Ergonomia
Ergonomia
Ergonomia
Ergonomia
Pole widzenia- wgląd w pole pracy lekarza
stomatologa. Jest to obszar w jamie ustnej,
w którym lekarz wykonuje zabieg.
Pole widzenia w jamie ustnej można
podzielić na:
Bezpośrednie- pozostające w bezpośredniej linii
wzroku lekarza;
Pośrednie- uzyskane w odbiciu lusterka
stomatologicznego
Sektory jamy ustnej- dla celów pracy
zespołowej, by ułatwić komunikację w
trakcie zabiegów wykonywanych przez
zespół stomatologiczny wprowadzono
sektorowe oznaczenie uzębienia jamy
ustnej.
Wyodrębniono sześć sektorów jamy ustnej,
pozostawiając jednocześnie powszechnie
używane systemy oznaczenia zębów.
Sektor I- górny prawy- prawy szczęki ( zęby
trzonowe i przedtrzonowe: 18, 17, 16, 15, 14)
Sektor II- górny środkowy- środkowy szczęki (kły i
zęby sieczne- od 13 do 23)
Sektor III- górny lewy- lewy szczęki (zęby
trzonowe i przedtrzonowe: 28, 27, 26, 25, 24)
Sektor IV- dolny lewy- lewy żuchwy (zęby
trzonowe i przedtrzonowe: 38, 37, 36, 35, 34)
Sektor V- dolny środkowy- środkowy żuchwy (kły i
zęby sieczne- od 33 do 43)
Sektor VI- dolny prawy- prawy żuchwy- (zęby
trzonowe i przedtrzonowe: 48, 47, 46, 45, 44)
Klasy ruchów- w trakcie wykonywania
zabiegów stomatologicznych
najbardziej zaangażowane, z punktu
widzenia motoryki ruchu, są kończyny
górne i tułów. Dotyczy to zarówno
lekarza, jak i asystentki.
Do celów naukowych w ergonomii
wprowadzono pięć klas ruchów:
Klasa I- ruch palców,
Klasa II- ruch palców i nadgarstka
Klasa III- ruch palców, nadgarstka i łokcia
Klasa IV- ruch całego ramienia
Klasa V- ruch ramienia i tułowia
Trzy pierwsze klasy ruchów uważane są
za wyznacznik pracy ergonomicznej.
Dwie ostatnie za wyznacznik pracy
nieergonomicznej.
Naczelną zasadą w technikach zespołowych
jest eliminacja lub minimalizacja ruchów
klasy IV i V (ramię i tułów).
Uważa się, że w pozycji tradycyjnej 100%
czasu lekarz pracuje w IV i V klasie ruchów.
W przypadku pracy zespołowej 100% czasu
lekarz pracuje w I, II, III klasie ruchów, czyli
praca zespołowa pozwala na zachowanie
właściwej pozycji lekarza podczas zabiegu
biorąc pod uwagę ekonomię ruchów.
PRZEKAZYWANIE INSTRUMENTÓW
Główne zalety profesjonalnego
przekazywania instrumentów:
oszczędza układ wzrokowy lekarza
przyspiesza czas wykonywanego zabiegu
ma istotny wpływ na jakość zabiegu
Główne zasady przekazywania instrumentów do
rąk stomatologa:
odpowiednia kolejność
odpowiednia technika
maksymalne zaoszczędzenie czasu
minimalne ruchy gałek ocznych
minimalne obciążenie układu kostno-
mięśniowego
Większość instrumentów powinna być
przekazywana z lewej ręki asystentki do prawej
ręki lekarza. Prawa ręka asysty jest gotowa do
obsługi ssaka, podawania materiałów.
Metoda przekazywania instrumentów może
być:
jednoręczna- w tej metodzie jedna ręka
asysty spełnia dwie funkcje: przyjmuje
używany instrument od lekarza i
jednocześnie podaje mu następny
oburęczna- zasadą jest podawania przez
asystentkę instrumentów prawą ręką, a
przyjmowanie używanych przez lekarza-
lewą ręką
METODY PRACY PRZY PACJENCIE
SIEDZĄCYM. WADY I ZALETY.
W czasie wykonywania czynności zawodowych
przy pacjencie siedzącym lekarz stomatolog
może przyjąć pozycję siedzącą lub stojącą.
Lekarz stomatolog pracując sam zawsze musi
przyjąć pozycję siedzącą.
Prawidłowa pozycja lekarza w czasie pracy
charakteryzuje się wyprostowaną sylwetką. Nie
należy skręcać tułowia, szyi ani głowy, nie
wolno także pochylać się do przodu. Oś
symetrii tułowia powinna być prosta.
W pozycji siedzącej lekarza uda powinny być
równolegle do podłogi, stopy położone płasko
na podłodze, głowa lekko pochylona do przodu
i kręgosłup prawie wyprostowany
Sytuacje, w których pacjent powinien
być przyjmowany w pozycji siedzącej to:
ciąża
znaczna otylość
niedrożność nosa
wysokie ciśnienie
zaawansowany wiek
choroby kręgosłupa (szczególnie odcinka
szyjnego)
niechęć pacjenta, lękliwość
Przy pozycji siedzącej pacjenta wynika dla
lekarza stomatologa, zarówno w jego pozycji
stojącej jak i siedzącej, ujemne skutki.
Wady wynikające z pozycji stojącej to:
Nadmierne obciążenie prawego stawu
biodrowego i napięcia mięsni, szczególnie ud i
pośladków. Jest to tak zwane stanie na jednej
nodze, ponieważ lewa noga porusza rozrusznik.
Nadmierne obciążenie stóp, zwłaszcza stopy
prawej, oraz stawu skokowego
Płaskostopie
Żylaki kończyn dolnych
Pochylenie i skręcenie kręgosuła w prawo, co
prowadzi do skoliozy i kifozy.
Wady wynikające z pozycji siedzącej to:
Skręcenie kręgosłupa w prawo, często z
wychyleniem do przodu
Nadmierne napięcie mięśni rąk, ze
względu na konieczność unoszenia ich do
gory
Zastój krwi w miednicy i kończynach
dolnych jako skutek ucisku krzesła na
mięśnie ud i pośladków
Żylaki kończyn dolnych i odbytu
Praca w torze oddechowym pacjenta, co
sprzyja zakażeniom oddechowym
Korzyści wynikające z pracy przy pacjencie
leżącym:
1.
W pozycji leżącej jest mniejsze
niebezpieczeństwo zachłyśnięcia się niż w
siedzącej, ponieważ dochodzi do dość szczelnego
zamknięcia cieśni gardzieli podniebieniem
miękkim. Przeciwwskazaniem do pozycji leżącej
pacjenta jest niedrożność nosa.
2. Pozycja leżąca stwarza o wiele mniejsze
niebezpieczeństwo omdlenia pacjenta
podczas zabiegu, niż pozycja leżąca.
3. Jest wygodniejsza pozycja operatora.
4. Zabieg zostanie wykonany szybciej i
dokładniej z powodu lepszego dostępu i
wglądu do pola operacyjnego.
5. Pozycja leżąca spoczynkowa jest
znacznie wygodniejsza dla pacjenta, niż
pozycja siedząca.
Przeciwwskazania do
przeprowadzenia zabiegu w pozycji
leżącej:
Ciąża,
Znaczna otyłość,
Lękliwość,
Niedrożność nosa,
Zaawansowany wiek,
Wysokie ciśnienie,
Choroby kręgosłupa,
Małe dzieci,
Niechęć pacjenta, wyraźny brak jego zgody na
przyjęcie w pozycji leżącej
Przeciwwskazania do pracy w
pozycji leżącej pacjenta z uwagi na
wykonywane zabiegi:
Badanie podmiotowe i przedmiotowe
pacjenta
Demonstracja higieny jamy ustnej
Badanie i korekta zgryzu
Wyciski protetyczne
Ustalanie wysokości zwarcia
Dobieranie barwy sztucznego uzębienia
Próba protez woskowych
Niektóre zabiegi ortodontyczne
W ergonomii wyróżnia się pięć
czynników związanych z usadowieniem
lekarza i ułożeniem pacjenta na fotelu,
które ułatwiają przyjęcie najwłaściwszej
pozycji przez lekarza i pacjenta podczas
wykonywania zabiegu
stomatologicznego.
Jest to tzw. Zasada pięciu zmian, czyli
definicja wg Paula
Zmiana I- zmiana pozycji lekarza
Zakres ruchu lekarza dookoła ust pacjenta
zmienia się o 60 stopni i uzależniony jest
od: rodzaju wykonywanego zabiegu,
sektora jamy ustnej, w którym pracuje,
powierzchni opracowywanego zęba.
Zmiana II- zmiana wysokości ułożenia
pacjenta względem podłogi
Pozwala ona na dopasowanie odległości
oczu lekarza od leczonego zęba, czyli
uzyskanie tzw. Odległości roboczej.
Zmiana III- zmiana ułożenia głowy
pacjenta
Całkowity zakres ruchu głowy powinien
wynosić 90 stopni (45 na lewo i na
prawo). Pozwala to na zwiększenie
dostępności pola zabiegowego i
jednocześnie zapewnia optymalną
obserwację jamy ustnej. Każda zmiana
położenia głowy pacjenta musi być
automatycznie związana ze zmianą
pozycji lekarza.
Zmiana IV- zmiana położenia płaszczyzny
zgryzowej w jamie ustnej względem
płaszczyzny poziomej powinien wynosić od
90 do 120 stopni, czyli zakres ruchu głowy
pacjenta ku tyłowi powinien odbywać się w
zakresie 30 stopni. Kąt ten można zmienić
poprzez regulację zagłówka fotela.
Zmiana V- rozwarcie ust pacjenta
Usta pacjenta mogą być rozwarte na
szerokość od jednego do trzech palców.
Właściwe rozwarcie ust umożliwia
właściwą obserwację i dostępność pola
zabiegowego.
Dziękuję za uwagę