Analiza techniczna
Analiza techniczna
Pojęcie analizy technicznej
Analiza techniczna zawiera zbór zaleceń i zasad
dotyczących wyboru momentu kupna lub sprzedaży
papieru wartościowego.
Podstawą analizy technicznej są dane historyczne dotyczące
kursów i obrotów oraz dające się na ich bazie obliczyć
wskaźniki, przedstawione na wykresach. Z wykresów
odczytuje się sygnały, będące podstawą kupna bądź
sprzedaży.
Istnieją metody:
- klasycznej analizy technicznej: analiza trendu, analiza
formacji, analiza wartości obrotów, teoria fal i cykli (zostały
one opracowane do lat 30-tych XX wieku);
- nowoczesnej analizy technicznej - są to: wskaźniki
oparte na cenie, oparte na wartości obrotów oraz łączące
elementy ceny i obrotów. Rozwinęły się one w wyniku
postępu w informatyce – w celu ich zastosowania należy
przetwarzać ogromną liczbę ciągle zmieniających się
danych.
Wspólne zasady analizy
technicznej
- rynek papierów wartościowych
nieustannie znajduje się w
nierównowadze: przeważa popyt lub
podaż,
- kursy akcji zmieniają się (podnoszą i
opadają) w wyznaczonym trendzie,
- zmiany cen akcji mają charakter
powtarzalny i tworzą określone
wzory.
- obroty idą z trendem.
Zasady cd.
Zasada pierwsza dotyczy ruchu cen papierów
wartościowych na giełdzie, który mówi o przewadze
popytu (cena wzrasta) lub podaży (cena spada). Inwestor
powinien poczekać z kupnem do chwili, gdy wyczerpie się
siła podaży (cena jest niska), a ze sprzedażą do chwili, gdy
popyt się kończy (cena jest wysoka).
Druga zasada dotyczy kontynuacji trendu. Jeśli nie zachodzą
na całej giełdzie lub w danej spółce jakieś szczególne
zdarzenia, to najbardziej prawdopodobne jest wystąpienie
takiego kierunku ruchu cen, jaki był w ostatnim czasie
(spadkowy, wzrostowy lub horyzontalny).
Trzecia zasada mówi, że zmiany kursów akcji mają cykliczny
charakter. Cykle giełdowe układają się w powielane w
czasie wzory. Na tej podstawie wyznacza się prognozę
kursów – np. ukształtowanie się danego wzoru na wykresie
(trójkąt, flaga, spodek itd.) mówi o tym, jak zmieni się
następnie ruch ceny.
Ostatnia zasada służy do wyeliminowania decyzji opartych
jedynie na nieistotnych, chwilowych wahaniach
kursu, które nie wynikają z głównego trendu. Spadek ceny
przy niewielkich obrotach nie świadczy o zmianie głównego
trendu ze wzrostowego na spadkowy. Podobnie, spadek
ceny przy niewielkich obrotach, przy dotychczasowym
trendzie wzrostowym, nie daje podstaw, by przesądzać o
dalszym spadku ceny.
Charakterystyka a.t.
Reakcje inwestorów są stadne, a rynek (giełda, indeks
giełdowy) dyskontuje wszystko.
Każda istotna informacja o spółce znajduje natychmiast
odzwierciedlenie w cenie jej akcji. Dlatego czartyści
(wykresowcy) nie zajmują się badaniem czynników
fundamentalnych, a obserwują kursy, trendy i obroty.
Chociaż analiza techniczna jest przez uważana za
„niepoważną” (opiera się ona na psychologii rynku i
doświadczeniu, a nie na teorii ekonomii), to jednak wyniki
inwestorów posługujących się nią wcale nie są gorsze od
stosujących metody „ścisłe, naukowe, fundamentalne”.
W przypadku rynku walutowego, opcji i kontraktów
terminowych, analiza techniczna stanowi główne źródło
informacji dla inwestora.
Wykresy
Wykresy kursów wykonywane są za pomocą skali
arytmetycznej i logarytmicznej. W pierwszej z
nich ruchy ceny przedstawiane są w równych
odległościach, w drugiej ruchy ceny są
przedstawione w równych odległościach dla
takich samych zmian procentowych. Istnieją
różne konstrukcje wykresów (akcjogramów):
- liniowe: najczęściej używane - są to linie łączące
kursy akcji w określonym przedziale czasowym;
- słupkowe: przedstawiają kurs najniższy,
najwyższy oraz kurs zamknięcia;
- świecznikowe: obrazują kurs otwarcia,
zamknięcia, najwyższy i najniższy w ciągu danego
okresu (jednej sesji, tygodnia itd.).
Akcjogram
Jednostki czasu
kurs
Świeczniki (świece
japońskie)
Jednostki czasu
Kurs
czarne świece oznaczają
spadek ceny w danym
czasie,
białe – wzrost ceny,
korpus świecy odległość
między kursem otwarcia i
kursem zamknięcia,
kreski u dołu i u góry – kurs
najniższy i najwyższy.
Interpretuje się zarówno figury,
jak i wygląd świec oraz
wzajemny układ świec ze
sobą sąsiadujących (układy
te mają specyficzne nazwy).
Wykresy i ich zastosowanie
Stosuje się wykresy obejmujące różne horyzonty
czasowe, co pozwala na spojrzenie
długookresowe (np. dwa lata na wykresie kursu
waluty) czy też krótkookresowe (wykres liniowy z
jednej sesji notowań ciągłych danej akcji), a więc
można uzyskać informacje z dowolną
dokładnością i z różnej perspektywy – od kilku
godzin do kilkudziesięciu lat.
Wykresy tworzy się zarówno dla poszczególnych
papierów wartościowych, jak dla różnych
indeksów giełdowych.
Wykresy dotyczące walorów notowanych na
warszawskiej GPW można znaleźć w finansowych
portalach internetowych, m. in. Google finance.
Trend i kanał trendu
Podstawowe pojęcia to trend i kanał trendu.
Trend rosnący to taki, w którym dolne granice spadków cen
dają się połączyć linią prostą kierującą się do góry.
Trend malejący występuje wówczas, gdy górne granice
wzrostów cen da się połączyć linią prostą, skierowaną w dół.
Trend w analizie technicznej znaczy więc co innego, niż na
wykresach ekonomicznych (gdzie linia trendu przecina
wykres cyklu koniunkturalnego).
Potwierdzenia linii trendu poszukuje się w obrotach.
Przy tendencji wzrostowej na rynku obroty powinny
rosnąć wraz ze wzrostem kursów, a spadać wraz z ich
spadkiem.
Dla rynku malejącego (trendu malejącego) powinno być
odwrotnie. Obrót jest miernikiem intensywności
kupna-sprzedaży.
Im większy obrót, tym większa pewność co do prawdziwości
ruchu cen.
A
B
Trend rosnący - A i trend spadkowy – B
(ciągła linia łamana – cena waloru w czasie, linia kropkowana
– trend; linia kropkowana oraz linia przerywana tworzą kanał
trendu).
Gra w kanale trendu
Jeśli da się wyprowadzić dla kursu akcji dwie równoległe linie
poprowadzone jedna po szczytach wzrostów cen, a druga po
szczytach (a raczej dołkach) spadków cen, to analityk otrzymuje
kanał trendu.
Jedną z prostych technik jest gra w kanale trendu. Dla rynku
wzrostowego kupuje się przy linii trendu (czyli dolnej) a
sprzedaje się, gdy kurs jest przy linii nawrotu (górnej).
W malejącym kanale jest odwrotnie. Im szerszy jest kanał trendu, tym
wyższą stopę zwrotu można w nim osiągnąć (tym większe są
wahania kursu wyrażone w procentach).
Gdy trend utrzymuje się długo, należy się spodziewać jego
zmiany. Zdolność kursu akcji do trzymania się trendu wynika w
dużej mierze z inercji wewnętrznej trendu, czyli z przesłanek
psychologicznych.
Silny i długotrwały wzrost kursu akcji sprawia, że inwestor nie chce
płacić za akcje więcej niż jego kolega, chyba że notowania szybko
rosną.
Przy spadku ceny inwestor nie chce zaakceptować ceny niższej niż
inni gracze, którzy sprzedali wcześniej, chyba że spodziewana jest
dalsza zniżka (działa strach przed stratą).
Linie oporu i wsparcia
Linie wsparcia (linia kropkowana) i oporu (linia przerywana);
linia ciągła łamana – cena waloru w czasie (linia wsparcia po jej
przełamaniu może się stać linią oporu i odwrotnie).
cd.
• Linia wsparcia to linia pozioma, do której kurs się zbliża od
góry, ale jej nie przekracza przez dłuższy czas (linia ta
„podpiera” wykres kursu). Oznacza to, że popyt jest na tyle
silny, by przeciwdziałać dalszemu spadkowi ceny.
• Linia oporu to linia pozioma, ograniczająca wykres kursu od
góry. Podaż przy danym „górnym” kursie jest tak duża, że
przeciwdziała to dalszej zwyżce kursu.
• Linie oporu i wsparcia ulegają co jakiś czas przebiciu
przez kurs. Pokonanie takiej psychologicznej granicy ceny
sprawia, że dawna linia oporu może się przekształcić w linię
wsparcia, a dawna linia wsparcia – w linię oporu. Utrzymają
się one znów przez jakiś czas. Symptomem zbliżającego się
przebicia może być coraz bardziej ograniczone wahanie
kursu (dla linii wsparcia w górę, a dla linii oporu w dół), a
więc zbliżenie się wykresu kursu do jednej z tych linii.
• Tworzenie się i utrzymywanie linii wsparcia i oporu wynika z
przyczyn psychologicznych.
Formacje
Formacja to regularny kształt, w który układa
się kurs akcji.
Rozróżnia się ich kilkadziesiąt, a ich główne typy to:
- formacje zapowiadające zmianę trendu,
służące inwestorom długookresowym do zmiany
ich pozycji na rynku; występują cyklicznie i dają
się zastosować z dużym prawdopodobieństwem;
- formacje zapowiadające kontynuację trendu,
których interpretacja nie jest jednak pewna z
uwagi na to, że przy dużych możliwych do
zrealizowania zyskach inwestorzy nie wytrzymują
nerwowo i zaczynają sprzedawać, powodując
załamanie trendu wzrostowego;
- sygnały ostrzegawcze – zakłócenia
jednoznaczności prognozy a lub b.
Zmianę trendu zapowiadają
przykładowo formacje:
• „głowa i ramiona” (szczyty zwrócone w górę obiecują
spadek, zwrócone w dół – wzrost),
• litera „V” zwana także szpilką (zwrócona w górę lub w dół;
ryzykowna w interpretacji),
• „podwójny szczyt” i „podwójne dno” ( są to złożenia
formacji „V”; dla inwestora oznaczają spóźnienie w decyzji),
• „spodek” i „odwrócony spodek” (jest wyrazem długo
się utrzymującego trendu horyzontalnego),
• „trójkąty” (zbieżne proste, między którymi jest zawarty
wykres); oznaczają one zwykle jedynie korektę, a nie
generalną zmianę trendu, ale silna korekta może się
przerodzić w trend.
A
B
C
D
Wybrane formacje:
A – klin, B – trójkąt, C – spodek, D – głowa i ramiona
Kontynuacja trendu
Kontynuacja trendu prawdopodobnie
nastąpi przy formacjach typu:
• „klin”,
• „flaga”, „proporzec”,
• „kwadrat” lub „prostokąt”,
• „diament”.
Dwie pierwsze formacje zbliżone są do
trójkątów i bywają, podobnie ja one,
trudne w interpretacji. Pozostałe oznaczają
trend horyzontalny.
Hossa i bessa, cykle na giełdzie
Na rynku papierów wartościowych mamy do czynienia z
cyklicznością, która charakteryzuje wszystkie zjawiska
ekonomiczne.
Szczególnie ważne wnioski z analizy wahań kursów akcji wyciągnęli
twórcy teorii fal i cykli – Charles H. Dow oraz Ralph N. Elliott.
Pierwszy z nich jest twórcą indeksów giełdowych oraz współtwórcą
najbardziej znanych na świecie indeksów – Dow Jones Industrial
Average (DJIA) oraz Dow Jones Transportation Average (DJTA).
Dow zauważył, że większość kursów akcji będzie wykazywała ruch w
tym samym kierunku, co cały rynek, a do analizy całego rynku
należy zastosować wskaźniki.
Ponadto wyróżnił trzy rodzaje trendów giełdowych, w zależności
od ich czasu trwania i znaczenia:
- trend pierwotny (hossa lub bessa; major trend), mający
podstawowe znaczenie dla rozwoju tendencji na rynku; trwa od
kilku miesięcy do kilku lat;
- trend wtórny (secondary trend), będący zakłóceniem trendu
pierwotnego i reprezentujący korekty techniczne; trwa od kilku
tygodni do kilku miesięcy;
- trend mniejszy (trzeciorzędny, tertiary trend), który jest
krótkotrwałym zakłóceniem trendu wtórnego; trwa do kilku dni.
Fale i cykle
1
2
3
4
5
a
b
c
Objaśnienia: cykl dzieli się na hossę i bessę (trend podstawowy); fale
trendu wtórnego 1,2,3, 4 i 5 (grubsza linia) tworzą hossę, fale trendu
wtórnego a, b i c(grubsza linia) bessę. W trendzie wtórnym występuje
„przeciwtrend” (cieńsza linia), składający się z kilkudziesięciu małych fal
(cieńsze linie na rysunku).
Gdy przeważa popyt, mamy do czynienia z trendem wzrostowym;
przewaga podaży oznacza trend spadkowy
Charakterystyka cyklu
Trend główny składa się z dwóch fal (hossa i bessa), trend wtórny z
ośmiu fal ( pięciu w hossie i trzech w bessie), a trend
trzeciorzędny składa się z 32 fal, odpowiednio rozłożonych na
hossę i bessę. Hossa trwa dłużej i składa się z większej ilości fal.
Gdy ulega załamaniu, gracze wyprzedają akcje i indeks szybko
spada za powodu paniki.
Hossa dzieli się na trzy fazy.
•
Pierwsza zwyżka jest reakcja graczy na niedowartościowanie akcji i towarzyszą jej złe
wiadomości, będące kontynuacją ostatniej fazy bessy.
•
Druga zwyżka to poprawa kondycji spółek (idąca w parze z ożywieniem
gospodarczym) i rozpoznanie tego przez inwestorów.
•
Trzecia to przesadny optymizm i przewartościowanie akcji.
Bessa ma również trzy fazy –
•
Pierwsza wyprzedaż dotyczy inwestorów, którzy jako pierwsi trafnie ocenili akcje jako
przewartościowane, lub mają szybszy dostęp do informacji o spółkach;
•
Druga faza zniżki to panika – „ratuj się kto może” przed coraz większą stratą;
•
Trzecia faza to rozczarowanie i liczenie strat. Wszyscy już zdali sobie sprawę, że nie
da się przetrzymać zniżki ani zarobić na „tanim” kupnie w fazie paniki. Następuje
krach.
Niskie kursy utrzymają się do czasu, gdy inwestorzy stwierdzą, że
„rzeczywista” wartość akcji nie jest aż tak niska, jak ich ceny, i znowu
zaczną kupować.
Cykle giełdowe a
koniunktura
• Zjawisko cykliczności na giełdzie jest
powiązane ze stanem ogólnej
koniunktury, ale nieściśle.
• Giełda jest nazywana barometrem
gospodarki, czyli pojawiające się na
niej tendencje mogą być uznane za
sygnały tego, co wkrótce w
gospodarce nastąpi.
• Wynika to z opierania się przez
inwestorów na prognozach zysków
spółek.
Teoria Dowa
Zasady teorii Dowa:
- średnie giełdowe (indeksy) odzwierciedlają zachowania
wszystkich graczy,
- na rynku występują trzy typy trendów (jak wyżej),
- obroty idą z trendem (wzrastają z trendem głównym),
- trend horyzontalny może zastępować trendy wtórne,
- kontynuacja trendu jest bardziej prawdopodobna niż zmiana,
- aby trend został potwierdzony, ruchy średnich giełdowych
mają się zgadzać.
Zasady te są stosowane do dziś.
Teoria Dowa ma wady – zawodzi w czasach niepewności na
rynku, jest spóźniona (jak wystąpi sygnał, jest już po
zmianie trendu), nie jest zbyt użyteczna dla inwestorów
krótkoterminowych, a poza tym inwestor nie kupuje
średnich, tylko akcje.
Ten ostatni argument nie jest jednakże istotny dla inwestorów
obracających kontraktami terminowymi na indeksy
giełdowe.
Fale Elliotta
Fale Elliota są oparte na matematycznej analizie
długości oraz amplitudy wahań kursów
(indeksów), jak też na opracowaniu
charakterystycznych wzorów fal. Podstawą
analizy są pięcioelementowe wzory (trzy
elementy wzrostowe i dwa spadkowe, jak u
Dowa), zwane impuls-korekta.
O tym, jak głęboki jest wzrost lub spadek, informuje
nas stosunek liczbowy. Według Elliotta, liczba i
długość fal odzwierciedlają ciąg Fibonacciego.
Stosunek dwóch kolejnych liczb w ciągu jest
stały i wynosi 0,618, a stosunek co drugiej
liczby tego ciągu też jest stały i wynosi
0,382, a ich suma jest równa 1.
Liczby te określają proporcje między
poszczególnymi falami i ich elementami
składowymi. Zastosowanie tego pomysłu do
czasu trwania fal nie przyniosło tak dobrych
rezultatów, jak w przypadku amplitudy wahań
kursów.
Elliott i fale a oczekiwania
Elliott twierdził, że ruch cen odbywa się
w kanałach (pomiędzy równoległymi
liniami), a kanały tworzą się na
podstawie fal. Cały proces ma
charakter powtarzalny.
Elliott analizował wygląd fal oraz ich
„osobowość”, do czego używał
interpretacji psychologicznej.
O ile znanym wnioskiem z teorii Dowa
jest określenie „rynek dyskontuje
wszystko” (dostępne informacje) o
tyle z teorii Elliota wynika, że „rynek
dyskontuje przyszłość” (oczekiwania).
Nowoczesna analiza
techniczna
• Nowoczesna analiza techniczna wykorzystuje
wskaźniki oparte na cenie, na wartości obrotów
lub będące połączeniem elementów ceny i
obrotów.
• Podstawą budowy wskaźników są średnie
arytmetyczne lub geometryczne, indeksy zmiany
cen akcji, odchylenia standardowe cen akcji i
inne, obliczane codziennie (dla dni sesyjnych)
przy uwzględnieniu wybranej liczby sesji
wcześniejszych (5, 10, 15 sesji itd.), odrzucając
daną z sesji najwcześniejszej, a dokładając daną
najnowszą (z ostatniej sesji). Mają więc one
charakter kroczący.
• Porównuje się też kilka wskaźników, aby uzyskać
wiarygodny sygnał – na przykład średnią 5 –
sesyjną i 15 – sesyjną.
Wskaźniki w analizie
technicznej
• Z uwagi na dużą liczbę wskaźników
używanych w tej analizie, poprzestaniemy
na średnich ruchomych, wskaźniku
szybkości zmiany, wskaźniku relatywnej
siły, wskaźniku „zbieżność i rozbieżność
średnich ruchomych” oraz wstęgach
Bollingera.
• Biorąc pod uwagę wszystkie pięć
jednocześnie, można sobie dobrze
poradzić z wyborem momentu kupna lub
sprzedaży akcji.
• Wiele wskaźników udostępniają finansowe
portale internetowe; znajdują się tam
również objaśnienia dotyczące tych
wskaźników.
Średnie ruchome
Średnie ruchome są pomocne w identyfikacji i
pomiarze trendu. Zaletą średnich ruchomych jest
niewrażliwość na wahania przypadkowe i
okresowe. Przy obserwacji średnich ruchomych
zakłada się kontynuację trendu.
Oblicza się je tak jak średnie arytmetyczne, a
uruchomienie średniej następuje przez usunięcie
z podstawy obliczeń najstarszej obserwacji i
dodaniu najnowszej.
Liczba sesji branych pod uwagę w obliczeniach jest
stała dla danego wykresu średniej, ale można
analizować dwie średnie na jednym wykresie,
porównując tendencję w dłuższym i krótszym
okresie.
Każda akcja ma inną długość trendu cenowego,
więc średnia dająca dobre sygnały dla jednej akcji
może dawać mylące dla innej akcji. Należy się
więc kierować doświadczeniem albo brać pod
uwagę inne sygnały (np. figury).
Średnie ruchome
Podstawowy wzór dla średniej
ruchomej:
Gdzie:
x
n
– kolejna wartość średniej
arytmetycznej zmieniająca się od k
do liczby n notowań,
k – przesunięcie średniej ruchomej,
x
i
– kurs akcji na i – tej sesji.
k
x
x
n
k
n
i
i
n
1
k
x
x
n
k
n
i
i
n
1
Interpretacja średnich
ruchomych
Poprawna średnia ruchoma jest informacją o
trendzie, jest „wygładzonym kursem”, a zarazem
linią wsparcia lub linią oporu dla bieżących
kursów.
Im dłuższy okres opóźnienia, tym średnia ruchoma
bardziej oddalona od kursu.
Interpretuje się punkty przecięcia średnich
krótkookresowych i długookresowych (przy
czym istotne jest która przebiła tę drugą od
dołu czy od góry) oraz przebicia linii
średnich przez kurs od góry lub od dołu.
Najprostsza przykładowa interpretacja: kupno – gdy
S 15 przebije się od dołu przez S 45 ; sprzedaż –
gdy S 15 przebije się przez S 45 od góry.
Wskaźnik szybkości zmiany
ROC
• Wskaźnik szybkości
zmiany ROC (rate of
change, stopa zmiany) jest
miarą informującą o
tempie ewolucji kursu
akcji. Jest prosty w
wyznaczaniu i w
interpretacji. Podstawowy
wzór na ROC:
Gdzie:
ROC n - wskaźnik szybkości
zmiany w okresie n,
• Xn – cena akcji na sesji n,
• Xn-1 – cena akcji na sesji o
k wcześniejszej od n.
• K oznacza okres
opóźnienia i wynosi 5 lub
10 sesji, przy czym
szybkość sygnałów jest
większa przy niższym k,
ale sygnały mogą być
mylące.
%
100
1
1
n
n
n
x
x
ROC
Zastosowanie ROC
• ROC jest stosowany do wyznaczenia
poziomu wykupienia lub wyprzedania akcji.
• Jeśli przez jakiś czas ROC rośnie i rośnie kurs, to
dochodzi do sytuacji wyczerpania siły popytu –
wszyscy potencjalni chętni już nabyli akcje, a
cena jest wysoka.
• Analogicznie jest dla sprzedaży, gdy wyczerpaniu
ulegnie podaż, gdyż nie ma chętnych do
sprzedaży po niskiej cenie (ROC spada i kurs
spada). Z reguły trend ROC ulega wówczas
zmianie. O sytuacji, gdy kurs i ROC jest w górze,
mówimy, że rynek jest wykupiony, a gdy obie
wielkości są na dole – wyprzedany.
ROC (rate of change) – stopa
zmiany
Na wykresie ROC znajdują się linie sygnałowe –
równoległe poziome linie jednakowo oddalone od
linii zerowej, która oznacza równowagę między
popytem a podażą. Zbliżenie do linii górnej jest
sygnałem sprzedaży, a do dolnej – zakupu.
Gdy obserwujemy dwa wskaźniki ROC o różnym
okresie opóźnienia (np. ROC 9 i ROC 30) i okazuje
się, że zachodzi między nimi dywergencja
(rozbieżność), prawdopodobnie nastąpi zmiana
trendu.
Za najsilniejsze sygnały zmiany trendu uważa się
brak zgodności (dywergencję) ROC i kierunku
zmian cen akcji: ROC maleje, a trend kursu akcji
jest rosnący albo ROC rośnie, a trend kursu akcji
maleje.
Wskaźnik relatywnej siły
RSI
Wskaźnik relatywnej siły RSI
(relative strength index)
umożliwia określenie, czy
rynek jest wykupiony, czy
wyprzedany, a więc ukazuje
siłę popytu i podaży. Jest to
jeden z oscylatorów
giełdowych.
Wskaźnik ten przybiera wartości
od 0 do 100 (ewentualnie
ułamkowe od zera do 1).
Linia sygnałowa wykupienia jest
na poziomie 70, a
wyprzedania na poziomie 30.
Może być wyznaczany dla
różnych przedziałów
czasowych, zwykle ma to
miejsce dla kilkunastu dni.
RS
RSI
1
100
100
RS
RSI
1
100
100
Gdzie RS to średni wzrost kursu z k
dni podzielony przez średni spadek
kursu z k dni.
Jeśli k = 14, dzielimy zmiany kursu z
tych dni na dodatnie i ujemne. Dla
każdego k jest wyznaczana średnia
arytmetyczna. Najprostsza
interpretacja: kupno – przecięcie
linii wyprzedania od dołu i
dywergencja z kursem akcji w
obszarze wyprzedania; sprzedaż
– przecięcie przez RSI linii
wykupienia od góry i
dywergencja z kursem akcji w
obszarze wykupienia.
Wstęgi Bollingera
Wstęgi Bollingera określają moment
zakupu lub sprzedaży papieru
wartościowego przez objęcie wykresu
kursu „wstążką”, między brzegami której
się on mieści.
Przebicie brzegu wstęgi Bollingera przez kurs
jest sygnałem do zawarcia transakcji.
Szerokość wstęgi powinna uwzględniać
poziom ceny (im wyższa, tym wstęga
szersza).
Wstęgi oznaczają wykorzystanie odległości
wykresu kursu akcji od wykresu jej średniej
ruchomej. Im większa zmienność kursu,
tym wstęga szersza.
Wstęgi Bollingera – cd.
Obliczanie wstęgi opiera się na odchyleniu
standardowym kursu, które z kolei jest
oparte na wybranej średniej ruchomej. To
odchylenie standardowe ma również
charakter kroczący i „przesuwa się” wraz
ze zmianą kursu.
W ten sposób otrzymujemy dwie
nierównomierne (rozszerzające się i
zwężające, opadające lub rosnące) linie z
góry i z dołu linii kursu.
Mogą one zastąpić tradycyjne linie wsparcia
i oporu lub można je interpretować łącznie.
Wskaźnik MACD
Wskaźnik MACD (moving average convergence
divergence), czyli oscylator przedstawiający
zbieżność i rozbieżność średnich ruchomych,
bierze za podstawę różnicę między wielodniową
średnią wykładniczą krótkoterminową i
długoterminową lub stosunek średniej
wykładniczej wielodniowej krótkoterminowej i
długoterminowej.
Średnie te oblicza się po każdej sesji w sposób
kroczący. Dla oceny sytuacji interpretuje się
wzajemne położenie MACD i linii sygnałowej.
Poziom „zero” MACD oznacza linię równowagi.
MACD > 0 i rosnąca oznacza rynek wzrostowy,
MACD < 0 i malejąca rynek spadkowy. Sygnał
kupna to przebicie od dołu linii sygnałowej przez
MACD, sygnał sprzedaży – linia MACD przebija od
góry linię sygnału.
Łączna interpretacja
wskaźników
Zwykle interpretuje się razem wskaźniki ROC,
RSI, wstęgi Bollingera oraz wybrany
oscylator, np. MACD, ewentualnie biorąc
jeszcze pod uwagę figury. Inwestorzy
szukają w ten sposób potwierdzenia
słuszności swojej decyzji.
Należy wziąć pod uwagę, że sygnały wynikające z
analizy technicznej są spóźnione, gdyż da się
je zaobserwować jako pewne dopiero wówczas,
gdy inwestorzy już wykonali transakcje w
kierunku, który się dał zauważyć na podstawie
wykresów.
Dlatego niektórzy inwestorzy zgłębiają raczej
czynniki psychologiczne, usiłując odgadnąć
reakcję „tłumu”, zanim ona zostanie
uwidoczniona w transakcjach.
