Przemoc w rodzinie

 

 

Definicja przemocy 

 To każdy akt godzący w osobistą wolność 

człowieka, zmuszanie go do zachowań 

niezgodnych z własną wolą

Występuje wszędzie tam, gdzie nie jest 

respektowane podstawowe prawo człowieka do 

szacunku i prawidłowego rozwoju, oraz gdzie 

naruszana jest nietykalność ludzkiej osoby

Jest zachowaniem agresywnym i jednocześnie 

niszczącym w stosunku do innej osoby

Pierwotnie za przemoc uważano użycie siły 

fizycznej – obecnie przyjmuje się, że to 

zachowanie powodujące uszczerbek na ciele 

lub w zakresie funkcji psychicznych 

 

 

 Właściwości przemocy 

   Jest zawsze intencjonalna
 Polega na naruszeniu praw i dóbr osobistych danej 

osoby w sposób, który uniemożliwia jej obronę

 Powoduje szkody w postaci cierpienia i bólu 

fizycznego/ psychicznego osoby krzywdzonej

nPowtarza się – podczas gdy pierwszy akt przemocy 

często jest dziełem przypadku, poczucie 
bezkarności toruje drogę dalszej przemocy

Za przemoc zawsze odpowiedzialny jest sprawca, 

niezależnie od tego, co zrobiła ofiara 

 

 

 Przemoc wiąże się często z zagłuszaniem 

poczucia niemocy i bezsilności sprawcy

  Grożenie przemocą jest także aktem 

przemocy

  Przemoc dotyczy takiej relacji, w której 

występuje nierówny układ sił

Spoiwem związku jest lęk ofiary i 

manipulowanie tym lękiem przez 
sprawcę, bez liczenia się z prawami, 
potrzebami i pragnieniami ofiary, celem 
jej kontrolowania i posiadania władzy 
nad nią 

 

 

Stosowanie przemocy jest 

karalne

 

Artykuł 207, § 1. Kodeksu Karnego: „Kto znęca się fizycznie lub 

psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą 

pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności 

od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą nieporadną ze 

względu na jej stan psychiczny i fizyczny, podlega karze 

pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat”

§ 2. Jeśli czyn określony w § 1. połączony jest ze stosowaniem 

szczególnego okrucieństwa, sprawca podlega karze 

pozbawienia wolności od roku do 10 lat 

§ 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1. lub 2. jest 

targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca 

podlega karze pozbawienia wolności od 2 do 12 lat

Artykuł 72, § 1. Kodeksu Karnego: sąd może zobowiązać 

skazanego m.in. Do powstrzymywania się od kontaktowania 

się z pokrzywdzonym lub innymi osobami, poddania się 

leczeniu, w szczególności odwykowemu, oraz do opuszczenia 

lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cykl przemocy w rodzinie 

 

 

Faza narastania napięcia

Napięcie i poirytowanie sprawcy
Nadużywanie przez niego środków uzależniających
Słowne poniżanie ofiary, poprawiające samopoczucie sprawcy
Prowokowanie kłótni i eskalacja złości

   Łagodzące zachowania ze strony ofiary, częste przeprosiny 

i koncentracja na działaniach, które mogą powstrzymać 
sprawcę przed wyrządzeniem jej krzywdy

    U ofiary narastają dolegliwości fizyczne: bóle żołądka, 

głowy, bezsenność, utrata apetytu (objawy przewlekłego 
stresu)
Narastające napięcie staje się nie do zniesienia – często 
ofiara sama prowokuje awanturę, aby w końcu „mieć to za 
sobą” 

 

 

Sprawca wpada w szał i rozładowuje się
Eksplozja wywołana jest zazwyczaj drobiazgiem, 

który staje się pretekstem do wyładowania

Ofiara koncentruje wszystkie swoje działania na 

uspokojeniu sprawcy i ochronie siebie – jej 

działania przynoszą jednak skutek odwrotny

Po zakończeniu wybuchu przemocy ofiara jest w 

stanie szoku, zaprzeczając temu, co się stało, 

odczuwając wstyd i przerażenie

Oszołomienie przeradza się w apatię, 

bezradność i złość, której obawia się wyrazić 

Faza gwałtownej przemocy

 

 

Faza miodowego miesiąca 

Sprawca odzyskuje panowanie nad sobą i świadomość, że 

posunął się za daleko

Zaczyna szczerze żałować swojego postępku
Okazuje skruchę, znajduje wiarygodne wytłumaczenie dla 

swojego czynu i obiecuje poprawę – podkreśla, że był to 
wyjątkowy i jedyny incydent, który nie wydarzy się 
ponownie

Okazuje ciepło i miłość, dba o więź, zwierza się ofierze ze 

swoich uczuć i myśli, przynosi prezenty – przypomina 
to iddyliczne początki znajomości

Ofiara wierzy w jego słowa, czuje się atrakcyjna 

seksualnie i kochana

Sprawca i ofiara zachowują się jak zakochana para aż do 

następnej fazy narastania napięcia

Przemoc w następnym cyklu zazwyczaj eskaluje

 

 

Przyczyny pozostawania w 

przemocowym związku 

 

 

Technika „prania mózgu” 

Izolacja – stopniowe pozbawianie ofiary wsparcia z zewnątrz; 

zniechęcanie jej do kontaktów towarzyskich i nagradzanie 

za izolowanie się; nasilanie zachowań kontrolujących; 

stosowanie tortur psychicznych celem zdyscyplinowania i 

upokorzenia ofiary

Osłabianie przez pozbawianie jedzenia i snu
Groźby pod adresem jej rodziny i bliskich osób
Pomniejszanie przez wyzwiska, werbalną agresję, 

upokarzanie i kontrolowanie umysłu poprzez leki i alkohol

Doprowadzenie do wyczerpania celem pozbawienia poczucia 

godności

Wywoływanie lęku i depresji poprzez obniżanie poczucia 

sprawstwa: „Do niczego się nie nadajesz”, „Sama nie dasz 

sobie rady”

Manipulowanie naprzemiennie karami i nagrodami
Demonstrowanie wszechmocy i wszechwładzy poprzez liczne 

koneksje i znajomości 

 

 

 Model „wyuczonej 

bezradności” 

U ofiary następuje całkowite poddanie się i zaprzestanie działania, 

które wynika z przekonania, że jakiekolwiek działanie nie 

zmieni sytuacji i nie będzie miało żadnego znaczenia

Wyuczona bezradność narasta stopniowo; z czasem kobiety 

dostrzegają i używają coraz mniejszej liczby rozwiązań sytuacji, 

ponieważ większość sposobów zawiodła

Deficyty poznawcze: posiadanie dysfunkcyjnych przekonań 

dotyczących niemożności zmiany sytuacji i brak osób, które 

mogłyby udzielić pomocy

Deficyty motywacyjne: bierność, rezygnacja, zaprzestanie 

działania

Deficyty emocjonalne: apatia, lęk, depresja, uczucie zmęczenia, 

niekompetencji i wrogości

Czynniki wysokiego ryzyka: doświadczenie wyniesione z 

dzieciństwa (przemoc, molestowanie, alkoholizm rodzica, 

śmierć lub rozwód rodziców, własne problemy zdrowotne) lub z 

dorosłego życia (wieloletni dysfunkcyjny związek, gwałt i 

przymuszanie do nieakceptowanych form współżycia, groźby 

pozbawienia życia) 

 

 

Model „pułapki 

psychicznej” 

Odpowiedzialność za związek 

odczuwana przez ofiarę prowadzi 
do usprawiedliwiania przez nią 
czasu i wysiłku włożonego w 
przeszłości w jego podtrzymanie; 
poczynione „inwestycje 
psychiczne” zmarnowałyby się w 
razie  podjęcia decyzji o odejściu 

 

 

Model „pułapki sytuacyjnej”
Korzyść pozostawania w związku wydaje 

się być większa, niż korzyść z odejścia

Daje to poczucie sytuacji bez wyjścia i 

obawy przed odwetem

 
Model „pułapki lęku” 
Ofiara ma nierealne bądź przesadne 

wyobrażenie tego, co mogłoby się stać 

po jej odejściu

Lęk przed nieznanym jest większy, niż 

cierpienie wynikające z relacji ze sprawcą 

i powstrzymuje ją przed działaniem

 

 

Reakcje społeczne na przemoc w 

rodzinie – mity i przekłamania

 

 

 

Przemoc zdarza się tylko w rodzinach z marginesu 

społecznego

Przemoc ma miejsce tylko wtedy, gdy na ciele ofiary 

widoczne są ślady

Jeśli ktoś jest bity, to znaczy, że sam sobie na to zasłużył
To sprawa rodziny, co dzieje się w jej obrębie; interwencja to 

„wtrącanie się” i można oberwać samemu

Ofiary przemocy akceptują tę przemoc
Gdyby faktycznie przemoc była aż tak nasilona, to ofiara na 

pewno odeszłaby od sprawcy

Przyczyną przemocy w rodzinie jest zawsze alkohol
Gwałt w małżeństwie nie ma miejsca
Sprawcy przemocy są chorzy psychicznie
Ofiary wyolbrzymiają problem, często po to, aby się zemścić
Ofiary przemocy to masochistki
Mąż ma swoje patriarchalne prawa
Kobiety w ciąży są nadwrażliwe

Przemoc i miłość nie mogą istnieć jednocześnie