ROZWÓJ NADNERCZY
ROZWÓJ NADNERCZY
♦
♦
KORA (mezoderma)
KORA (mezoderma)
♦
♦
RDZEŃ (ektoderma)
RDZEŃ (ektoderma)
ROZWÓJ NADNERCZY
ROZWÓJ NADNERCZY
♦
♦
KORA (mezoderma)
KORA (mezoderma)
♦
♦
RDZEŃ (ektoderma)
RDZEŃ (ektoderma)
Zawiązek
Zawiązek
mezodermalny
mezodermalny
(powstaje z nabłonka mezotelialnego jamy ciała
(powstaje z nabłonka mezotelialnego jamy ciała
→
→
między
między
krezką grzbietową, a zawiązkiem gonady)
krezką grzbietową, a zawiązkiem gonady)
♦
♦
5 tyg.
5 tyg.
Intensywne namnażanie nabłonka
Intensywne namnażanie nabłonka
mezotelialnego,
mezotelialnego,
wnikanie do otaczającej mezenchymy
wnikanie do otaczającej mezenchymy
→
→
powstanie
powstanie
kory pierwotnej (kora płodowa nadnercza)
kory pierwotnej (kora płodowa nadnercza)
składającej
składającej
się z dużych kwasochłonnych komórek
się z dużych kwasochłonnych komórek
(przekształcone komórki mezotelialne)
(przekształcone komórki mezotelialne)
♦
♦
12 tyg.
12 tyg.
Kolejna fala komórek mezotelialnych wnika do
Kolejna fala komórek mezotelialnych wnika do
mezenchymy (otacza korę pierwotną)
mezenchymy (otacza korę pierwotną)
→
→
powstanie
powstanie
kory ostatecznej o mniejszych i
kory ostatecznej o mniejszych i
zasadochłonnych
zasadochłonnych
komórkach, z których powstaje warstwa
komórkach, z których powstaje warstwa
kłębkowata
kłębkowata
i pasmowata kory nadnerczy
i pasmowata kory nadnerczy
Zawiązek mezodermalny
Zawiązek mezodermalny
(powstaje z nabłonka mezotelialnego jamy ciała
(powstaje z nabłonka mezotelialnego jamy ciała
→
→
między krezką grzbietową, a zawiązkiem gonady)
między krezką grzbietową, a zawiązkiem gonady)
♦
♦
20 tyg.
20 tyg.
Rozwój uzależniony od ACTH przysadki płodu
Rozwój uzależniony od ACTH przysadki płodu
♦
♦
1 rok życia pozapłodowego - szybki i znaczny zanik kory
1 rok życia pozapłodowego - szybki i znaczny zanik kory
płodowej
płodowej
(z wyjątkiem części zewnętrznej
(z wyjątkiem części zewnętrznej
→
→
powstaje z niej warstwa
powstaje z niej warstwa
siatkowata
siatkowata
kory nadnerczy)
kory nadnerczy)
♦
♦
Różnicowanie się warstw kory nadnerczy trwa aż do
Różnicowanie się warstw kory nadnerczy trwa aż do
okresu pokwitania
okresu pokwitania
ZAWIĄZEK
ZAWIĄZEK
EKTODERMALNY
EKTODERMALNY
♦
♦
Pojawia się około 45 dnia
Pojawia się około 45 dnia
♦
♦
Komórki ektodermalne zwoju współczulnego (sympatogonia)
Komórki ektodermalne zwoju współczulnego (sympatogonia)
grupują się w pobliżu powstającego zawiązka
grupują się w pobliżu powstającego zawiązka
mezodermalnego
mezodermalnego
♦
♦
Po utworzeniu
Po utworzeniu
kory płodowej
kory płodowej
wnikają do części środkowej kory
wnikają do części środkowej kory
i
i
zaczynają tworzyć skupienia i sznury komórek
zaczynają tworzyć skupienia i sznury komórek
→
→
komórki
komórki
chromochłonne rdzenia nadnerczy
chromochłonne rdzenia nadnerczy
♦
♦
U noworodka część rdzenna jest słabo zróżnicowana i nie
U noworodka część rdzenna jest słabo zróżnicowana i nie
wydziela hormonów
wydziela hormonów
♦
♦
Nadnercza płodu są 10 do 20 razy większe niż u
Nadnercza płodu są 10 do 20 razy większe niż u
dorosłych
dorosłych
♦
♦
Po urodzeniu następuje gwałtowne zmniejszenie
Po urodzeniu następuje gwałtowne zmniejszenie
objętości
objętości
nadnerczy→ przede wszystkim kory
nadnerczy→ przede wszystkim kory
♦
♦
U noworodka nadnercza stanowią 1/3 wielkości nerek
U noworodka nadnercza stanowią 1/3 wielkości nerek
WADY
WADY
ROZWOJOWE
ROZWOJOWE
♦
♦
NIEDOROZWÓJ LUB AGENEZJA NADNERCZY
NIEDOROZWÓJ LUB AGENEZJA NADNERCZY
U płodów bezmózgowych na skutek braku podwzgórza
U płodów bezmózgowych na skutek braku podwzgórza
przedni płat przysadki nie wydziela ACTH, co prowadzi
przedni płat przysadki nie wydziela ACTH, co prowadzi
do zaniku kory nadnerczy a następnie do niedorozwoju
do zaniku kory nadnerczy a następnie do niedorozwoju
lub agenezji nadnerczy
lub agenezji nadnerczy
♦
♦
PRZEMIESZCZENIE NADNERCZY
PRZEMIESZCZENIE NADNERCZY
Umiejscowione pod torebką nerki zamiast nad nerkami
Umiejscowione pod torebką nerki zamiast nad nerkami
♦
♦
DODATKOWE SKUPIENIA KORY NADNERCZY
DODATKOWE SKUPIENIA KORY NADNERCZY
Zaotrzewnowo na tylnej ścianie jamy brzusznej lub w
Zaotrzewnowo na tylnej ścianie jamy brzusznej lub w
miednicy
miednicy
WADY
WADY
ROZWOJOWE
ROZWOJOWE
♦
♦
OBOJNACTWO RZEKOME ŻEŃSKIE Z PRZEDWCZESNĄ
OBOJNACTWO RZEKOME ŻEŃSKIE Z PRZEDWCZESNĄ
WIRYLIZACJĄ
WIRYLIZACJĄ
Dziedziczone autosomalnie recesywnie (występuje u płodów
Dziedziczone autosomalnie recesywnie (występuje u płodów
z genotypem XX); u płodu dochodzi do maskulinizacji układu
z genotypem XX); u płodu dochodzi do maskulinizacji układu
płciowego żeńskiego
płciowego żeńskiego
♦
♦
POŁĄCZENIE SIĘ NADNERCZY
POŁĄCZENIE SIĘ NADNERCZY
Występuje w przypadku połączenia się nerek (np. nerki
Występuje w przypadku połączenia się nerek (np. nerki
podkowiastej)
podkowiastej)
♦
♦
BRAK NADNERCZY (AGENEZJA)
BRAK NADNERCZY (AGENEZJA)
Jednostronna agenezja wiąże się z brakiem lub niedorozwojem
Jednostronna agenezja wiąże się z brakiem lub niedorozwojem
nerki spowodowanym zaburzeniem rozwoju całego zawiązka
nerki spowodowanym zaburzeniem rozwoju całego zawiązka
nerkotwórczego
nerkotwórczego
ROZWÓJ
ROZWÓJ
TARCZYCY
TARCZYCY
Najwcześniej rozwijający się gruczoł dokrewny
♦
♦
24 dzień
24 dzień
Pojawia się zawiązek tarczycy (zgrubienie endodermy)
Pojawia się zawiązek tarczycy (zgrubienie endodermy)
w dnie pierwotnego gardła; zgrubienie następnie tworzy
w dnie pierwotnego gardła; zgrubienie następnie tworzy
uchyłek tarczycy zstępujący wraz ze wzrostem
uchyłek tarczycy zstępujący wraz ze wzrostem
języka i zarodka do szyi poniżej kości gnykowej; uchyłek
języka i zarodka do szyi poniżej kości gnykowej; uchyłek
łączy się z językiem przewodem tarczowo- językowym
łączy się z językiem przewodem tarczowo- językowym
(jego ujście znajduje się w otworze ślepym)
(jego ujście znajduje się w otworze ślepym)
♦
♦
7 tyg. Uchyłek tarczycy w postaci 2 płatów i cieśni (w 50%
7 tyg. Uchyłek tarczycy w postaci 2 płatów i cieśni (w 50%
przypadków wraz z płatem piramidowym pochodzącym z
przypadków wraz z płatem piramidowym pochodzącym z
przewodu tarczowo- językowego) osiąga swe ostateczne
przewodu tarczowo- językowego) osiąga swe ostateczne
położenia na przodzie szyi.
położenia na przodzie szyi.
♦
♦
10 tyg.
10 tyg.
Początkowo
Początkowo
zawiązek tarczycy
zawiązek tarczycy
utworzony jest ze zbitej masy
utworzony jest ze zbitej masy
komórek endodermy, następnie wnika do niej mezenchyma
komórek endodermy, następnie wnika do niej mezenchyma
dzieląca zawiązek na sznury komórek, które skupiają się i
dzieląca zawiązek na sznury komórek, które skupiają się i
tworzą pęcherzyki tarczycy
tworzą pęcherzyki tarczycy
♦
♦
11 tyg.
11 tyg.
W pęcherzykach pojawia się koloid i rozpoczyna się
W pęcherzykach pojawia się koloid i rozpoczyna się
wydzielanie tyroksyny
wydzielanie tyroksyny
♦
♦
Kom. C
Kom. C
wydzielające kalcytoninę wnikają do zawiązka tarczycy
wydzielające kalcytoninę wnikają do zawiązka tarczycy
z
z
grzebieni nerwowych
grzebieni nerwowych
ZABURZENIA W ROZWOJU
ZABURZENIA W ROZWOJU
TARCZYCY
TARCZYCY
♦
♦
TORBIELE I ZATOKI PRZEWODU TARCZOWO- JĘZYKOWEGO
TORBIELE I ZATOKI PRZEWODU TARCZOWO- JĘZYKOWEGO
- naturalne pozostałości przewodu:
- naturalne pozostałości przewodu:
→
→
otwór ślepy (foramen cecum)
otwór ślepy (foramen cecum)
→
→
płat piramidowy
płat piramidowy
- torbiele (pozostałość po schodzącym w dół zawiązku tarczycy)
- torbiele (pozostałość po schodzącym w dół zawiązku tarczycy)
mogą występować w języku i szyi (poniżej kości gnykowej)
mogą występować w języku i szyi (poniżej kości gnykowej)
- w przypadku zakażenia torbieli może nastąpić jej otwarcie na
- w przypadku zakażenia torbieli może nastąpić jej otwarcie na
powierzchni skóry w okolicy szyi lub wewnątrz szyi (okolica
powierzchni skóry w okolicy szyi lub wewnątrz szyi (okolica
krtani)
krtani)
→
→
powstanie zatoki przewodu tarczowo-językowego
powstanie zatoki przewodu tarczowo-językowego
ZABURZENIA W ROZWOJU TARCZYCY
ZABURZENIA W ROZWOJU TARCZYCY
♦
♦
TARCZYCA PRZEMIESZCZONA I DODATKOWA
TARCZYCA PRZEMIESZCZONA I DODATKOWA
- Zaburzenie zstępowania:
- Zaburzenie zstępowania:
→
→
tarczyca językowa (w okolicy
tarczyca językowa (w okolicy
języka)
języka)
→
→
tarczyca szyjna (na wysokości
tarczyca szyjna (na wysokości
kości gnykowej)
kości gnykowej)
- Dodatkowe skupiska tkanki gruczołowej tarczycy:
- Dodatkowe skupiska tkanki gruczołowej tarczycy:
→
→
tarczyca szyjna (w szyi)
tarczyca szyjna (w szyi)
→
→
na całym przebiegu przewodu
na całym przebiegu przewodu
tarczowo-językowego (tzn. od języka
tarczowo-językowego (tzn. od języka
do tarczycy)
do tarczycy)
→
→
wole jajnika (wyjątkowo)
wole jajnika (wyjątkowo)
♦
♦
BRAK LUB NIEDOROZWÓJ TARCZYCY
BRAK LUB NIEDOROZWÓJ TARCZYCY
- 1: 3,5 tys. noworodków (80% u kobiet, 20% u mężczyzn)
- 1: 3,5 tys. noworodków (80% u kobiet, 20% u mężczyzn)
- brak zawiązka tarczycy lub jego znaczny niedorozwój wiąże
- brak zawiązka tarczycy lub jego znaczny niedorozwój wiąże
się
się
z wrodzonym kretynizmem
z wrodzonym kretynizmem
ZABURZENIA W ROZWOJU
ZABURZENIA W ROZWOJU
TARCZYCY
TARCZYCY