Zagrożenie kadmem

SKUTKI PALENIA TYTONIU

WPŁYW PALENIA NA PROCESY

REPRODUKCYJNE

PALENIE A NOWOTWORY

Broll Iwona - Chmurawa Jarosław - Dola Janusz - Dołaszyńska

Anna

ŚAM 2004

uzależnienie na całe życie

(trudny do zwalczenia nałóg)

żółknięcie zębów, nieświeży oddech

mniejsza odporność organizmu na

choroby

szybsze starzenie się skóry

groźne choroby

upośledzona reprodukcja

przedwczesna śmierć

finansowe obciążenie budżetu państwa

SKUTKI PALENIA
TYTONIU

częsty kaszel

płytki, świszczący oddech

częste przeziębienia

bóle zatok

zaniki mięśniowe (brak ruchu)

SKUTKI PALENIA
TYTONIU

kłopoty żołądkowe

zmarszczki na

skórze

nieświeży oddech

pożółkłe palce i

zęby

Po czym można poznać

nałogowego palacza?

Choroby mające

naukowo

udowodniony związek

z paleniem tytoniu

i/lub wdychaniem

dymu tytoniowego

Choroby mające naukowo

udowodniony związek z paleniem

tytoniu i/lub wdychaniem dymu

tytoniowego

Nowotwory złośliwe

Układ sercowo – naczyniowy

Układ oddechowy

Układ pokarmowy

Układ nerwowy

Inne choroby

Upośledzona reprodukcja

Nowotwory złośliwe

Rak płuc

Rak wargi, języka oraz jamy ustnej

Rak krtani

Rak gardła

Rak przełyku

Rak nerki

Rak pęcherza moczowego

Rak trzustki

a także:

Rak żołądka

Rak nosa

Rak wątroby

Rak szyjki

macicy

Białaczki

Nowotwory w 14 różnych

miejscach organizmu

Nowotwory złośliwe

Substancja chemiczna

BPDE,

zawarta

dymie

papierosowym,

powoduje

mutacje

genu

znanego

ścisłych

związków z wieloma nowotworami. BPDE
uszkadza gen

K-RAS

, co często prowadzi

do  niekontrolowanego  rozrostu  komórek.
Ponad jedna trzecia nowotworów płuc, 90
procent  nowotworów  trzustki  i  połowa
nowotworów  okrężnicy  związana  jest  z
mutacjami  w  określonym  miejscu  genu  K-
RAS.

(NY University School of Medicine)

BPDE a gen K-RAS

Nowotwory złośliwe

Wypalając

paczki

papierosów

dziennie, w ciągu roku można otrzymać aż
4x

większą

dawkę

promieniowania

jonizującego niż ta, którą otrzymali w ciągu
2 lat od katastrofy w Czarnobylu mieszkańcy
najbardziej zagrożonych rejonów Polski.

Na podstawie badań prowadzonych na

Uniwersytecie  Gdańskim  stwierdzono,  że
osoba  wypalająca  1,5  paczki  papierosów
dziennie  otrzymuje  w  ciągu  1  roku  taką
dawkę  promieniowania  jonizującego,  jakby
przeszła około 300 badań rentgenowskich.

„Radioaktywne palenie”

Nowotwory złośliwe

Mężczyźni palący tytoń

21x

, a

kobiety

12x częściej

umierają z powodu

raka  płuc  (bez  określenia  liczby
wypalanych  papierosów  dziennie),  niż
osoby,  które  nigdy  nie  paliły  w  swoim
życiu.

(American Cancer Society: badanie „Cancer Prevention
Study”)

Rak płuc

Nowotwory złośliwe

Wśród 10 chorych na raka płuc 9

paliło papierosy. Palenie tytoniu wykazuje
istotny  związek  i  w  dużym  stopniu
zwiększa  ryzyko  wystąpienia  wszystkich
głównych  typów  histologicznych  raka
płuc.  Jest  to  szczególnie  ważne,  gdyż  rak
płuc  zajmuje  pierwsze  miejsce  na  liście
zgonów z powodu nowotworów zarówno u
mężczyzn jak i u kobiet. Niestety tylko 13-
15  %  chorych  na raka płuc żyje dłużej  niż
5 lat.

Rak płuc

Nowotwory złośliwe

Po 15 latach od rzucenia palenia

ryzyko  zachorowania  na  raka  płuc  maleje
o  ok.  80-90%  w  porównaniu  z  osobami
niepalącymi,  ale  nigdy  jednak  nie  obniża
się  do  poziomu  ryzyka,  jakie  występuje  u
osób, które nigdy nie paliły.

Wypalanie jednej paczki papierosów

dziennie przez 40 lat jest

bardziej

niebezpieczne

niż

wypalanie

dwóch

paczek dziennie przez 20 lat.

(International Society for the Prevention of Tobacco Induced
Diseases)

Rak płuc

Nowotwory złośliwe

Istnieje

udowodniony

naukowo

związek  między  paleniem  tytoniu  a
częstszym  występowaniem  raka  żołądka
(u  palaczy  występuje  ok.  1,5  x  częściej)
oraz raka przełyku.

Niektóre z badań wykazały także

większą

zachorowalność

raka

gruczołowego nerki (adenocarcinoma) u
palaczy tytoniu w porównaniu do osób
niepalących.

Rak żołądka/rak nerki

Nowotwory złośliwe

Ryzyko

wystąpienia

raka

pęcherza

moczowego  u  palaczy  jest  przeciętnie  5x
większe  niż  u  osób  niepalących  i  zależy  od
ilości  wypalanych  papierosów.  Przy  czym  to
podwyższone  ryzyko  w  stosunku  do  palących
kobiet  jest  relatywnie  niższe  niż  u  mężczyzn,
ale różnica ta może wynikać z mniejszej ilości
palących  kobiet  w  stosunku  do  palących
mężczyzn.

niektórych

badaniach

aż

50%

przypadków raka pęcherza moczowego u
mężczyzn i 25% u kobiet było związanych z
paleniem tytoniu.

Rak pęcherza moczowego

Układ sercowo –

naczyniowy

Miażdżyca naczyń krwionośnych
Nadciśnienie tętnicze
Choroba niedokrwienna serca
Niewydolność krążenia
Zawał serca
Tętniak aorty
Choroba Buergera

Układ sercowo –

naczyniowy

Palenie

tytoniu

znacznie

przyspiesza  odkładanie  się  blaszek
miażdżycowych  w  naczyniach  krw.,
zwiększając  przez  to  liczbę  zawałów
serca  i  udarów  mózgu.  U  palaczy
dochodzi  do  uszkodzenia  śródbłonka
naczyń

krw.,

wzrostu

stężenia

fibrynogenu

oraz

poziomu

cholesterolu  całkowitego  we  krwi
(wzrasta  LDL,  spada  HDL),  zwiększa
się  opór  w  naczyniach  krw.  oraz
częściej  dochodzi  do  zaburzeń  rytmu
serca.

Miażdżyca

Układ sercowo –

naczyniowy

Choć

palenie

tytoniu

nie

powoduje choroby nadciśnieniowej –
to czyni to pośrednio, gdyż toksyczny
dym

tytoniowy

uszkadza

układ

naczyniowy.

U nałogowego palacza obserwujemy
już

minucie,

jak

naczynia

krwionośne  zwężają  się,  reagując  na
wchłonięta  nikotynę.  Choć  trwa  to
tylko  w  czasie  palenia  papierosa  –  to
reakcja dotyczy całego organizmu.

Nadciśnienie tętnicze

Układ sercowo –

naczyniowy

Mechanizm

Przedostanie się nikotyny do

krwioobiegu uwalnia hormony
stresu

(adrenalinę

noradrenalinę), które stymulują
receptory beta 2 i alfa 1.

Nadciśnienie tętnicze

Układ sercowo –

naczyniowy

W wyniku działania hormonów stresu

wzrasta

częstotliwość

bicia

serca

zwiększa  się  zużycie  tlenu  przez  serce
(którego  deficyt  we  krwi  pogłębia  obecny
w  krążeniu  produkt  spalania  papierosów:
toksyczny  CO).  Jednocześnie  wzrasta  opór
przepływu  krwi  w  zwężonych  naczyniach
zarówno  wieńcowych,  jak  i  obwodowych.
Tak,  więc  mięsień  sercowy  –  przy  już
zwiększonym  poziomie  obciążenia  –  musi
dodatkowo  uporać  się  ze  zwiększonym
oporem  wieńcowym,  deficytem  tlenu  i
toksycznym CO.

Niewydolność krążenia

Układ sercowo –

naczyniowy

Jak

wykazały

badania

naukowe wypalenie zaledwie
2 papierosów powoduje

100-

krotne

zwiększenie

przylegania płytek krwi, co
zwiększa

skłonność

powstawania zakrzepów.

Zawał serca

Układ sercowo –

naczyniowy

U mężczyzn, którzy zaczęli palić

przed 15. rokiem życia i palili 15-24
papierosów

dziennie,

ryzyko

wystąpienia choroby wieńcowej jest

10x większe

niż u osób niepalących.

Palacze tytoniu

2x częściej

niż

niepalący umierają również na zawał
serca.

Zawał serca

Układ sercowo –

naczyniowy

Typową chorobą dla palaczy

tytoniu  jest  miażdżyca  w  naczyniach
krwionośnych nóg (kończyn dolnych).
U  osób  dotkniętych  tym  schorzeniem
palacze  tytoniu  stanowią  bowiem  aż
90  proc.  wszystkich  chorych.  Niemal
wyłącznie

palaczy

tytoniu

występuje

choroba

Buergera

(zarostowo-zakrzepowe

zapalenie

naczyń), polegająca na powstawaniu
zmian zapalnych w obszarze małych
tętnic i żył.

Angiopatie obwodowe

Układ oddechowy

POChP = PRZEWLEKŁA

OBTURACYJNA CHOROBA
PŁUC

POChP

nie jest chorobą nową.

Nowa  natomiast  jest  nazwa  dla
dwu  dobrze  znanych  chorób:
przewlekłego  zapalenia  oskrzeli
(PZO) i rozedmy płuc.

Z małymi wyjątkami obie choroby
są

spowodowane

paleniem

papierosów.

Układ oddechowy

POChP = PRZEWLEKŁA

OBTURACYJNA CHOROBA
PŁUC

Prowadzi do

NIEODWRACALNEJ

OBTURACJI OSKRZELI.

Objawami są: przewlekły kaszel i

odksztuszanie oraz duszność przy
wysiłku.

Prognozy mówią, że za 15 lat

choroba ta znajdzie się na 3. miejscu
wśród przyczyn zgonów na świecie.

Układ oddechowy

Gruźlica

Istnieją dowody na to, iż

palenie tytoniu poprzez wpływ na
rozwój przewlekłego zapalenia
oskrzeli,

jest

jednym

istotniejszych

czynników

usposabiających do wystąpienia

gruźlicy płuc.

Układ oddechowy

Infekcje

Ponadto

palacze

tytoniu

znacznie

częściej

chorują

infekcje

dróg

oddechowych

między

innymi

powodu

upośledzenia

funkcji

komórek

odporn. (limfocytów B i T) oraz
gorszego funkcjonowania rzęsek
oczyszczających oskrzela.

Układ pokarmowy

U osób palących tytoń dochodzi

do rozluźnienia mięśni zamykających
od góry wejście do żołądka. Stąd
częściej

dochodzi

nich

zarzucania treści z żołądka do
przełyku (choroba refluksowa).

Choroba refluksowa

Układ pokarmowy

Palenie tytoniu pełni istotną rolę

w powstawaniu zarówno wrzodu
żołądka jak i dwunastnicy. Zawarta w
papierosach

nikotyna

zwiększa

bowiem wydzielanie kwasu solnego,
pepsyny i wazopresyny oraz zwiększa
ryzyko

zakażenia

bakteriami

Helicobacter pylori.

Choroba wrzodowa

Układ pokarmowy

Najnowsze

wyniki

badań

wskazują ponadto, iż palenie tytoniu
może wpływać na rozwój choroby
Leśniewskiego-Crohna

także

wrzodziejącego

zapalenia

jelita

grubego (Colitis ulcerosa).

Nieswoiste zapalenia jelit

Układ pokarmowy

Palenie

tytoniu

przepuklina

pachwinowa:  oczywiście,  nie  można
powiedzieć,  iż  bezpośrednią  przyczyną
powstawania  przepukliny  pachwinowej
jest  palenie  tytoniu.  Istnieje  jednak
związek

pomiędzy

występowaniem

przepukliny

silnym

kaszlem,

towarzyszącym przewlekłemu zapaleniu
oskrzeli.

Przyczyną

przewlekłego

zapalenia oskrzeli jest natomiast w
wielu

przypadkach

właśnie

palenie

tytoniu.

Przepuklina pachwinowa

Układ nerwowy

Jak

wykazały

liczne

badania

naukowe  u  palaczy  tytoniu  znacznie
częściej  występuje  udar  mózgu  (a
zwłaszcza niedokrwienny zawał mózgu).
Ryzyko  wystąpienia  udaru  mózgu  jest
wprost

uzależnione

liczby

wypalanych  papierosów  (u  palących
powyżej  40/dzień  jest  2x  większe  niż  u
palących  <10  sztuk).  Zmniejszenie
ryzyka

wystąpienia

udaru

mózgu

występuje już po 2 latach od rzucenia
palenia, a po upływie 5 lat jest takie jak
u osób niepalących.

Udar mózgu

Układ nerwowy

Palenie

tytoniu

sprzyja

powstawaniu zakrzepów w naczyniach
krwionośnych mózgu, zatorów oraz
krwawień podpajęczynówkowych.

Wyniki

niektórych

badań

naukowych  sugerowały,  iż  u  palaczy
tytoniu  rzadziej  występuje  choroba
Parkinsona.  Fakt  ten  może  być  jednak
spowodowany  tym,  że  palacze  tytoniu
statystycznie żyją krócej i nie dożywają
często  wieku,  w  którym  pojawiają  się
pierwsze objawy choroby Parkinsona

Krwawienie

p/pajęczynówkowe

Inne choroby

Wcześniejsza menopauza
Osteoporoza
Zaćma
Przyspieszone zwyrodnienie

plamki żółtej związane z wiekiem
Paradontoza
Nasilenie objawów

niedoczynności tarczycy
Zmienione działanie wielu leków

(H2-blokery, teofilina, itd.)

Inne choroby

Palacze mają aż czterokrotnie

wyższe ryzyko osłabienia lub utraty
wzroku

powodu

starczego

zwyrodnienia plamki żółtej oka, niż
osoby niepalące.

"British Medical Journal"

Zwyrodnienie plamki żółtej

Inne choroby

Palenie pomaga w obniżaniu

gęstości  mineralnej  kości.  Jednakże  to
nie wszystko. Palenie zdaje się również
mieć  inne  skutki,  które  zwiększają
ryzyko  złamań  (zwiększone  ryzyko
upadku  poprzez  zmniejszenie  siły
mięśni,  a  także  redukcję  fizycznej
aktywności,  przypuszczalnie  na  skutek
innych

chorób

skojarzonych

paleniem).

(WHO Collaborating Centre for Metabolic Bone Diseases
at Sheffield University)

Osteoporoza

Upośledzona reprodukcja

Palenie papierosów sprzyja

występowaniu impotencji, zwiększając
ryzyko tej choroby o ok. 54% u mężczyzn
w wieku 30-49 lat.

Aż 115 tys. Polaków w wieku

30-49 lat cierpi na impotencję wywołaną
właśnie

paleniem

tytoniu!

Prawdopodobnie ta liczba jest zaniżona,
ponieważ nie uwzględnia przypadków
impotencji

występującej

byłych

palaczy.

Impotencja

Mechanizm działania:

•   zmniejszony dopływ krwi tętniczej do
narządu  jamistego  na  skutek  miażdżycy
oraz  skurczu  tętnic.  Skurcz  ten  jest
bezpośrednim

natychmiastowym

skutkiem

pobudzenia

mózgu

przez

nikotynę,

zmniejszają

napływ

krwi

tętniczej do prącia
• nadmierny odpływ krwi (rozszerzenie
żył) na skutek uszkodzenia mech.
zastawkowego, który zatrzymuje krew w
obrębie prącia

Upośledzona reprodukcja

Impotencja

Szkodliwy wpływ palenia tytoniu na

sprawność

seksualną

mężczyzn

przejawia się również jako:

zmniejszenie objętości ejakulatu

(wydzielanego nasienia)

zmniejszenie liczby plemników

nieprawidłowości kształtu plemników

upośledzenie ruchliwości plemników

Upośledzona reprodukcja

Impotencja

Upośledzona reprodukcja

Palenie w ciąży

Palenie ciężarnej zwiększa ryzyko

komplikacji

czasie

ciąży:

samoistnego

poronienia,

porodu

przedwczesnego, krwawień z dróg
rodnych,

łożyska

przodującego,

przedwczesnego, odklejenia łożyska
lub pęknięcia błon płodowych, a także
ciąży pozamacicznej.

Upośledzona reprodukcja

Palenie w ciąży

Znacznie zwiększa się ryzyko

urodzenia

martwego

dziecka,

wczesnej

śmierci

noworodka

lub

zespołu nagłej śmierci niemowlęcia
(śmierci

łóżeczkowej).

Organizm

dziecka  dostosowuje  się  do  warunków
w  łonie  matki  i  rozwija  się  wolniej.
Dziecko  rodzi  się  słabsze,  a  w
dorosłym  życiu  częściej  choruje  na
cukrzycę

insulinozależną,

astmę,

zapalenie oskrzeli, choroby układu
krążenia i nadciśnienie.

Upośledzona reprodukcja

Palenie w ciąży

Istnieje

dwukrotnie

większe

prawdopodobieństwo,

że

dziecko

kobiety  palącej  w  okresie  wczesnej
ciąży przysparzać będzie w przyszłości
więcej problemów wychowawczych niż
dziecko  kobiety  niepalącej.  Im  więcej
przyszła  matka  pali  tym  większe
ryzyko

wystąpienia

tego

typu

problemów w przyszłości.

(ASH Action on Smoking and Health, USA)

Upośledzona reprodukcja

Palenie w ciąży

Nie należy się jednak załamywać.

Udowodniono,  że  u  kobiet,  które
przestały  palić  do  końca  pierwszego
trymestru  ciąży,  ryzyko  wystąpienia
powyższych  powikłań  minimalizuje  się
prawie  do  zera.  Również  zaprzestanie
palenia  w  późniejszym  okresie  ciąży,
tj.  do  30  tygodnia,  stwarza  duże
szanse  na  nadrobienie  przez  dziecko
swojego niedoboru wagi.

Palący

żyją przeciętnie około 7,5 roku

krócej niż niepalący, a co czwarty

palący

umrze przedwcześnie w wieku

35-69 lat, tracąc 20-25 lat swojego

życia.

Obecnie palenie tytoniu powoduje

rocznie 4 miliony zgonów na świecie (w

samej Europie 1,2 mln zgonów). Jeśli

nic się nie zmieni, w ciągu najbliższych

20-30 lat liczba ta wzrośnie do 10

milionów.

Przedwczesna śmierć

Rocznie przyznaje się w Polsce

około

20 tys.

rent inwalidzkich z

powodu  przewlekłych  chorób  płuc.
Większość  z  nich  to  renty  z  powodu
POChP.  Renty  przyznaje  się  chorym,
często w średnim wieku, między 50. a
60.  rokiem  życia.  Oznacza  rosnące  z
roku  na  rok  pośrednie  i  bezpośrednie
koszty leczenia.

Na przykładzie rent

www.niepal.pl

palenienanie.onet.pl

Materiały Instytutu Gruźlicy i
Chorób Płuc

zdrowie.org.pl

Materiały Katedry Onkologii
Akademii Medycznej we Wrocławiu

www.portalfarmaceutyczny.com.pl

Broll Iwona - Chmurawa Jarosław - Dola Janusz - Dołaszyńska Anna

ŚAM 2004

Bibliografia

Document Outline