ORGANIZACJA I METODYKA
ORGANIZACJA I METODYKA
SZKOLENIA
SZKOLENIA
W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA
W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA
PRACY ORAZ KSZTAŁTOWANIE
PRACY ORAZ KSZTAŁTOWANIE
BEZPIECZNYCH ZACHOWAŃ
BEZPIECZNYCH ZACHOWAŃ
PRACOWNIKÓW W PROCESIE
PRACOWNIKÓW W PROCESIE
PRACY
PRACY
kpt. mgr Grzegorz Maluchnik
kpt. mgr Grzegorz Maluchnik
Podstawa prawna
Podstawa prawna
Rozporządzenie Ministra
Rozporządzenie Ministra
Gospodarki
Gospodarki
i Pracy z dnia 27 lipca 2004 roku
i Pracy z dnia 27 lipca 2004 roku
w sprawie szkolenia w dziedzinie
w sprawie szkolenia w dziedzinie
bezpieczeństwa i higieny pracy.
bezpieczeństwa i higieny pracy.
(
(
Dz. U. 180, poz.1860 z 2004 roku
Dz. U. 180, poz.1860 z 2004 roku
)
)
ANDRAGOGIKA
ANDRAGOGIKA
Porównanie założeń
Porównanie założeń
pedagogiki i
pedagogiki i
andragogiki
andragogiki
Nauczyciel decyduje o
Nauczyciel decyduje o
tym, co, kiedy i w jaki
tym, co, kiedy i w jaki
sposób jest nauczane
sposób jest nauczane
i sprawdza wiedzę
i sprawdza wiedzę
Dominują metody
Dominują metody
dydaktyczne (wykład,
dydaktyczne (wykład,
lektura)
lektura)
Program jest
Program jest
standardowy
standardowy
Uczenie w oparciu o
Uczenie w oparciu o
przedmioty szkolne
przedmioty szkolne
Nauczyciel trener
Nauczyciel trener
zachęca i kształtuje
zachęca i kształtuje
dążenia uczącego
dążenia uczącego
się do niezależności
się do niezależności
Dominują dyskusje,
Dominują dyskusje,
rozwiązywanie
rozwiązywanie
problemów
problemów
Program realizowany
Program realizowany
jest wokół życiowych
jest wokół życiowych
potrzeb uczących się
potrzeb uczących się
Przydatność
Przydatność
zdobytej wiedzy
zdobytej wiedzy
CHARAKTERYSTYK
CHARAKTERYSTYK
A DOROSŁEGO
A DOROSŁEGO
UCZNIA
UCZNIA
uwaga
uwaga
postrzeganie
postrzeganie
wyobraźnia
wyobraźnia
pamięć
pamięć
myślenie
myślenie
Definicje
Definicje
Uwaga to zdolność do koncentrowania się
Uwaga to zdolność do koncentrowania się
na określonym przedmiocie, fakcie czy
na określonym przedmiocie, fakcie czy
przedmiocie (dowolna, mimowolna)
przedmiocie (dowolna, mimowolna)
Postrzeganie to odbieranie bodźców
Postrzeganie to odbieranie bodźców
wzrokowych, słuchowych, czy
wzrokowych, słuchowych, czy
czuciowych, które poddawane są syntezie
czuciowych, które poddawane są syntezie
w poszczególnych częściach mózgu
w poszczególnych częściach mózgu
Wyobraźnia to umiejętność
Wyobraźnia to umiejętność
przypominania lub wytwarzania w umyśle
przypominania lub wytwarzania w umyśle
dowolnych bodźców odbieranych praz
dowolnych bodźców odbieranych praz
zmysły
zmysły
Definicje
Definicje
Pamięć to zdolność do zapamiętywania,
Pamięć to zdolność do zapamiętywania,
przechowywania i odtwarzania
przechowywania i odtwarzania
wiadomości
wiadomości
Myślenie to proces psychiczny,
Myślenie to proces psychiczny,
zmierzający do rozwiązania danego
zmierzający do rozwiązania danego
problemu opierając się na systemie pojęć
problemu opierając się na systemie pojęć
o różnym stopniu konkretności
o różnym stopniu konkretności
0 10 20 30 40
0 10 20 30 40
50
50
rys. Ogólna postać krzywej uczenia się w
rys. Ogólna postać krzywej uczenia się w
zależności od
zależności od
wieku według Thorndike’a
wieku według Thorndike’a
Definicje podstawowych pojęć
Definicje podstawowych pojęć
dotyczących szkoleń bhp
dotyczących szkoleń bhp
Dydaktyka jest nauką o nauczaniu i
Dydaktyka jest nauką o nauczaniu i
uczeniu się
uczeniu się
Uczenie się jest procesem nabywania
Uczenie się jest procesem nabywania
przez uczący się podmiot określonych
przez uczący się podmiot określonych
wiadomości, umiejętności i nawyków
wiadomości, umiejętności i nawyków
Kształcenie zawodowe jest procesem
Kształcenie zawodowe jest procesem
zmierzającym do przekazania uczniowi
zmierzającym do przekazania uczniowi
określonego zasobu wiedzy z dziedziny
określonego zasobu wiedzy z dziedziny
danej specjalności
danej specjalności
Definicje cd.
Definicje cd.
Nauczanie – planowa, systematyczna i
Nauczanie – planowa, systematyczna i
zorganizowana działalność społeczna,
zorganizowana działalność społeczna,
systematyczna, zmierzająca do
systematyczna, zmierzająca do
przekazania wiadomości,
przekazania wiadomości,
ukształtowania umiejętności oraz
ukształtowania umiejętności oraz
nawyków. Najczęściej organizowana
nawyków. Najczęściej organizowana
jest w formach szkolnych, ale funkcję
jest w formach szkolnych, ale funkcję
tę spełniają różne kursy, np. nadające
tę spełniają różne kursy, np. nadające
kwalifikacje
kwalifikacje
Definicje cd.
Definicje cd.
Kształcenie postrzegane jest jako ogół
Kształcenie postrzegane jest jako ogół
czynności i procesów umożliwiających
czynności i procesów umożliwiających
ludziom poznanie rzeczywistości o
ludziom poznanie rzeczywistości o
przyrodzie i społeczeństwie oraz kulturze, a
przyrodzie i społeczeństwie oraz kulturze, a
zarazem uczestnictwo w ich przekształcaniu,
zarazem uczestnictwo w ich przekształcaniu,
jak również dążenie w osiąganiu możliwie
jak również dążenie w osiąganiu możliwie
wszechstronnego rozwoju sprawności
wszechstronnego rozwoju sprawności
fizycznych i umysłowych, zdolności i
fizycznych i umysłowych, zdolności i
uzdolnień, zainteresowań, przekonań i
uzdolnień, zainteresowań, przekonań i
postaw przez ciągłe uczenie się
postaw przez ciągłe uczenie się
Definicje cd.
Definicje cd.
Szkolenie to przygotowanie do
Szkolenie to przygotowanie do
wykonywania stereotypowych czynności
wykonywania stereotypowych czynności
fizycznych z niewielkim zakresem
fizycznych z niewielkim zakresem
niezbędnych wyjaśnień teoretycznych,
niezbędnych wyjaśnień teoretycznych,
przy założeniu, że podmiot szkolenia zna
przy założeniu, że podmiot szkolenia zna
cel i rozumie sens szeregu
cel i rozumie sens szeregu
usystematyzowanych i następujących po
usystematyzowanych i następujących po
sobie czynności, które dzięki naśladowaniu
sobie czynności, które dzięki naśladowaniu
i powtarzaniu prowadzą do opanowania
i powtarzaniu prowadzą do opanowania
pożądanych umiejętności praktycznych,
pożądanych umiejętności praktycznych,
będących celem w szkolenia
będących celem w szkolenia
Definicje cd.
Definicje cd.
Instruktaż to werbalne wyjaśnienie
Instruktaż to werbalne wyjaśnienie
sposobu wykonywania jakiejś czynności.
sposobu wykonywania jakiejś czynności.
Jest przygotowaniem do działania przez
Jest przygotowaniem do działania przez
udzielenie niezbędnych informacji. Celem
udzielenie niezbędnych informacji. Celem
instruktażu jest wytworzenie w umyśle
instruktażu jest wytworzenie w umyśle
szkolonego poprawnego modelu działania
szkolonego poprawnego modelu działania
Sprawdzenie jest procesem, którego celem
Sprawdzenie jest procesem, którego celem
jest rozpoznawanie przebiegu i efektów
jest rozpoznawanie przebiegu i efektów
uczenia się, czyli upewnienie się, czy
uczenia się, czyli upewnienie się, czy
osoby szkolone opanowały określone
osoby szkolone opanowały określone
czynności
czynności
Definicje cd.
Definicje cd.
Egzaminowanie jest to sprawdzenie i
Egzaminowanie jest to sprawdzenie i
ocenianie osiągnięć edukacyjnych osób
ocenianie osiągnięć edukacyjnych osób
szkolonych, podlegające ścisłym
szkolonych, podlegające ścisłym
procedurom formalnym i treściowym
procedurom formalnym i treściowym
Program szkolenia-podstawowy dokument
Program szkolenia-podstawowy dokument
określający cele, zakres i układ treści
określający cele, zakres i układ treści
szkolenia wraz ze wskazaniem metod ich
szkolenia wraz ze wskazaniem metod ich
realizacji. Konstruowany jest według
realizacji. Konstruowany jest według
struktury, na którą składają się: cele
struktury, na którą składają się: cele
szkolenia, materiał szkolenia, uwagi o jego
szkolenia, materiał szkolenia, uwagi o jego
realizacji oraz wykaz środków
realizacji oraz wykaz środków
dydaktycznych i wykaz literatury.
dydaktycznych i wykaz literatury.
Definicje cd.
Definicje cd.
Plan szkolenia – obejmuje pełny
Plan szkolenia – obejmuje pełny
wykaz realizowanych tematów, ich
wykaz realizowanych tematów, ich
rozkład na poszczególne dni, a także
rozkład na poszczególne dni, a także
liczbę godzin szkolenia przeznaczoną
liczbę godzin szkolenia przeznaczoną
na poszczególne tematy w
na poszczególne tematy w
poszczególnych dniach, jak również
poszczególnych dniach, jak również
w całym cyklu szkolenia.
w całym cyklu szkolenia.
Przeznaczenie szkolenia
Przeznaczenie szkolenia
wstępnego stanowiskowego
wstępnego stanowiskowego
Kto przeprowadza szkolenie
Kto przeprowadza szkolenie
wstępne stanowiskowe ?
wstępne stanowiskowe ?
Czas trwania szkolenia
Czas trwania szkolenia
wstępnego na stanowisku
wstępnego na stanowisku
pracy powinien być
pracy powinien być
uzależniony od:
uzależniony od:
przygotowania zawodowego pracownika
przygotowania zawodowego pracownika
dotychczasowego stażu pracy oraz jej
dotychczasowego stażu pracy oraz jej
rodzaju
rodzaju
zagrożeń panujących na stanowisku
zagrożeń panujących na stanowisku
pracy
pracy
W wyniku realizacji zajęć
W wyniku realizacji zajęć
uczestnik szkolenia:
uczestnik szkolenia:
wymieni…
wymieni…
omówi…
omówi…
zidentyfikuje…
zidentyfikuje…
wskaże…
wskaże…
zademonstruje…
zademonstruje…
dostosuje…
dostosuje…
Ogólny zakres instruktażu
Ogólny zakres instruktażu
stanowiskowego
stanowiskowego
maszyny
maszyny
urządzenia techniczne
urządzenia techniczne
narzędzia
narzędzia
czynniki
czynniki
energetyka
energetyka
używanie substancji
używanie substancji
chemicznych i materiałów
chemicznych i materiałów
Zasady nauczania
Zasady nauczania
świadomego i aktywnego udziału
świadomego i aktywnego udziału
uczącego się w procesie nauczania
uczącego się w procesie nauczania
– uczenia się
– uczenia się
utrwalania przekazywanej wiedzy
utrwalania przekazywanej wiedzy
łączenia teorii z praktyką
łączenia teorii z praktyką
efektywności
efektywności
poglądowości
poglądowości
Proces szkolenia należy
Proces szkolenia należy
podzielić na następujące etapy:
podzielić na następujące etapy:
uświadomienie szkolonym celów i
uświadomienie szkolonym celów i
zadań szkolenia
zadań szkolenia
przechodzenie od teorii do praktyki
przechodzenie od teorii do praktyki
systematyzowanie wiedzy
systematyzowanie wiedzy
utrwalanie wiadomości i umiejętności
utrwalanie wiadomości i umiejętności
sprawdzanie osiągnięć
sprawdzanie osiągnięć
Model pedagogiczny
Model pedagogiczny
szkolenia
szkolenia
pokazać w sposób wzorcowy
pokazać w sposób wzorcowy
polecić wykonanie samodzielnie
polecić wykonanie samodzielnie
skorygować jeżeli jest taka
skorygować jeżeli jest taka
potrzeba
potrzeba
jeszcze raz polecić wykonanie
jeszcze raz polecić wykonanie
Przykład prawidłowego
Przykład prawidłowego
instruktażu stanowiskowego
instruktażu stanowiskowego
dla pracownika
dla pracownika
administracyjno biurowego
administracyjno biurowego
topografia firmy
topografia firmy
odzież robocza
odzież robocza
obsługiwane maszyny i urządzenia
obsługiwane maszyny i urządzenia
instrukcje dotyczące maszyn i
instrukcje dotyczące maszyn i
urządzeń
urządzeń
instrukcja pożarowa
instrukcja pożarowa
ważne telefony, w tym alarmowe
ważne telefony, w tym alarmowe
cd.
cd.
ocena ryzyka zawodowego
ocena ryzyka zawodowego
próbna obsługa maszyn i urządzeń
próbna obsługa maszyn i urządzeń
samodzielna obsługa urządzeń
samodzielna obsługa urządzeń
sprawdzian oraz ocena wiadomości
sprawdzian oraz ocena wiadomości
teoretycznych i praktycznych
teoretycznych i praktycznych
Jaki sposób przekazywania
Jaki sposób przekazywania
wiadomości podczas
wiadomości podczas
szkolenia najszybciej
szkolenia najszybciej
pomaga w zdolności
pomaga w zdolności
zapamiętywania?
zapamiętywania?
Wykład 5%
Wykład 5%
Czytanie 10%
Czytanie 10%
Materiały audiowizualne
Materiały audiowizualne
20%
20%
Prezentacje 30%
Prezentacje 30%
Dyskusja w grupie 50%
Dyskusja w grupie 50%
Praktyczne wykonywanie zadania 75%
Praktyczne wykonywanie zadania 75%
Przekazywanie wiedzy innym/
Przekazywanie wiedzy innym/
natychmiastowe zastosowanie zdobytej wiedzy 90%
natychmiastowe zastosowanie zdobytej wiedzy 90%
rys.
rys.
Piramida procesu uczenia się
Piramida procesu uczenia się
TO CO MOŻE BYĆ
TO CO MOŻE BYĆ
POKAZANE
POKAZANE
NIE POWINNO BYĆ
NIE POWINNO BYĆ
TYLKO
TYLKO
POWIEDZIANE
POWIEDZIANE
Krzywa procesu uczenia się
Krzywa procesu uczenia się
Nasz mózg jest
Nasz mózg jest
fenomenalnym
fenomenalnym
przyrządem
przyrządem
którego możliwości
którego możliwości
wykorzystujemy w około
wykorzystujemy w około
5%
5%