Dolegliwości układu ruchu –
Dolegliwości układu ruchu –
przyczyny, skutki i profilaktyka
przyczyny, skutki i profilaktyka
lek. med.
Bogusław Musiał, lek. Rafał Pajda
Oddział Urazowo – Ortopedyczny Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego Nr 1
im. prof. Gasińskiego w Tychach
Schorzenia układu ruchu związane
Schorzenia układu ruchu związane
z przeciążeniami układu
z przeciążeniami układu
mięśniowo - szkieletowego
mięśniowo - szkieletowego
•
Schorzenia kręgosłupa:
Schorzenia kręgosłupa:
- uszkodzenie pierścienia włóknistego krążka
- uszkodzenie pierścienia włóknistego krążka
międzykręgowego – dyskopatia
międzykręgowego – dyskopatia
-
zespoły bólowe kręgosłupa
zespoły bólowe kręgosłupa
•
Zespół bolesnego barku
Zespół bolesnego barku
•
„
„
łokieć tenisisty”
łokieć tenisisty”
•
Przewlekłe zapalenie pochewek ścięgnistych i
Przewlekłe zapalenie pochewek ścięgnistych i
kaletek maziowych
kaletek maziowych
•
Mono - i polineuropatie np. „garstek szwacza”
Mono - i polineuropatie np. „garstek szwacza”
•
Zmiany zwyrodnieniowe stawów kręgosłupa,
Zmiany zwyrodnieniowe stawów kręgosłupa,
biodrowych, kolanowych i ramienno – łopatkowych
biodrowych, kolanowych i ramienno – łopatkowych
•
Złamania zmęczeniowe kości długich
Złamania zmęczeniowe kości długich
Dyskopatia
Dyskopatia
•
Powstaje na wskutek
Powstaje na wskutek
uszkodzenia pierścienia
uszkodzenia pierścienia
włóknistego krążka
włóknistego krążka
międzykręgowego, uwypukleniu
międzykręgowego, uwypukleniu
jądra miażdżystego i ucisku na
jądra miażdżystego i ucisku na
korzenie nerwowe.
korzenie nerwowe.
•
Objawy:
Objawy:
-
Ostry ból promieniujący wzdłuż
Ostry ból promieniujący wzdłuż
przebiegu nerwu i dotyczący
przebiegu nerwu i dotyczący
grup mięśniowych przez ten
grup mięśniowych przez ten
nerw zaopatrywanych. Ból
nerw zaopatrywanych. Ból
powoduje wymuszoną postawę
powoduje wymuszoną postawę
ciała i ogranicza ruchomość
ciała i ogranicza ruchomość
kręgosłupa.
kręgosłupa.
•
Skutki:
Skutki:
- zaniki mięśniowe,
- zaniki mięśniowe,
- znaczne upośledzenie ruchomości kręgosłupa,
- znaczne upośledzenie ruchomości kręgosłupa,
- nawracające dolegliwości,
- nawracające dolegliwości,
-
przewlekłe dolegliwości bólowe stanowiące duży problem
przewlekłe dolegliwości bólowe stanowiące duży problem
terapeutyczny,
terapeutyczny,
-
utrwalenie zmian wymagające interwencji chirurgicznej.
utrwalenie zmian wymagające interwencji chirurgicznej.
•
Profilaktyka:
Profilaktyka:
- prawidłowa postawa ciała.
- prawidłowa postawa ciała.
-
stanowisko pracy gwarantujące zachowanie fizjologicznych
stanowisko pracy gwarantujące zachowanie fizjologicznych
krzywizn
krzywizn
kręgosłupa
kręgosłupa
-
ograniczenie masy przenoszonych ciężarów, częstotliwości
ograniczenie masy przenoszonych ciężarów, częstotliwości
nadmiernego obciążania kręgosłupa,
nadmiernego obciążania kręgosłupa,
- stosowanie sprzętu ułatwiającego przemieszczanie dużych
- stosowanie sprzętu ułatwiającego przemieszczanie dużych
ciężarów.
ciężarów.
Zespoły bólowe kręgosłupa
Uważa się, że 90-95% zespołów bólowych
kręgosłupa jest spowodowanych przyczynami
mechanicznymi (prof. dr hab. n. med. K.
Rąpała). Są one często związane ze
statycznymi przeciążeniami kręgosłupa, który
jest poddany stałemu naciskowi w pozycji
krańcowego zakresu ruchu (np. długotrwałe
przebywanie w pozycji, kiedy tułów jest
pochylony ku przodowi), bądź przeciążeniami
dynamicznymi (dźwiganie ciężarów).
Zespoły bólowe kręgosłupa
Współczesny człowiek wykonuje dziennie
ponad 400 ruchów zgięciowych kręgosłupa i
niewiele ruchów przeprostu. Ponadto
wielogodzinna pozycja siedząca,
utrzymująca kręgosłup w pełnym zgięciu,
powoduje stopniowe przemieszczenie jądra
miażdżystego do tyłu. Doprowadza to do
pękania blaszek pierścienia włóknistego,
przemieszczające się jądro miażdżyste
napina więzadło podłużne tylne.
Zlokalizowane w tym więzadle receptory
bólowe dają w/w zespoły.
Zespoły bólowe kręgosłupa
Zespoły bólowe kręgosłupa
• Rwa kulszowa - ból
promieniujący z okolicy lędźwiowej
kręgosłupa, wzdłuż pośladka,
tylno - bocznej powierzchni uda i
podudzia do stopy. Zazwyczaj jest to
ból ostry, dokuczliwy, często
nasilający się przy kaszlu, kichaniu.
• Rwa udowa - ból dotyczy
przednio bocznej powierzchni uda
oraz niekiedy pachwiny, charakter
bólu jest identyczny jak w rwie
kulszowej.
• Lumbago - dolegliwości bólowe
okolic dolnego odcinka kręgosłupa.
Jest to silny, bolesny skurcz mięśni
przykręgosłupowych okolicy
lędźwiowej, połączony z
ograniczeniem ruchomości (chory
przybiera charakterystyczną,
pochyloną pozycję).
Przyczyny zespołów bólowych kręgosłupa
- uraz przeciążeniowy prowadzące do zaburzeń anatomii krążka
międzykręgowego i następowe neuropatie korzeniowe
- sumowanie mikrourazów wynikające ze stałego, periodycznego
przeciążania kręgosłupa
- utrwalone wzmożone napięcie grup mięśniowych wynikające z
zaburzeń statyki kręgosłupa (pozycje wymuszone)
Zespół bolesnego barku
Zespół bolesnego barku
Najczęściej powstaje na wskutek nagłego
wysiłku fizycznego, np. dźwignięcia
ciężkiego przedmiotu, albo długotrwałego
wykonywania tych samych ruchów
szczególnie rotacji zewnętrznej. Do takiej
dolegliwości przyczynia się nieprawidłowa
postawa ciała i siedzący tryb życia, co
powoduje osłabienie mięśni, a szczególnie
obręczy barkowej.
Zespół bolesnego barku
Zespół bolesnego barku
Objawia się bólem stawu barkowego
(epizody nagłego, silnego, kłującego nie
rzadko nawracającego bólu, w tym również
o charakterze nocnym). Czasami
towarzyszy mu obrzęk, niemożność
uniesienia przez chorego kończyny
powyżej kąta 60 st. Ból uniemożliwia
zaśnięcie i wykonywanie chorą kończyną
podstawowych czynności np. czesania
Zespół bolesnego barku
Zespół bolesnego barku
Zapobieganie polega na eliminacji
czynników ryzyka i promowaniu
prawidłowych schematów
ruchowych, w tym aktywności
fizycznej.
„Łokieć tenisisty” – entezopatia
nadkłykcia bocznego kości ramiennej
najczęsciej występująca
entezopatia, wśród tenisistów,
graczy w badmintona czy
squash'a. Może ona również
dotyczyć osób wykonujących
określoną pracę (jest
klasyfikowana jako choroba
zawodowa), związane z
powtarzalnymi ruchami i pozycją
ręki (stomatolodzy, elektrycy,
masażyści, ślusarze, gospodynie
domowe). Bolesność umiejscawia
się na małej wyniosłości kostnej
(nadkłykciu bocznym) na
zewnętrznej stronie łokcia, gdzie
mają początek (przyczep) mięśnie
prostujące palce i nadgarstek.
Powierzchnia tego miejsca jest
bardzo mała w stosunku do
naprężeń-dochodzi do przeciążeń
i mikrourazów.
„Łokieć tenisisty”
Objawy:
• Ból głównie dotyczy zewnętrznej części łokcia,
może też promieniować w górę i w dół po
zewnętrznej części przedramienia.
• Wyraźna tkliwość po ucisku lub opukaniu
nadkłykcia bocznego.
• Osłabienie nadgarstka i problemy z prostymi
czynnościami jak: przywitanie podaniem ręki,
otwieranie drzwi samochodu, unoszenie filiżanki.
• Nasilenie bólu po zgięciu ręki w nadgarstku w
stronę jej grzbietu, przy skręcaniu przedramienia
na zewnątrz, prostowaniu zgiętych palców
(zwłaszcza przeciw oporowi).
Zespół cieśni kanału nadgarstka
Powstawaniu tego schorzenia sprzyjają:
• wiek (po 40 roku życia)
• płeć żeńska.
• szczególnym czynnikiem jest rodzaj wykonywanej
pracy. Od dawna wiadomo, że zespól ten występuje
częściej u osób bez odpowiedniego przygotowania
do prac ręcznych wymagających powtarzalnych
ruchów ręką wykonywanych przeciw oporowi w
zawodach takich jak: maszynistki, pomywaczki,
kasjerki, osoby które zajmują się przetwórstwem
mięsa czy informatycy. Osoby te są szczególnie
narażone po wielu latach wykonywania zawodu bez
przestrzegania higieny pracy, która była
wykonywana między 20 a 40 rokiem życia.
DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ