Justyna Franc-Dąbrowska

Finanse

definiowane są jako ogół zjawisk
ekonomicznych związanych z
gromadzeniem i podziałem zasobów
pieniężnych.

Nauka finansów

zajmuje się ruchem pieniądza, jego
tworzeniem (kreacją) w systemie
bankowym, cyrkulacją (krążeniem)
między różnymi jednostkami
gospodarującymi, ich grupami oraz
„osiadaniem” w postaci oszczędności i
rezerw pieniężnych.

Zjawiska pieniężne

które zachodzą w podmiotach
gospodarczych mają swoje idealne
odbicie w księgowości i w statystyce
finansowej, a w odniesieniu do
przyszłości: w planowaniu finansowym i
różnego rodzaju prognozach.

Gospodarka finansowa

jest pojęciem szerszym od finansów, obejmuje
bowiem wszystkie formy działania w dziedzinie
zjawisk pieniężnych. Dotyczy operacji
związanych z:



przygotowaniem operacji pieniężnych (w tym
zawiera się ich planowanie),



realizacją operacji pieniężnych (w tej części
gospodarka finansowa obejmuje w całości
finanse),



ewidencją i analizą operacji pieniężnych w
przeszłości, w celu wysnucia wniosków co do
dalszych działań w tym obszarze.

Z ogólnego pojęcia finansów
wydziela się finanse
przedsiębiorstwa.

Definiowane są jako zjawiska i procesy

finansowe zachodzące w przedsiębiorstwie.

Rozróżniane są także dwa aspekty

rozpatrywania finansów przedsiębiorstwa:



aspekt funkcjonalny – dotyczący procesów

gromadzenia (pozyskiwania) pieniądza oraz

procesów jego wykorzystywania,



aspekt podmiotowy – rozpatrujący finanse z

punktu widzenia podmiotowej i

organizacyjnej struktury zarządzania

procesami gromadzenia i wydatkowania

pieniądza.

Finanse
przedsiębiorstwa według
W. Bienia

Zjawiska ekonomiczne związane z
gromadzeniem i wydatkowaniem
środków pieniężnych na cele działalności
gospodarczej firmy…”.

Właściwe (korzystne z punktu widzenia
realizacji celów przedsiębiorstwa)
zarządzanie finansami zdeterminowane
jest sformułowaniem jego misji i wizji
rozwoju.
Zgodnie ze współczesnymi teoriami
finansów, dominującym celem
realizowanym przez przedsiębiorstwa
jest dążenie do kreowania wartości dla
właścicieli

Wiadomym jest, że różne
zagospodarowanie tych samych zasobów
majątkowo-kapitałowych może prowadzić
do uzyskania odmiennych wyników. Jest
to wynik zróżnicowanego zarządzania,
które ma swoje konsekwencje w
zarządzaniu finansami przedsiębiorstw.

Zarządzanie finansami to także
pozyskiwanie źródeł finansowania
działalności firmy (kapitałów) oraz
lokowanie ich w składnikach
majątkowych w sposób pozwalający na
realizację strategicznego celu, jakim jest
maksymalizowanie korzyści
przypadającym udziałowcom
(właścicielom) firmy.

Rys. 1. Ideowy schemat
zarządzania finansami
przedsiębiorstwa

ZARZĄDZANIE FINANSAMI PRZEDSIĘBIROSTWA

Pozyskiwanie źródeł finansowania (kapitałów własnych i obcych)

Lokowanie kapitałów w składnikach majątkowych

Maksymalizowania korzyści udziałowców (wzrostu wartości firmy)

Przy przestrzeganiu rozsądnego ryzyka finansowego

W celu

Przez

Maksymalizowanie zyskowności

kapitału własnego

Optymalizowanie nadwyżki finansowej

Proces zarządzania
finansami
przedsiębiorstwa
obejmuje



decyzje bieżące – które dotyczą perspektywy
jednego roku i obejmują decyzje finansowe,
przede wszystkim z zakresu pozyskiwania
źródeł finansowania działalności w krótkim
czasie, cechuje je relatywnie niski poziom
ryzyka finansowego,



decyzje strategiczne – obejmują swym
zasięgiem dłuższy horyzont czasowy, w tym
decyzje inwestycyjne, których konsekwencje
są długookresowe, a nakłady finansowe
zazwyczaj znaczące, może towarzyszyć im
duże ryzyko finansowe.

Rys. 2. Miejsce zarządzania i
kontroli w procesie planowania i
kontroli

Akcjonariusze

(udziałowcy)

Zarządzający

Cele

przedsiębiorców

Planowanie

strategiczne

Planowanie

operacyjne

i kontrola

Decyzje

inwestycyjne

Decyzje

finansowe

Kontrola

środków

trwałych i

obrotowych

Kontrola zysku

(kapitałów)

Środki

akcjonariuszy

(udziałowców)

Środki

kredytodawców

Zyski

zatrzymane

Dywidendy

Realizacja celów
przedsiębiorstwa

zdeterminowana jest planowaniem
strategicznym oraz decyzjami
inwestycyjnymi (skupiającymi się na
kształtowaniu wielkości i struktury
aktywów rzeczowych i finansowych) i
finansowymi (związanymi z
pozyskiwaniem źródeł finansowania
aktywów). Stanowią one o realizacji misji
i wizji podmiotu gospodarczego.

W gospodarce rynkowej istota
zarządzania finansami
przedsiębiorstwa sprowadza się
do:



wytwarzania produktów i usług, które

znajdą nabywców,



odpowiedniego ukształtowania struktury

posiadanego majątku, który charakteryzuje
się różnym stopniem płynności,



kształtowania pożądanej struktury

kapitału, który znajduje się w dyspozycji
przedsiębiorstwa z uwzględnieniem
wewnętrznych i zewnętrznych warunków
jego funkcjonowania.

Zarządzanie finansami
przedsiębiorstwa wymaga
zastosowania odpowiednich
narzędzi, do których należą:



analiza sytuacji finansowej, która

pozwala na bieżącą weryfikację
konsekwencji finansowych wynikających
z realizacji decyzji bieżących,



planowanie finansowe, które stanowi

przydatne narzędzie sterowania
procesami pieniężnymi.

Finansowanie
działalności
przedsiębiorstwa

Jedną z najtrudniejszych decyzji w
zakresie zarządzania finansami
przedsiębiorstwa jest grupa decyzji
dotycząca wyboru źródeł finansowania
działalności. W tym kontekście
sformułowano dwa modele finansowania
działalności przedsiębiorstwa:
retrospektywny i prospektywny.

Modele finansowania
działalności



Model retrospektywny,



Model prospektywny.

Model retrospektywny



polega na zgromadzeniu niezbędnych środków

finansowych, których źródłem jest przede wszystkim

działalność przedsiębiorstwa, a następnie ich

wydatkowaniu,



podmioty funkcjonujące w modelu retrospektywnym

unikają kredytów i pożyczek, dzięki czemu

minimalizują ryzyko finansowe,



wiąże się to jednak z ograniczaniem zakresu

prowadzonej działalności oraz możliwości rozwoju,



w konsekwencji może prowadzić to do krótkotrwałego

trwania przedsiębiorstwa na rynku, jeżeli nie

wygospodarowuje znaczących zysków (z których

byłoby w stanie sfinansować rozwój),



w warunkach gospodarki rynkowej model ten jest

rzadko stosowany i dotyczy jedynie podmiotów

autarkicznych.

Model retrospektywny

Koszty

Zysk
zatrzymany

Nadwyżka dla

właściciela

Nadwyżka

ekonomiczna

Podatek

dochodowy

Dywidenda

Budżet

Kapitał

własny

Zakup
czynników
produkcji

Przetworzenie

czynników

produkcji

Produkty

Przychody

ze sprzedaży

Przyrost

kapitału

własnego

Model prospektywny



przyjmuje założenie, że do finansowania działalności możliwe

jest zaangażowanie kapitału obcego w formie kredytów i

pożyczek,



z tego względu realizowane decyzje nie są ograniczone

posiadanym, własnym stanem środków finansowych przez co

możliwy jest szybszy rozwój przedsiębiorstwa, niż w przypadku

modelu retrospektywnego.,



należy pamiętać, że w miarę rozwoju przedsiębiorstwa, jego

kapitały wymagają zwiększenia, co wymaga często zasilania

działalności środkami obcymi,



na etapie planowania inwestycji uwzględnia się dostępność z

zewnątrz środków finansowych,



prowadzi to jednak do wzrostu ryzyka finansowego,



model prospektywny jest to współcześnie model powszechny,

chociaż stopień współfinansowania działalności środkami

obcymi może być bardzo zróżnicowany ,



z badań przeprowadzonych przez autorkę wynika, że

przedsiębiorstwa mogą funkcjonować nawet z 97% zadłużeniem.