Zaburzenia czynnościowe narządu żucia

Wg. teorii Helda w układzie
stomatognatycznym można wyróżnić 3
stawy:

• skroniowo-żuchwowy
• zębowo-zębodołowy
• zębowo-zębowy

Pomiędzy tymi „stawami” istnieje ścisła

korelacja czynnościowa (za pośrednictwem

mięśni i centralnego układu nerwowego),

której zaburzenie odgrywa zasadniczą rolę w

powstawaniu dysfunkcji narządu żucia.

Zaburzenia w jednym ze stawów zawsze

prowadzą do zmian w pozostałych oraz do

zaburzeń czynności mięśni

Schemat układu

stomatognatycznego

„

trzech stawów”

Przyczyny zaburzeń czynnościowych

1. ZLOKALIZOWANE
• Zaburzenia zwarcia centrycznego i

ekscentrycznego (staw zębowo-zębowy)

• Zmiany w stawie skroniowo-żuchwowym

(zaburzenia ułożenia głów i krążków stawowych)

• Nieprawidłowości zębowe, zgryzowe, jatrogenne
• Czynniki miejscowe sprzyjające powstawaniu

parafunkcji niezwarciowych

2. OGÓLNE
• Psychogenne – prowadzące do powstania

parafunkcji: - zwarciowych (np.

bruksizm, zaciskanie zębów) -

niezwarciowych (np. ząb-ciało obce; ząb-błona

śluzowa)

• Choroby ogólnoustrojowe np. reumatoidalne

zapalenie stawów, zaburzenia endokrynne,

czynniki genetyczne

Objawy kliniczne dysfunkcji skroniowo-

żuchwowych:

Patologiczne starcie zębów

Zgrzytanie/zaciskanie zebów

Rozchwianie pojedynczych zebów lub grup

zębowych

Przemieszczenia – wędrówka zębów

Recesje dziąseł

Objawy ogólne: zaburzenia ruchomości głów

żuchwy i/lub objawy akustyczne, bolesność

stawów, sztywność mięśni i ich zwiększone

napięcie, bóle głowy/szyi/pasa barkowego

Przedwczesne kontakty i przeszkody zgryzowe
mogą być przyczyna powstawania urazu
zgryzowego.

Wyróżniamy:

•Pierwotny uraz zgryzowy

– powstaje w wyniku

działania nadmiernych, niefizjologicznych sił na
ząb/zęby ze zdrowym przyzębiem

•Wtórny uraz zgryzowy

– powstaje w wyniku

działania fizjologicznych sił na ząb/zęby w
przebiegu zapalenia przyzębia, ze
zredukowanym przyzębiem.

•Złożony uraz zgryzowy

– powstaje w wyniku

działania nadmiernych sił na ząb/zęby ze
zredukowanym przyzębiem

Sam uraz zgryzowy nie jest w stanie

wywołać zapalenia dziąseł lub przyzębia.

Jednakże w obecności zapalenia

związanego z płytką może on

modyfikować przebieg procesu

zapalnego i przyczyniać się do szybszej

destrukcji tkanek przyzębia w danym

miejscu.

Objawy urazu zgryzowego:

Kliniczne

– nadmierna ruchomość zębów,

recesje dziąseł, przemieszczenia zębów, ból zęba,
dyskomfort podczas żucia, wrażliwość na
opukiwanie, nadmierne starcie powierzchni
żujących i brzegów siecznych, pęknięcia szkliwa,
złamania korzenia lub korony, festony McCalla,
szczeliny Stillmana

Radiologiczne

–

poszerzenie szpary
ozębnej, zniszczenie
blaszki zbitej zębodołu,
resorpcja kości,
resorpcja korzenia,
osteoliza pionowa

Celem leczenia zaburzeń czynnościowych
jest przywrócenie optymalnych warunków
dla zgryzu i artykulacji poprzez m.in..
usunięcie parafunkcji, osiągnięcie
równowagi między siłami działającymi
podczas żucia a wydolnością przyzębia.
Można to osiągnąć poprzez:

•

Korektę zwarcia

- usunięcie

przedwczesnych kontaktów i przeszkód
zgryzowych

•

Zmianę położenia żuchwy względem

szczęki

(szyny nagryzowe, uzupełnienia

zębów)

• Szynowanie zębów
• Uzupełnienie brakujących zębów
(leczenie ortodontyczne i protetyczne)

Analiza i korekta zwarcia

Celem korekty zwarcia jest zmiana kierunku działania
sił zgryzowych z poziomego na pionowy. W tym celu
stosuje się selektywne szlifowanie niektórych guzków
zębowych.

Zestaw narzędzi do korekty zwarcia;

Kalka, wosk w płytkach, krążki ścierne, gumki, środki
do znoszenia nadwrażliwości zębiny.

ANALIZA ZWARCIA

I FAZA

- Analiza centryczna

Dotyczy kontaktów w dotylnym położeniu

zwarciowym, w maksymalnym zaguzkowaniu zębów

oraz na drodze poślizgu pomiędzy tymi dwoma

położeniami.

II FAZA

- Analiza ekscentryczna

Dotyczy wszystkich możliwych ekscentrycznych

kontaktów zębów w obrębie całego pola zwarciowego

Aby uzyskać równowagę zgryzową, należy w I i II

fazie otrzymać równomierne siły nacisku na zęby.

Dąży się więc do otrzymania na zębach odbicia kalki

równej sile

i o

charakterze punktowym

Podstawowe zasady korekty zwarcia

• Poprzez szlifowanie guzków nie
należy zmieniać wysokości zwarcia

• Nie należy szlifować brzegów
siecznych zębów dolnych, a równowagę
zgryzową uzyskiwać poprzez szlifowanie
powierzchni podniebiennych siekaczy
górnych

• Jeżeli występują kontakty
płaszczyznowe na powierzchniach
wargowych dolnych zębów siecznych,
należy je zmienić w kontakty punktowe
lub liniowe jak najbliżej brzegu
siecznego

Niezwykle ważnym elementem w leczeniu zaburzeń
czynnościowych narządu żucia jest

eliminacja

parafunkcji niezwarciowych

(ząb-ciało obce, ząb

błona śluzowa)

i zwarciowych

(bruksizm, zaciskanie

zębów).

Najczęstszą parafunkcją zwarciową jest bruksizm,
który leczymy:
Ogólnie

•Psychoterapia – uświadomienie pacjenta w zakresie
przyczyn, mechanizmu, szkodliwości i sposobów
zwalczania jego parafunkcji

•Farmakoterapia – środki zmniejszające napięcie
mięśni, uspakajajace,

•Mioterapia – ćwiczenia zmierzające do odciążenia
mięśni żujących

•Fizykoterapia – masaże, ciepłe okłady, zwłaszcza w
przypadku bólów mięśni i stawów

Miejscowo

•Płyty nagryzowe – obejmują tylko zęby przednie

•Szyny zgryzowe – obejmują wszystkie zęby szczęki
i/lub żuchwy

Document Outline