1
Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu
KOMPETENCJE PRZYWÓDCY
TRANSFORMACYJNEGO
dr hab. Mieczysław Morawski
1
Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu
KOMPETENCJE PRZYWÓDCY
TRANSFORMACYJNEGO
dr hab. Mieczysław Morawski
2
Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we
Wrocławiu
Plan wykładu
1.
Teza wykładu
2.
Cel wykładu
3.
Literatura
4.
Pojęcia kluczowe (przywództwo transformacyjne,
kompetencje)
5.
Cechy przywódcy transformacyjnego
6.
Kompetencje przywódcy transformacyjnego: cechy
osobowości, umiejętności
7.
Podsumowanie
3
Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu
Teza wykładu
Zdaniem R.Griffina ze względu na
szybkie zmiany i burzliwe otoczenie,
przywódcy
transformacyjni
coraz
częściej są uważani za ważny czynnik
sukcesu firmy
Griffin R., Podstawy zarządzania organizacjami, PWN, Warszawa 2000, s.515
4
Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu
Cel wykładu
Określenie najważniejszych
składników kompetencji
przywódcy transformacyjnego
5
Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu
Literatura
Chełpa St., Kierowanie ludźmi w zrelatywizowanym i dynamicznym świecie organizacji,
w: Zarządzanie przedsiębiorstwem w turbulentnym otoczeniu, red. R. Krupski,
PWE, Warszawa 2005
Cushman D.P., King S.S. , Continuously Improving an Organization’ s Performance, State
University of New York Press, 1997
Griffin R., Podstawy zarządzania organizacjami, PWN, Warszawa 2000
Koźmiński A.K., Zarządzanie w warunkach niepewności, PWN, Warszawa 2004
Oleksyn T. Zarządzanie kompetencjami, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2006
Robbins S.P. Zachowania w organizacji, PWE, Warszawa 1998
Rutka R., Kierowanie, Red. A. Czermiński, M. Czerska M., B. Nogalski, Rutka R., A.
Apanowicz, w: Zarządzanie organizacjami, Wydawnictwo „Dom Organizatora”,
Toruń 2001
Sajkiewicz A., Jakość zasobów pracy, Poltext, Warszawa 2002
Senge P., Piąta dyscyplina. Teoria i praktyka organizacji uczących się, Dom Wydawniczy
ABC, Warszawa
Sikorski C., Zachowania ludzi w organizacji, PWN, Warszawa 2001
Tichy N.M., Urlich D.O., The Leadership challange: A call for transformational leader,
„Sloan Management Review”, 1984, jesień
Thierry D., Sauret Ch., Monod N., Zatrudnienie i kompetencje w przedsiębiorstwie w
procesie zmian, Poltext, Warszawa 1994
Zachowania organizacyjne. Wybrane zagadnienia , A. Potocki (red.), Diffin 2005
Fukuyama F., Kapitał społeczny w gospodarce postindustrialnej, wykład wygłoszony na
konferencji „Rola biznesu w budowaniu kapitału społecznego” 14.11.2007 w
Warszawie
6
Pojęcia kluczowe
Tab.1 Przywództwo transformacyjne
Autor
Definicje przywództwa transformacyjnego
R. Griffin Przywództwo
wykraczające
poza
zwykłe
oczekiwania,
przekazujące poczucie posłannictwa (misji), stymulujące proces
uczenia się i inspirujące nowe sposoby myślenia.
S.P.
Robbins
Przywództwo inspirujące stronników do wychodzenia poza
interes własny dla dobra organizacji i mogący wywierać na nich
olbrzymi, niezwykły wpływ.
B.M. Bass Przywództwo
oparte
na
charyzmie,
akceptacji
przez
podwładnych wspólnej wizji i ich silnej identyfikacji z osobą
przywódcy.
T. Oleksyn Przywódca transformacyjny to „urodzony przywódca”, którego
siłę wpływu zwiększa dodatkowo utrafienie w określone
nastroje i oczekiwania społeczne w danym miejscu i czasie.
S. Chełpa Przywództwo ideowe nastawione na realizowanie wartości,
celów dalekosiężnych, ważnych dla organizacji. Wskazując na
wartości zawarte w głoszonej wizji, przywódca porządkuje i
stabilizuje
w
poczuciu
pracowników
nieprzewidywalną
rzeczywistość, daje nadzieję na osiągnięcie celów.
Źródła: Griffin R., Podstawy zarządzania organizacjami, PWN, Warszawa 2000, s.515; Robbins S.P., Zachowania w
organizacji, PWE, Warszawa 1998, s. 258; B.M.Bass, Leadership and Performance Beyond Expectations, The Free
Press, New York 1985, s.38 – cyt. za Sikorski Cz., Zachowania ludzi w organizacji, PWN 2001, s. 92-93; Oleksyn T.
Zarządzanie kompetencjami, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2006, s.104. Chełpa St., Kierowanie ludźmi w
zrelatywizowanym i dynamicznym świecie organizacji, w: Zarządzanie przedsiębiorstwem w turbulentnym otoczeniu,
Red. R. Krupski, PWE, Warszawa 2005
7
Tab. 2 Cechy przywódcy transformacyjnego w świetle literatury
przedmiotu
Autor
Cechy przywódcy transformacyjnego
S.P.Robbins
pewność swoich sądów i uzdolnień
niezwykłość wizji
silna wiara w tę wizję
niezwykłe zachowania
wizerunek agenta zmiany
R.Rutka
ponadprzeciętne zdolności dostrzegania sił zmierzających do
radykalnej zmiany
zdolności do tworzenia wizji mobilizującej do zmierzania w
wyznaczonym kierunku
mobilizacja i wspieranie członków organizacji do działania w kierunku
wprowadzenia strategicznych zmian niezbędnych do wprowadzenia
wizji w życie
N.M. Tichy ,
D.O. Urlich
przywódca zapewnia organizacji wizję rozwoju
przywódca
mobilizuje
uczestników
do
działania
na
rzecz
urzeczywistnienia wizji
przywódca instytucjonalizuje, czyli porządkuje i strukturalizuje proces
zmian potrzebnych do urzeczywistnienia wizji
D.P. Cushman,
S.S. King
przewidywanie na czym ma polegać przyszła zmiana
artykułowanie wizji nowego sposobu prowadzenia biznesu
zapewnienie zgodności wartości między starymi i nowymi praktykami
funkcjonowania organizacji
upełnomocnianie
rozumienie siebie
Źródło: Robbins S.P., Zachowania w organizacji, PWE, Warszawa 1998, s. 259, Rutka R., Kierowanie, Red.
A.Czermiński, M.Czerska M.,B.Nogalski, Rutka R., A.Apanowicz, w: Zarządzanie organizacjami, Wydawnictwo „Dom
Organizatora”, Toruń 2001, s.119; Tichy N.M., Urlich D.O., The lidershp challange: A call for transformational leader,
„Sloan Management Review”, 1984,jesień, s.59-68; Cushman D.P., King S.S. , Continuously Improving an
Organization’ s Performance, State University of New York Press, 1997.
8
Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu
Pojęcia kluczowe
Autor
Istota kompetencji
T. Rostkowski Wszelkie cechy pracowników, które używane i
rozwijane w procesie pracy prowadzą do osiągnięcia
rezultatów zgodnych ze strategicznymi zamierzeniami
przedsiębiorstwa.
D. Thierry,
Ch. Sauret
N. Monod
Zdolność do działania prowadzącego do osiągnięcia
zamierzonego celu, w danych warunkach, za pomocą
określonych środków. To ogół wiedzy, doświadczenia,
postaw a także gotowość do działania w danych
warunkach. To również zdolność przystosowania się do
zmieniających się warunków.
A. Sajkiewicz Zbiór wiedzy, uzdolnień, stylów działania, osobowości,
wyznawanych zasad, zainteresowań i innych cech,
które używane i rozwijane w procesie pracy prowadzą
do osiągania rezultatów zgodnych ze strategicznymi
zamierzeniami przedsiębiorstwa.
Źródło: Oleksyn T. Zarządzanie kompetencjami, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2006, s.19; Thierry D., Sauret Ch.,
Monod N., Zatrudnienie i kompetencje w przedsiębiorstwie w procesie zmian, Poltext, Warszawa 1994, s. 6;
Sajkiewicz A., Jakość zasobów pracy, Poltext, Warszawa 2002,s. 90.
Tab. 3 Kompetencje
9
kompetencje przywódcy
kompetencje przywódcy
transformacyjnego
transformacyjnego
=
=
cechy osobowości
cechy osobowości
+
+
umiejętności
umiejętności
10
Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu
Tab. 4. Najważniejsze składniki kompetencji
przywódcy transformacyjnego
Cechy osobowości
wysoka i lekko zawyżona samoocena
odwaga i energia
pewność siebie i swoich przekonań
silna motywacja wywierania wpływu interpersonalnego
/zmieniania postaw i zachowań innych ludzi/
przekonanie o moralnej słuszności uznawanych wartości i
odpowiadających im działań: daje poczucie prawomocności
działalności, bezkompromisowość i konsekwencja w działaniu, daje
poczucie siły i wytrwałości, pozwala na wychodzenie poza
codzienność i teraźniejszość, uodparnia na pokusy łatwych i
szybkich gratyfikacji
Źródło: opracowanie własne
11
Źródło: opracowanie własne
Tablica 5. Wybrane składniki kompetencji przywódcy transformacyjnego
Umiejętności
Charakterystyka
Wychwytywanie
symptomów zmian
Dostrzeganie słabych sygnałów o charakterze endo- i egzogenicznym
Rozumienie znaczenia aktualnych procesów, zdarzeń społecznych i
ekonomicznych
Dostrzeganie nowych możliwości działania, okazji rynkowych, osiągania
efektu synergicznego
Tworzenie
wizji
organizacji
Artykułowanie wizji nowego sposobu prowadzenia biznesu, wyraźnie
różniących się od poprzednich rozwiązań
Wyjaśnianie zwolennikom ich przyszłych ról, pozycji i spodziewanych
korzyści
Podkreślanie pozytywnych wartości formułowanej wizji na tle poprzednich
nieudanych i niezrealizowanych wizji
Oddziaływanie
na
emocje
Publiczne wyrażanie własnych motywów przewodzenia
Wyczuwanie nastrojów, oczekiwań, preferencji /np. długotrwały stres,
bezradność, niepewność pracowników/
Odwoływanie się do wartości autotelicznych, ważnych dla kierowanych
osób
Demonstrowanie w postępowaniu uznawanych wartości
Dążenie do zmiany niektórych wartości, celów, potrzeb i aspiracji
wyrażanych przez zwolenników
Wytwarzanie poczucia posłannictwa
Narażanie własnych osobistych celów i interesów
Mobilizowanie
i
wspieranie w realizacji
wizji
Zachęcanie do dodatkowego, nadzwyczajnego wysiłku i zaangażowania
Stymulowanie
intelektualne
poprzez
pobudzanie
do
myślenia,
wykorzystywania wyobraźni, stawiania pytań, kwestionowania zastanego
stanu rzeczy
Dawanie przykładu innym własnym zaangażowaniem, profesjonalnym
podejściem do obowiązków
Kreowanie entuzjazmu, zapału, gotowości do poświęceń
Celebrowanie i świętowanie wszystkich okazji sprzyjających wzrostowi
poczucia wartości
Zaspokajanie potrzeb wyższego rzędu
12
Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we
Wrocławiu
Podsumowanie
W tradycyjnym podejściu przywódca transformacyjny najczęściej
pojawia się w sytuacjach zagrożenia dla organizacji. Ma inspirującą wizję.
Żąda poświęcenia, zaangażowania i wysiłku. Daje poczucie wyjątkowości
sytuacji, mobilizuje do zmian, wskazuje kierunek.
Obecnie przywódca (lider) potrzebny jest w każdym zespole, na
każdym szczeblu. Budowa i komunikowanie jednej inspirującej wizji jest
niewystarczające.
„W organizacji uczącej się przywódcy są projektantami,
gospodarzami i nauczycielami. Liderzy są odpowiedzialni za budowanie
organizacji, w której ludzie ciągle rozszerzają możliwość rozumienia
złożoności, określają wizje i ulepszają wspólne modele myślowe – to znaczy,
że liderzy są odpowiedzialni za organizacyjne uczenie się”
.
Senge P., Piąta dyscyplina. Teoria i praktyka organizacji uczących się, Dom
Wydawniczy ABC, Warszawa, s. 331.