Psychologia kliniczna
mgr Monika Kościelniak
Psychologia kliniczna
mgr Monika Kościelniak
Cele
zapoznać się z przedmiotem, zadaniami,
metodami psychologii klinicznej
poznać niektóre dostępne programy
profilaktyczne
opanować umiejętność konstruowania
własnych programów
zgłębić wybrane zagadnienia dotyczące
niektórych zaburzeń psychicznych oraz
oddziaływań profilaktycznych i
terapeutycznych
Metody
metody przekazu jednostronnego
dyskusje
zadania w podgrupach
prezentacje na forum
czytanie literatury
Treści
definicje podstawowych pojęć
międzynarodowe klasyfikacje chorób i
zaburzeń
podstawy diagnozy pogłębionej
profilaktyka, uwarunkowania, objawy i
elementy pomocy w wybranych
zaburzeniach psychicznych (m.in. fobia
szkolna, PTSD)
podstawy systemowej terapii rodzin
Zasady zaliczenia
obecność (jedna nieusprawiedliwiona
nieobecność dopuszczalna)
udział w zadaniach indywidualnych i
grupowych
przygotowanie w grupie programu
profilaktycznego i zaprezentowanie
go
Psychologia kliniczna
Dział psychologii stosowanej,
którego przedmiotem
zainteresowań są zaburzenia
psychiczne i zaburzenia zachowania
Zachowania nie traktuje się
wyłącznie jako reakcji na bodziec,
lecz jako akt nastawiony na
realizację jakiegoś celu (czynność)
Tak ujmowane zaburzenia
zachowania obejmują
Zaburzenia stosunku jednostki z
otoczeniem (np. agresja)
Sytuacje, gdy jednostka nie jest w
stanie zaspokajać swoich potrzeb
osobistych
Zadania psychologii
klinicznej
Projektowanie działań
profilaktycznych
Postawienie diagnozy
Opracowywanie oddziaływań
terapeutycznych
Pojęcie zdrowia i zdrowia
psychicznego
Zdrowie …
Według WHO stan cechujący się
uzyskaniem dobrego samopoczucia
na poziomie fizycznym,
psychicznym i społecznym.
Nie jest to zatem brak choroby czy
niedomagania.
Zdrowie psychiczne …
Według Marii Jahody jednostka zdrowa
psychicznie to:
jednostka aktywnie przystosowująca się do
otoczenia, usiłująca spełniać wymagania
otoczenia bez utraty indywidualności,
jednostka charakteryzująca się spójną oraz
zintegrowaną osobowością,
jednostka postrzegająca siebie i świat
adekwatnie do sytuacji i własnych
możliwości, czasami niezależnie od
własnych potrzeb.
Zdrowie psychiczne…
Według Kazimierza Dąbrowskiego
to zdolność do rozwoju w kierunku
wszechstronnego rozumienia,
przeżywania, odkrywania i
tworzenia coraz wyższej hierarchii
rzeczywistości i wartości, aż do
konkretnego ideału indywidualnego
i społecznego.
Pojęcie normy
Statystyczna (pewna średnia,
przeciętna)
Społeczno-kliniczna (symptomy
behawioralne zachowania)
Teoretyczna (wzorzec normy
osobowości w oparciu o różne
koncepcje psychologiczne)
Pola zdrowotne Lalonda
Zaburzenie
Klinicznie znaczący syndrom (zespół
objawów, symptomów), bądź wzorzec
behawioralny lub psychologiczny, który
obserwujemy u danej jednostki i który ma
związek z odczuwanym przez nią
cierpieniem, upośledzeniem lub
zwiększonym ryzykiem poniesienia śmierci,
odczuwania bólu czy psychicznego
ograniczenia swobody działania
Profilaktyka…
wczesna (uniwersalna)
I rzędowa (pierwotna, selektywna)
II rzędowa (wtórna, zalecana)
III rzędowa
Strategie działań
profilaktycznych
S. informacyjna
S. edukacyjna
S. alternatyw
S. redukcji szkód (harm reduce)
Klasyfikacje zaburzeń
psychicznych w DSM-IV
Organiczne zaburzenia psychiczne
F00-F09
Zaburzenia spowodowane używaniem
substancji psychoaktywnych F10-F19
Schizofrenia, zaburzenia
schizotypowe i urojeniowe F20-F29
(niektóre) zaburzenia nastroju F30-
F39
Zaburzenia nerwicowe i somatyzacyjne
F40-F49
Zaburzenia behawioralne F50-F59
Zaburzenia osobowości F60-F69
Zaburzenia umysłowe F70-F79
Zaburzenia rozwoju psychicznego F80-
F89
Zaburzenia zachowania i emocjonalne
wieku dziecięcego F90-F99
Klasy i kategorie zaburzeń
psychicznych w ICD 10
F00-F09 organiczne zaburzenia
psychiczne z zespołami objawowymi
F10-F19 zaburzenia psychiczne i
zaburzenia zachowania spowodowane
używaniem substancji
psychoaktywnych
F20-F29 Schizofrenia, zaburzenia
schizotypowe i zespoły urojeniowe
F30-F39 Zaburzenia afektywne
F40-F48 zaburzenia nerwicowe,
związane ze stresem i pod postacią
somatyczną
F50-F59 zaburzenia behawioralne
związane z zaburzeniami
fizjologicznymi i czynnikami fizycznymi
F60-F69 zaburzenia osobowości i
zachowania dorosłych
F70-F79 upośledzenia umysłowe
F80-F89 zaburzenia rozwoju
psychicznego
F90-F98 zaburzenia zachowania i
emocji rozpoczynające się zwykle w
dzieciństwie i w wieku
młodzieńczym
Literatura
R. C. Carson, J. N. Butcher, S. Mineka,
Psychologia zaburzeń t. 1 i 2, GWP, Gdańsk 2003
H. Sęk (red.), Społeczna psychologia kliniczna,
PWN, Warszawa 1992
I. Obuchowska, Dziecko niepełnosprawne w
rodzinie, WSiP, Warszawa 1999
L. Grzesiuk, Psychoterapia, PWN, Warszawa 1994
A. Brzezińska, Pomoc dzieciom z grup ryzyka w:
Remedium grudzień/styczeń 2002/2003
M. Molicka, Bajki terapeutyczne cz. 1 i 2, Media
Rodzina, Poznań
H. Kaduson, Ch. Schaefer, Zabawa w
psychoterapii, GWP, Gdańsk 2011
Zasady zaliczenia
Ćwiczenia:
skonstruowanie programu
profilaktycznego, obejmującego trzy
spotkania i zaprezentowanie go na
ostatnich zajęciach
Przyczyny i znaczenie
ryzykownych zachowań dzieci
i młodzieży
Praca w podgrupach
Pytania
Co to są zachowania ryzykowne?
Czego mogą dotyczyć?
Dlaczego negatywne konsekwencje
owych zachowań są groźniejsze dla
młodzieży niż dla dorosłych?
Jakie są motywy zachowań
ryzykownych podejmowanych przez
dzieci i młodzież?
Pytania
Co oznacza stwierdzenie, że
zachowania ryzykowne chodzą
parami?
Jakie są podstawowe założenia teorii
zachowań problemowych Richarda i
Shirley Jessorów?
Jakie grupy czynników wchodzą w
skład tzw. interakcyjnego modelu
funkcjonowania człowieka?
Pytania
Co to są czynniki ryzyka i czynniki
chroniące? Proszę podać ich przykłady.
Jakie czynniki ryzyka związane z sytuacją
rodzinną sprzyjają używaniu i
nadużywaniu alkoholu przez młodzież?
Jakie czynniki ryzyka związane z sytuacją
rodzinną sprzyjają podejmowaniu
wczesnej aktywności seksualnej?
-II- używaniu narkotyków?
-II- powstawaniu zachowań agresywnych
u dzieci?
Pytania
Jakie znaczenie dla rozwoju zaburzeń
zachowania ma silna więź w relacjach
rodzice-dziecko?
Jaka jest rola granic wyznaczanych
dzieciom przez rodziców?
Jaką rolę w powstawaniu zachowań
ryzykownych mają czynniki
emocjonalno-poznawcze (oczekiwania
i przekonania normatywne)?