Zapominanie

 

 

Zapominanie – definicja

Zapominanie 

– częściowa lub całkowita utrata 

zdolności do odtworzenia lub 
rozpoznania informacji, która 
uprzednio została przyswojona.

 

 

Teorie zapominania

Rozpad śladu pamięciowego wraz z 
upływem czasu.
Brak dostępu do śladu 
pamięciowego.
Modyfikacja śladu pamięciowego.
Interferencja.
Wyparcie.

 

 

Hipoteza rozpadu 

śladu pamięciowego

Metafory: odcisk stopy na pisaku; zdjęcie.
Jeśli ślad pamięciowy nie jest używany, to 

wraz z upływem czasu słabnie, zaciera się, 

rozpada – prawo nieużywania Thorndike’a.
Krytyka: nie tyle czas ma znaczenie, ile 

podejmowana w tym czasie aktywność (np. 

sen lub codzienna aktywność); zapominanie 

nie jest biernym procesem rozpadu.
Czas ma znaczenie, ale ważniejsza jest 

interferencja (badanie z „białym szumem”).

 

 

Hipoteza braku dostępu 

do śladu pamięciowego

Teoria selekcjonowania zbiorów 

odpowiedzi: całkowita utrata informacji 

następuje jedynie w pamięci 

sensorycznej i krótkotrwałej, zaś w 

pamięci długotrwałej zakodowane treści 

przechowywane są permanentnie.
Odtworzenie informacji może nastąpić, 

gdy podamy odpowiednie wskazówki.
Argumenty za: odzyskanie utraconych 

wspomnień (hipnoza, psychoanaliza, 

badania Penfielda).

 

 

Hipoteza modyfikacji 

śladu pamięciowego

Przekształcenia śladów 
pamięciowych w fazie 
przechowywania informacji.
Procesy rekonstruowania (podczas 
wydobywania) i ponowny zapis 
zmodyfikowanego wspomnienia.
Odświeżanie śladów pamięciowych 
wiąże się z ich przekształcaniem.

 

 

Hipoteza zapominania jako 

efektu interferencji 

(hamowania)

Uczenie się dwóch materiałów wpływa 
niekorzystnie na efekty pamięciowe.
Interferencja: (1) proaktywna – materiał 
przyswojony wcześniej zakłóca 
pamiętanie nowego materiału; (2) 
retroaktywna – materiał przyswojony 
później zakłóca pamiętanie wcześniej 
wyuczonego materiału.
Materiał interferujący (interpolowany).

 

 

Czynniki 

zwiększające interferencję

Podobieństwo materiału właściwego i 
interpolowanego.
Podobny kontekst uczenia się.
Podobna metoda uczenia się.
Duża ilość materiałów interpolowanych.
Silne utrwalenie materiału 
interferującego.
Krótka przerwa między uczeniem się 
materiału właściwego i 
interpolowanego.

 

 

Wyjaśnienie zjawiska 

interferencji

Hipoteza konkurencji reakcji – pobudzenie 

obydwu skojarzeń ze słowem-bodźcem 

(wyjaśnia błędy typu: wtrącenia/intruzje).
Teoria dwuczynnikowa – konkurencja 

reakcji + oduczanie się asocjacji 

występujących na właściwej liście 

(wyjaśnia tzw. błędy pominięcia); rodzaj 

błędu zależy od stopnia wyuczenia 

materiału właściwego.
Teoria zbiorów informacji; mechanizm 

selekcji.

 

 

Hipoteza wyparcia

Wyparcie (represja) – usuwanie ze 
świadomości przykrych wspomnień 
(Freud); ale: zespół stresu pourazowego.
Pamięć słów „emocjonalnych”.
Odzyskiwanie utraconych wspomnień.
Łączenie pojęcia represji z mechanizmem 
zapominania ukierunkowanego 
(hamowanie wydobywania informacji).