Wpływ reakcji stresowej na 
układ krążenia – 
choroba niedokrwienna serca

Przemysław Fijałkowski

Izabella Ligęza

Rafał Mellem

Katarzyna Sorek

Choroba niedokrwienna 
serca

•

Choroba niedokrwienna jest to objawowy 

okres miażdżycy naczyń wieńcowych. 

Spowodowana jest zmianami morfologicznymi 

w naczyniach wieńcowych lub naczyniach ich 

odgałęzień.

Jest to ostre lub długotrwałe pogorszenie 

czynności serca wywołane zaburzeniem 

równowagi między aktualnym 

zapotrzebowaniem na tlen i związki 

energetyczne a ich dostawą.

Choroba niedokrwienna 
serca

Przyczyny choroby niedokrwiennej 

serca

•

najczęstszą przyczyną choroby niedokrwiennej 

jest miażdżyca, która powoduje uszkodzenie 

ściany naczyń wieńcowych (zmiany miażdżycowe 

dotyczą także innych tętnic), a następnie 

powstanie zmian powodujących zwężenie światła 

naczynia wieńcowego -mówimy wtedy o chorobie 

wieńcowej

•

Wymienione poniżej inne przyczyny choroby 

niedokrwiennej serca są bardzo rzadkie:

•

zwężenia naczynia w przebiegu: kiły, reumatoidalnego 

zapalenia stawów, tocznia układowego, guzkowego 

zapalenia tętnic, zapalenia zakrzepowo - zarostowego 

tętnic, twardziny układowej (sclerodermia - choroba 

tkanki łącznej), skrobiawicy, idiopatycznego 

młodzieńczego zapalenia tętnic;

•

zatory naczyń wieńcowych w przebiegu: infekcyjnego 

zapalenia wsierdzia, zakrzepów w lewym przedsionku i 

komorach oraz na sztucznych zastawkach, 

koronarografii i pomostowania aortalno - wieńcowego.

•

wady anatomiczne tętnic wieńcowych - ujście lewej 

tętnicy wieńcowej od tętnicy płucnej, tętniaki, przetoki 

wieńcowe.

•

Naczynia wieńcowe są szczególnie wrażliwe 
na zmiany miażdżycowe ze względu na 
nieciągły przepływ, małą rezerwę przepływu 
oraz brak wydolnego krążenia obocznego.

•

Spadek przepływu krwi i niedotlenienie 
skutkuje bólem dławicowym, jeśli 
niedotlenienia się nasila – powstaje zawał.

STRES

↑ Miażdżyca

↑ RR

↑ Akcja serca

↑ Marnowanie tlenu

Zwężenie światła naczynia

Wzrost oporów naczyniowych

Wzrost zapotrzebowania

serca na tlen, skrócenie

fazy rozkurczu

↓ Podaż tlenu

Niedokrwienie

mięśnia

sercowego

•

Stres, wywołując miażdżycę zmniejsza 
przepływ przez tętnice wieńcowe. Jest to 
działanie długotrwałe, stopniowo 
uszkadzające naczynia.

•

Reakcja stresowa powoduje wzrost 
ciśnienia tętniczego, co pociąga za sobą 
zwiększenie pracy mięśnia sercowego i 
zwiększone zapotrzebowanie na tlen.

•

Aminy katecholowe, przyspieszając akcję 
serca, skracają fazę rozkurczu – skrócenie 
fazy przepływu krwi przez naczynia 
wieńcowe. Jednocześnie powoduje to wzrost 
zapotrzebowania serca na tlen (zwiększenie 
pracy serca). Połączenie tych czynników może 
doprowadzić do deficytu tlenu.

•

Aminy katecholowe wywołują efekt 
marnowania tlenu – konsumpcja tlenu jest 
większa niż jego podaż, metabolizm staje się 
rozrzutny, duża produkcja ciepła – przyrost 
pracy serca jest mniejszy niż przyrost zużycia 
tlenu.

Choroba niedokrwienna 
serca

Zapobieganie

•

unikanie nadmiernego stresu

•

odpowiednia dieta mająca na celu obniżenie 

poziomu cholesterolu w surowicy. 

Ograniczenie spożycia tłuszczów 

zawierających wiązania nasycone - tłuszcze 

zwierzęce. Zgodnie z zaleceniami należy 

zwiększyć spożycie owoców (także 

suszonych) i warzyw.

•

dążenie do uzyskania należnej masy ciała - 

wskaźnik masy ciała (BMI) pacjenta powinien 

mieścić się między 20 a 25

Choroba niedokrwienna 
serca

•

kontrola ciśnienia tętniczego krwi

•

okresowo należy wykonywać badania 

kontrolne poziomu frakcji cholesterolu we 

krwi

•

rzucenie palenia tytoniu (zarówno palenia 

papierosów, fajki jak i cygar)

•

regularny wysiłek fizyczny - co najmniej 3 

razy w tygodniu przez min. 30 minut. 

bibliografia

•

„Skrypt z medycyny i epidemiologii 
środowiskowej” pod red. Jadwigi Jośko