Pamięć utajona

 

 

Pamięć utajona

Pamięć utajona (nieświadoma, 
implicite) – ujawnia się w tym, że 
pewne doświadczenie z przeszłości 
wpływa na zachowanie, mimo braku 
intencji przypominania lub świadomego 
wspomnienia tego doświadczenia.
Wskaźniki: pośrednie testy pamięci; 
metoda oszczędności czasu przy 
ponownym uczeniu się; warunkowanie.

 

 

Przejawy pamięci utajonej

Obserwacje kliniczne, np. pamięć 

proceduralna u pacjentów 

amnestycznych (amnezja następcza, 

histeryczna).
Ludzie zdrowi: (1) deja vu – złudzenie 

pamiętania sytuacji, która obiektywnie 

jest nowa; (2) kryptomnezja 

(nieświadomy plagiat; autoplagiat) – 

przekonanie o oryginalności idei, z którą 

autor zetknął się wcześniej, lecz tego nie 

pamięta; (3) pamięć bycia w narkozie; 

(4) utajone poznanie społeczne.

 

 

Znaczenie pamięci 

utajonej 

w rozwoju dzieci

Przyswajanie języka (bez 
świadomości reguł, np. zasad 
gramatyki).
Wykonywanie złożonych działań.
Kształtowanie się nastawień.
Kategoryzacja.

 

 

Metody badania 

pamięci utajonej

Testy pośrednie oparte na torowaniu.
Badania nad uczeniem się utajonym 
(badani ujawniają przyswojoną wiedzę, 
ale nie potrafią jej opisać i wyjaśnić, 
jakie reguły stosują): (1) paradygmat 
uczenia się sztucznej gramatyki 
(Reber); (2) paradygmat uczenia się 
reagowania na powtarzające się 
sekwencje bodźców; (3) symulacja 
kontroli złożonych systemów.

 

 

Odrębność pamięci 

jawnej i utajonej

Dane neuropoznawcze.
Niezależność stochastyczna testów 
pamięci jawnej i utajonej.
Dysocjacje w porównaniach 
populacji.
Dysocjacje funkcjonalne.

 

 

Niezależność stochastyczna 

testów pamięci jawnej i 

utajonej

Na podstawie wyników jednego rodzaju 
testów nie można przewidzieć, jak 
będzie wykonany drugi rodzaj testów.
Efekty odnoszące się do pamięci jawnej 
(np. rozpoznawanie) i utajonej (np. test 
uzupełniania fragmentów słów) tego 
samego elementu materiału są 
niezależne od siebie – brak korelacji dla 
poprawności wykonania obydwu testów.

 

 

Dysocjacje 

w porównaniach populacji

Pacjenci amnestyczni korzystają z 

pamięci utajonej równie skutecznie, jak 

ludzie zdrowi. W testach bezpośrednich 

badani będący w normie uzyskują 

wyższe wyniki niż pacjenci amnestyczni. 

Pacjenci amnestyczni – utrata pamięci 

dotyczy głównie pamięci świadomej.
Zmiany rozwojowe i związane ze 

starzeniem się – dotyczą pamięci jawnej 

(dzieci-dorośli-osoby starsze); pamięć 

utajona nie zależy od wieku.

 

 

Dysocjacje funkcjonalne: 

wpływ ZN na pamięć jawną i 

utajoną

Efekt w testach bezpośrednich, a brak 

efektu w testach pośrednich: poziom 

przetwarzania – semantyczny lub 

percepcyjny; uwaga podczas uczenia się – 

pełna lub częściowa; intencjonalność – 

uczenie się zamierzone lub niezamierzone; 

rozkład powtórzeń; organizowanie – 

zorganizowana lub niezorganizowana lista 

słów; interferencja; generowanie słów.
Modalność bodźca – zmiana ma negatywny 

wpływ głównie w pamięci utajonej.

 

 

Dysocjacje funkcjonalne 

– podsumowanie i krytyka

Pamięć utajona jest bardziej zależna 
od fizycznych cech bodźców, a pamięć 
jawna – od cech semantycznych.
Dysocjacje funkcjonalne dotyczą 
przede wszystkim porównania testów 
bezpośrednich i percepcyjnych testów 
pośrednich.
Problemy związane z porównaniami i 
procedura dysocjacji procesów (Jacoby: 
inkluzje i ekskluzje).

 

 

Wyjaśnienie różnic w 

wykonywaniu testów 

bezpośrednich i pośrednich 

Teoria aktywacji – podczas torowania 

następuje nasilenie wcześniejszych 

skojarzeń sensorycznych (czasowa 

aktywacja reprezentacji), a podczas 

kodowania epizodycznego powstają nowe 

skojarzenia kontekstowe.
Teorie odrębnych systemów pamięci: 

jawnej i utajonej.
Teorie oparte na procesach przetwarzania 

informacji: ukierunkowanie pojęciowe lub 

percepcyjne.