SYSTEMY 

UPRAWY ROLI

NARZĘDZIA I 

MASZYNY 

DO UPRAWY

 

 

SYSTEMY UPRAWY ROLI

System uprawy 

płużnej

Oparty na pracy

 pługa → orka 

System uprawy 

bezpłużnej

Zastąpienie pługa 

innymi 

narzędziami →

drapaczowanie, 

talerzowanie

głęboszowanie

gryzowanie

System uprawy 

zerowej

Brak zabiegów 

mechanicznych 

→

Zabiegi chemiczne

Specjalne siewniki

Siew bezpośredni

 

 

NARZEDZIA I MASZYNY

Do uprawy 

podstawowej:

Pługi

Łopaty mechaniczne

Kultywatory

Glebogryzarki

Brony talerzowe

Pługofrezarki

Do uprawy 

uzupełniającej:

Kultywatory

Glebogryzarki

Brony 

Wały

Włóki

Równiarki polowe

Do uprawy 

specjalnej:

Pługi specjalne

Głębosze

Równiarki polowe

 

 

Włókowanie 

Włóka jest narzędziem działającym powierzchniowo, bardzo 

płytko spulchnia górną warstwę gleby i jednocześnie dobrze ją 

wyrównuje oraz niszczy chwasty.

Dodatnie działanie włóki utrzymuje się krótko.

WŁÓKI

Gładkie

 

Zębow

e 

Drewniane

Metalowe

Inne (opony)

Belkowe

Obręczowe

Brzytwowe 

 

 

Ręczna włóka do 

wyrównywania darni

 

 

Włóka

 

 

Bronowanie

W zależności od celu jaki bronowanie ma spełniać 

wyróżniamy:

Bronowanie nie obsianych pól

Bronowanie posiewne

Bronowanie pielęgnacyjne

BRONOWANIE POWINNO SIĘ 

PRZEPROWADZAĆ PRZY WILGOTNOŚCI 

GLEBY 40-60% PPW

 

 

Bronowanie nie 

obsianych pól

Cele:

•Bezpośrednio po uprawach odwracających lub kultywatorowaniu w 

celu wyrównania powierzchni roli, zmniejszenia powierzchni 

parowania, rozkruszenia brył i bryłek, przerwania podsiąkania wody 

przestworami kapilarnymi

•Bezpośrednio po wałowaniu, zwłaszcza wałami gładkimi, jak też po 

zaskorupieniu uprzednio wyrównanej roli, w celu przerwania 

podsiąkania

•Po siewie niewielkich dawek nawozów mineralnych, w celu 

wymieszania ich z glebą

•Po pojawieniu się siewek chwastów, w celu ich zniszczenia

•Po zastosowaniu kultywatorów do wyciągania rozłogów perzu, w celu 

oczyszczenia rozłogów z ziemi i usunięcia ich z pola

•Bezpośrednio przed siewem roślin, jeśli wykonane uprawki nie 

zapewniają dostatecznego przygotowania roli do siewu

 

 

Bronowanie posiewne

Cele:

•Wyrównanie powierzchni

•Równomierne przykrycie nasion

•Zatarcie śladów po redlicach i kołach

 

 

Bronowanie 

pielęgnacyjne

Cele:

•W kilka dni po siewie, jeśli rola się zaskorupi, w celu ułatwienia 

wschodów

•W fazie wschodów lub wkrótce po ich zakończeniu, w celu 

podtrzymywania sprawności roli

•Po zakończeniu wschodów, w celu przerzedzenia niektórych roślin

•Po dobrym ukorzenieniu się siewek, w celu niszczenia wschodzących 

chwastów

•W celu wprowadzenia powierzchniowo rozsianego nawozu do gleby

•W wypadku wystąpienia skorupy lodowej, w celu jej pokruszenia

•W celu usunięcia obumarłych części roślin, po pewnych rodzajach 

uszkodzeń zimowych

•W celu pobudzenia roslin do krzewienia (np. pszenicy ozimej) i 

regeneracji (np. pastewnych wieloletnich po zbiorze pokosu)

 

 

BRONY

Talerzowe = Talerzówka

Sprężynowe = Kultywator 

sprężynowy

Obrotowe = Spulchniacze

Bierne 

Zębowe  

Aktywne 

CIĘŻKIE (uprawowe)

1 pole 120 kg – nacisk na ząb 20 N

ŚREDNIE

1 pole 80 kg – nacisk na ząb 15 N

LEKKIE

1 pole 380 kg – nacisk na ząb do 10 N

SPECJALNE

Chwastownik-Zgrzebło

Brona Weedera

WAHADŁOWA

ROTACYJNA

KARUZELOWA

(wirnikowa)

 

 

Rodzaje zębów: 1-bron posiewnych, 2- bron średnich, 

3 – bron ciężkich, 4 – bron z gęsiostópkami

 

 

Brona talerzowa 4-walcowa typ 

V 

 

 

Brona talerzowa „X” 

 

 

Brona wirnikowa 

"TORNADO" 

 

 

Kultywatorowani

e 

(Drapaczowanie)

Zabieg uprawowy wykonany przy pomocy 

kultywatora powodujący spulchnianie, kruszenie i 

mieszanie roli bez jej całkowitego odwracania.

ZADANIA:

Przyśpieszenie osiadania roli po orce na glebach ciężkich

Spulchnienie i częściowe wymieszanie zbyt zleżałej roli na 

wiosnę

Zastąpienie orki siewnej, np. pod oziminy, gdy przychodzą po 

okopowych

Mieszanie z glebą nawozów mineralnych

Niszczenie chwastów jednorocznych

Podcinanie i wyciąganie rozłogów perzu

 

 

KULTYWATORY

SPRĘŻYNOWE

Lekkie

5-13 cm

Średnie

8-13 cm

Ciężkie

8-16 cm

PÓŁSPRĘŻYNOWE

Średnie

9-13 cm

SZTYWNE

Lekkie

8-16 cm

Ciężkie

10-40 cm

Wygięte             Proste 

 

 

Zęby kultywatorów: a,b,c – sztywne, d,e – sprężynowe, 

f,g półsztywne

 

 

Kultywator podorywkowy 

 

 

GRYZOWANIE – odcinanie i odrzucanie 

pasa roli nożem glebogryzarki lub 

łopaty mechanicznej (kęs – krótki pas 

roli)

PŁYTKIE 5-10 cm

Glebogryzarki lekkie

ŚREDNIE 10-15 cm

Glebogryzarki średnie

GŁĘBOKIE 15-20 cm

Glebogryzarki ciężkie

Cele             →  zabieg spulchniający

Zadania        →  mieszanie darni

                           niszczenie chwastów

                           doprawienie roli po orce na glebach 
ciężkich

                           do płytkiej uprawy przedsiewnej

 

 

Wałowanie 

Uprawki powodujące zagęszczenie wierzchniej 

warstwy roli do głębokości zależnej od nacisku 

jednostkowego wału oraz wciskanie w rolę brył 

znajdujących się na powierzchni lub ich 

rozkruszanie.

ZADANIA:

Poprawienie stosunków wodnych w wierzchniej warstwie roli

Kruszenie skorupy glebowej

Przyśpieszenie osiadania roli po orce

Pielęgnowanie „wysadzonych” po zimie ozimin

 

 

WAŁY

Gładki 

Polowy

Łąkowy 

Prętowy 

Strunowy 2-5 cm

Żeberkowy 
    (łąkowy)

Pierścieniowy 

Zwykły

Cambridge

Croscill

Cambridge-Croscill

Campbella

Kolczatka

Kombinowany

 

 

WAŁY

Podział ze względu na działanie

Ugniatające 

Gładkie 5-7 cm

Kruszace – 
- na gleby ciężkie

Pierścieniowe
Croscill
Cambridge
Kolczatki 

Działające wgłębnie 

Campbella
Strunowe

 

 

Wały: 
a) gładki, 
b) Croscill, 
c) Campbella, 
d) strunowy 

dwurzędow
y

(Waszkiewicz 1998) 

 

 

Wał gładki

 

 

Wał doprawiający Campbell 

ciągniony podwójny 

 

 

Wał strunowy

 

 

Agregat uprawowy „SZWED” 

kultywator + wał strunowy