1

PRZEDMIOT, CEL I ZADANIA BIOMECHANIKI

WPROWADZENIE

Biomechanika  istnieje  w  naukach  o  kulturze  fizycznej  od 
powstania  w  1929  w  Warszawie  CIWF-u.  W  latach  50-tych 
„wuefiacy”  założyli  Towarzystwo  Biomechaniki.  Obecnie 
biomechanika leży w zainteresowaniach inżynierów, lekarzy i 
to  zrzutuje  na  jej  treść.  Coraz  częściej  razem  pracują  całe 
zespoły  techniczne  i  przyrodnicze,  tak  jest  we  Wrocławiu, 
Warszawie. W byłym ZSRR dominował kierunek anatomiczny 
(Bernstein), w dawnym NRD mechaniczny. 

                   Bios (grec.) – życie, mechane (grec.) – narzędzie  
  

BIOS-MECHANE – życie mechanizmu, mechanika systemów 

 żywych. W krajach anglosaskich –   kinezjologia

2

Biomechanika  (Doński,  1963)  –  nauka  o  ruchach 

organizmów ludzkich i zwierzęcych.

Ale  nie  tylko  –  bada  ona  zarówno  aktywne  ruchy  żywego 

organizmu,  jak  i  położenie  oraz  pozę  całego  ciała  wraz  z 
jego  poszczególnymi  częściami,  co  jest  uwarunkowane 
funkcją układu podporowego i ruchowego. 

Biomechanika  (Bober,  1986)  –  nauka  badająca  ruch 

mechaniczny    

człowieka oraz jego przyczyny i skutki. 

Przyczyny ruchu – siły zewnętrzne (np. siły grawitacji) i 

wewnętrzne (mięśnie jako siłowniki). 

Skutki  ruchu  –  zewnętrzna  praca  mechaniczna  części 

ciała  (pewna 

masa  posiada  określoną  prędkość), 

produkcja  ciepła  (w 

analizie  ruch  uznawana  jako 

strata),  skutki treningowe 

(większa objętość mięśni, 

zdolność  do  pobudzania 

większej  liczby  włókien 

mięśniowych. 

3

Najbardziej ogólne  zadanie biomechaniki – badanie 

zasad i warunków w jakich siły powodują wykonania 

ruchu w żywym organizmie. 

Znając  zasady  ruchu  (np.  Hochmutha,  1981)  można 

w różnych warunkach przewidzieć:

–

 rezultat ruchu,

–

 znaleźć źródło błędów,

–

 prawidłowo ocenić efektywność ruchu,

–

 znaleźć sposoby jego doskonalenia i w końcowym 

efekcie,

–

 opanować takie ruchy, które najbardziej 

odpowiadały  postawionym zadaniom ruchowym. 

Duże błędy w przebiegu ruchu są wykroczeniem 

przeciwko zasadom biomechanicznym. 

Łańcuch biomechaniczny powinno się tak obciążać 

aby jego słabe ogniwa odciążać.

4

Przedmiot badań w biomechanice – struktura ruchu, 

czyli wzajemny związek elementów (wewnętrzna 
budowa, swego rodzaju opis ruchu), „...organizacja 
ważnych elementów, faz lub części w ramach całości 
czynności ruchowej” (Król i Mynarski, 2005). 
Stanowi ona elastyczną całość, w której 
poszczególne elementy (człony) wpływają na siebie 
nawzajem. W każdym ruchu można wyróżnić jego 
fazową strukturę zewnętrzną lub wewnętrzną.

 „Zmiana jednej fazy w ramach całości struktury nie 

odnosi się tylko do tej fazy, lecz działa także na 
inne” (Meinel, 1960).

„...niekiedy wystarczy zmienić choć jeden element, a 

to odbije się na innych i na całym systemie. W 
jednym przypadku powoduje to serię błędów a w 
innym odwrotnie – udoskonalenie struktury” (Żekow, 
1976).

5

Jeżeli za kryterium przyjmiemy prędkość to ruch 

można podzielić na; fazę początkową 
(przygotowawczą,   wstępną,   zamach)   fazę   
główną   (np. odbicie, uderzenie piłki) i końcową 
(lądowanie, amortyzacja). W fazie zamachowej siła 
jest zwrócona przeciwnie niż w głównej, w fazie 
końcowej jest „wygaszanie” ruchu.

Każda z faz ma określony cel: 

–

 rozciągnięcie mięśni, 

–

 rozwinięcie maksymalnej siły,

–

 ochrona przed kontuzją.

Charakterystyczne właściwości (wspomniane cechy) 

ruchu są najczęściej fizycznymi (ruch jest szybki, 
powolny, obszerny).