
baterii do akumulatorów itp.).
Interakcyjne:
wzajemne oddziaływanie osób niepełnosprawnych i reszty społeczeństwa (np. w
porozumiewaniu się);
ograniczenia w podejmowaniu aktywności wymagających specjalnych
umiejętności.
30
Klasyfikacja barier
Bariery ekonomiczne
Obiektywne ograniczenia wynikające ze
stanu zdrowia
Ograniczenia wynikające z relacji
pomiędzy środowiskiem o.n. i pozostałą
częścią społeczeństwa
Bariery fizyczne
31
Bariery ekonomiczne (1)
Ogólna sytuacja materialna środowiska.
Relacja kosztów zakupu usług
turystycznych do dochodu
(wysokie ceny).
Niski poziom aktywności zawodowej
(gorsza sytuacja materialna, brak dostępu do funduszy
socjalnych).
Niski poziom dofinansowania.
Brak sprzętu turystycznego.
Zjawisko substytucyjności popytu.
Bariery te wpływają nie tylko na wielkość
popytu, ale także na jego strukturę.
32
Bariery ekonomiczne (2)
Ograniczenia w korzystaniu przez osoby niepełnosprawne z usług
turystycznych, wynikające z sytuacji materialnej
(w % respondentów)
Rodzaj ograniczeń
Rodzaj aktywności turystycznej
Wszystkie
wyjazdy
respondent
a
Wyjazdy
długie
Aktywność
turystyczna
całego
środowiska
Sytuacja materialna, brak
pieniędzy
68,6
58,9
84,1
Brak funduszy dyspozycyjnych ze
względu na inne duże wydatki
(np.. remont)
-
7,0
-
Przeznaczenie urlopu na podjęcie
dodatkowej pracy zarobkowej
-
0,5
-
Brak lub niedostateczne
dofinansowanie
-
-
8,2
33
Bariery ekonomiczne (3)
Częściej uważane jako ważne przez
niepełnosprawnych mieszkańców wsi niż miast.
Silniej odczuwane przez kobiety niż mężczyzn.
Ocena sytuacji materialnej całej społeczności
niepełnosprawnych gorsza niż samoocena
osobistych warunków bytu.
Im lepiej powodzi się respondentom, tym mniejszą
wagę przywiązują do barier ekonomicznych.
Im lepiej powodzi się respondentom, tym mniej
ostro widzą problemy finansowe innych.
Dla grup bardziej zamożnych – istotnym
ekonomicznym czynnikiem ograniczającym
uczestnictwo jest substytucyjność popytu.
34
Bariery ekonomiczne (4)
Sytuacja materialna jako przyczyna braku aktywności turystycznej
niepełnosprawnych mieszkańców Polski (w % respondentów)
78,9
51,2
32,1
74,2
81,9
45,5
58
68,9
84,2
64,1
41,7
53,7
63,8
89,6
89,5
85,1
80,8
72
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
< 200
201 – 400
401 – 600
601 – 800
801 – 1000
> 1000
Wyjazdy respondenta ogółem
Wyjazdy długoterminowe
Aktywność turystyczna środowiska
%
PLN
35
Uwarunkowania ekonomiczne (5)
Uwarunkowania
ekonomiczne
Zasobność
gospodarstwa
domowego
Fundusz
dyspozycyjny
Ceny usług
turystycznych
Instrumenty tworzenia
funduszy zbiorowych
Instrumenty podziału
funduszy zbiorowych
Instrumenty podatkowe
Ulgi bezpośrednie
Fundusze organizacji
pozarządowych
36
Obiektywne ograniczenia wynikające
ze stanu zdrowia
Ograniczona możliwość
poruszania się
wg GUS ok. 40%
populacji – 2,3 mln – to
osoby niemobilne,
zupełny brak możliwości
poruszania się – 170 tys.
osób
mobilność ograniczona
do własnego domu – 490
tys. o.n.
osoby leżące – 162 tys.
Ból
Lęk
Niechęć
Obawa przed
trudami podróży
37
Stan zdrowia jako przyczyna braku
aktywności turystycznej osób
niepełnosprawnych
Rodzaj
ograniczeń
Wszystkie
wyjazdy
(1 nocleg +)
Wyjazdy
długie
(4 noclegi +)
Aktywność
turystyczna
o.n.
jako całej
społeczności
Stan zdrowia
20,8%
8,8%
33,8%
Podeszły wiek
14,3%
9,8%
.
38
Stan zdrowia jako przyczyna braku
aktywności turystycznej osób
niepełnosprawnych
Zły stan zdrowia i
podeszły wiek nie są
głównymi barierami
ograniczającymi dostęp
osób niepełnosprawnych
do wypoczynku.
Tę przyczynę częściej
wskazują mieszkańcy
wsi, kobiety i osoby
lepiej sytuowane.
Osoby niepełnosprawne
oceniają stan zdrowia
całego środowiska jako
gorszy niż to to wynika z
sumy ocen indywidualnych.
Osoby niepełnosprawne
przypisują stanowi zdrowia
większe negatywne
znaczenie dla aktywności
turystycznej niż to wynika z
sumy ocen indywidualnych.
39
Stan zdrowia – c.d.
Stan zdrowia
Ograniczenie
samodzielności w
poruszaniu się poza
domem
Ograniczenia w
korzystaniu
ze środków
transportu
Zły stan zdrowia
(ograniczenie
mobilności),
uniemożliwiający
podróżowanie
Rehabilitacja
Prewencja
40
Środowisko osób niepełnosprawnych
a pozostała część społeczeństwa
Bariery organizacyjne.
Niedostatek informacji.
Bariery w komunikacji
interpersonalnej.
Zachowania
dyskryminacyjne.
Ograniczone możliwości
korzystania z pomocy
osobistej (brak wsparcia ze
strony najbliższych).
Stopień uświadamiania
potrzeb (po obydwu
stronach).
Stopień zależności od
innych (fizycznej i
psychicznej).
Ograniczenia wynikające
z psychicznego nastawienia
badanych do swojej
niepełnosprawności (brak
samoakceptacji).
Stosunek do świata
zewnętrznego oraz
otwartość na nowe, nie
zawsze znane sytuacje –
automarginalizacja.
Brak wykształconych
wzorców w zakresie
wypoczynku.
41
Bariery psychiczne i społeczne
Bariery psychiczne i społeczne najczęściej
dostrzegane są przez osoby niepełnosprawne od
urodzenia.
Częściej przez mężczyzn niż kobiety.
42
Uwarunkowania organizacyjne
Uwarunkowania
organizacyjne
Stopień
zorganizowania
środowiska
Oferta
Informacja
Pomoc osobista
Zadania organizacji
rządowych (organizatorskie)
Warunki tworzenia
i działania organizacji
pozarządowych
Możliwości włączenia
sektora prywatnego
43
Bariery architektoniczne
i urbanistyczne
Ograniczenia urbanistyczne i architektoniczne jako bariera aktywności
turystycznej o.n. (w % respondentów)
Rodzaj ograniczeń
Rodzaj aktywności turystycznej
Wszystkie
wyjazdy
respondenta
(1 noc +)
Wyjazdy
długie
respondent
a
(4 noce +)
Aktywność
turystyczna o.n.
jako całej
społeczności
Bariery architektoniczne nie
do pokonania (w tym
w obiektach turystycznych)
0,7
0,3
5,8
Środki transportu
niedostosowane do przewozu
osób niepełnosprawnych
-
-
7,2
44
Podstawowe ograniczenia
dla inwalidów ruchu
Niepełnosprawni o ograniczonej samodzielności w poruszaniu się
według wybranych przyczyn niewyjeżdżania (w %)
Przyczyny
niewyjeżdżania w ogóle
Sposób poruszania się
Przy
pomocy
wózka
inwal
.
Przy
pomocy
balkonik
a
Przy
pomoc
y
kul
Przy
pomocy
laski
Nie pozwala na to stan
niepełnosprawności, brak
możliwości poruszania się poza
domem
59,4
73,8
65,8
54,2
Obawa przed napotkaniem barier
architektonicznych nie do pokonania
44,8
0,0
3,8
0,4
Brak pieniędzy
50,7
46,4
55,1
52,7
Brak potrzeby, niechęć do
opuszczania domu, niechęć do
spotykania obcych
7,8
9,7
4,8
12,0
Brak opiekuna/przewodnika
4,9
18,3
10,8
11,1
Podeszły wiek
10,9
18,4
21,6
37,2
45
Bariery architektoniczne
a pozostałe bariery
dla osób poruszających się na
wózkach
Wybrane bariery
Osoby niepełnosprawne
Ogółem
Poruszając
e się na
wózkach
inwalidzkic
h
Sytuacja materialna
84,1
82,2
Stan zdrowia
33,8
27,4
Brak odpowiednich ofert ze strony biur
podróży
5,8
19,5
Bariery architektoniczne w obiektach
turystycznych
5,8
12,8
Środki transportu niedostosowane do
potrzeb osób niepełnosprawnych
7,2
22,0
Wybrane bariery w ocenie osób poruszających się na wózkach inwalidzkich
(w % respondentów)
46
Bariery architektoniczne i
urbanistyczne
Bariery
architektoniczne
i urbanistyczne
Zaopatrzenie w
sprzęt
ortopedyczny
Bariery
architektoniczne
w obiektach
turystycznych
Bariery w obiektach
paraturystycznych
Środki transportu
Bariery architektoniczne
w obiektach
nieturystycznych
Bariery urbanistyczne