SYSTEM DYDAKTYCZNY ( system nauczania

SYSTEM DYDAKTYCZNY

( system nauczania – uczenia się)

Całokształt zasad

organizacyjnych oraz

treść, metody, środki nauczania

– uczenia

się, tworzące spójną

wewnętrznie strukturę

i podporządkowane realizacji

społecznie

akceptowanych celów

kształcenia

Podział

nowożytnych systemów

dydaktycznych:

System tradycyjny

System nowego

wychowania

System współczesny

Podsystemy

systemu tradycyjnego:

Koncepcje opracowane przez

Sturma,

J. A. Komeńskiego,

J. H. Pestalozziego,

A. Bella,

J. Lancastra,

A przede wszystkim

J.F. Herbarta

Podsystemy

nowego wychowania

Szkoła pracy G. Kerchensteinera

Szkoła na miarę dziecka

Szkoła twórcza

Koncepcje

J. Deweya

Podsystemy

współczesnego systemu dydakt.:

Np.:

Podsystem Freineta,

Podsystem nauczania

programowanego

DYDAKTYKA HERBARTOWSKA,

JAKO TEORETYCZNA PODSTAWA

TZW. SZKOŁY TRADYCYJNEJ

Herbart próbował skonstruować

„ naukowy system

pedagogiki” oparty na dorobku

teoretycznym etyki

i psychologii.

Etyka miała wyznaczać cel wychowania,

a psychologia drogi i środki wiodące do

tego celu.

Głównym zadaniem kierowania

jest:

stałe zatrudnianie dzieci,

organizoweanie dla nich zajęć,

pielęgnacja ich fizycznego

rozwoju,

wdrażanie do porządku.

Najwyższym celem wychowania

wg Herbarta jest:

ukształtowanie silnych moralnie

charakterów

Służą temu:

- kierowanie dziećmi,

- karność

- nauczanie.

Karność

stanowi konieczny warunek

wyrobienia u każdego

wychowanka

moralności opartej na silnym

charakterze, tzn

najwyższego celu wychowania

Nauczanie wychowujące

ma podstawowe znaczenie

dla

formowania

silnych charakterów.

Wychowania nie należy oddzielać

nauczania

Wartość nauczania

wychowującego

polega przede wszystkim na wiązaniu

wiedzy z rozwojem uczuć i woli dzieci.

Herbart uważał, że:

nie istnieją jakiekolwiek dziedziczne

czy nabyte dyspozycje psychiczne,

całe życie psychiczne składa się

z wyobrażeń.

Wyobrażenia

uważano za siły, które mogą być ze sobą

zgodne lub przeciwstawne.

Gdy wyobrażenia są zgodne rodzi się

uczucie

przyjemności,

Natomiast ich niezgodność wywołuje

uczucie

przykrości.

Efektywność

nauczania zależy od

stopni formalnych

Stopnie formalne nauczania

wg Herbarta

Jasność

Kojarzenie

System

Metoda

Nazwy te dość jednoznacznie wskazują,

w jakiej kolejności n-l ma robić na lekcji.

Stopnie formalne nauczania

wg Reina

Przygotowanie

Podanie

Powiązanie

Zebranie

Zastosowanie

Formalizm i rygoryzm

To kolejne cechy Herbartyzmu.

Narzucano nauczycielowi ciasny

schemat

toku lekcji tłumiąc ich inwencję

organizacyjną i metodyczną.

Koncepcja Herbarta

była próbą teoretycznego opracowania

procesu kształcenia (nauczania– uczenia

się).

Rozpowszechniła się w poł. XIX w.,

a upadła wraz z cesarstwem niemieckim,

któremu służyła.

Z ostrą krytyką spotkała się dopiero na

przełomie XIX i XX w.

W Herbartyźmie

celem wychowania:

jest nie tyle rozwój indywidualnych

zdolności i zainteresowań

poznawczych

uczniów, co raczej przekazywanie

wiedzy.

Ten krytyczny osąd Herbartyzmu

utrzymuje się do dzisiaj.

DYDAKTYKA DEWEYOWSKA, JAKO

TEORETYCZNA PODSTAWA SZKOŁY

PROGRESYWISTYCZNEJ.

Na przełomie XIX i XX w. dydaktyka

herbartowska stała się przedmiotem ostrej

krytyki.

Potępiono rygoryzm i autorytaryzm szkoły

zbudowanej na jej założeniach,

Postulując:

1. stworzenie „szkoły dla życia i przez

życie”.

c.d. postulatów

szkoły progresywistycznej

2. Dominujący w tradycyjnej szkole

intelektualizm

i naukę książkową usiłowano zastąpić

„

autentyczną pracą i wszechstronnym,

twórczym

wysiłkiem uczniów”.

c.d. postulatów

szkoły progresywistycznej

3. Oderwane od potrzeb i

zainteresowań uczniów programy

nauczania oraz

nieprzystosowane do możliwości

psychicznych dzieci metody i środki

pracy dydakt., typowe dla „ szkoły

herbartowskiej”, przebudować w

myśl hasła „szkoła na miarę

dziecka”.

Uogólniając, domagano się szkoły,

która by:

Uwzględniała zainteresowania uczniów,

Rozwijała ich umysły, uczucia, wolę,

Uczyła myśleć i działać,

Była miejscem swobodnej, twórczej

pracy,

Wdrażała do współdziałania,

Indywidualizowała treść i tempo nauki,

Uogólniając, domagano się szkoły,

która by:

Rozwijała aktywność uczniów,

Nie przedkładała przekazywanej wiedzy

nad rozwój samodzielnego myślenia,

Wdrażała do dostrzegania,

formułowania i rozwiązywania

problemów teoretycznych i

praktycznych oraz przygotowywała

uczniów do aktywnego uczestnictwa w

życiu społecznym.

Amerykanin, J. Dewey

1. Opracował założenia koncepcji

dydaktycznej, zwanej „postępową”

( progresywną lub

progresywistyczną).

2. W 1985 r. założył w Chicago szkołę

eksperymentalną.

3. Główny akcent położył na rozwój

aktywności dzieci przede wszystkim

na wzajęciach praktycznych.

Nauczyciel,



Powinien tak przygotowywać i

prowadzić lekcje dowolnego

przedmiotu, aby uczniowie mogli :



odczuć określona trudność,



zdefiniować ją,



formułować pomysły jej

przezwyciężenia (hipotezy),



sprawdzać te pomysły,



wyprowadzać na tej podstawie wnioski

Stopnie formalne nauczania

wg Reina

Przygotowanie

Podanie

Powiązanie

Zebranie

Zastosowanie

Stopnie formalne nauczania

wg Deweya

Doprowadzenie do odczucia

trudności

Sformułowanie problemu

Wyciągnięcie hipotezy

Weryfikacja hipotezy

Działanie zgodne z obrana

hipotezą

Podstawowe cechy nauczania

realizowanego zgodnie z

założeniami dydaktyki tradycyjnej

Podział treści nauczania na

przedmioty

Przekaz wiedzy przez nauczyciela

Uczniowie są na ogół pasywni

Uczniowie nie decydują o doborze

treści nauczania

Dominuje uczenie się pamięciowe

Podstawowe cechy nauczania

realizowanego zgodnie z

założeniami dydaktyki tradycyjnej

6. Zachęcać uczniów do nauki mają motywy

zewnętrzne, głównie stopnie

7. Częsta kontrola wyników nauczania

8. Współzawodnictwo

9. Szkoła jest jedynym terenem uczenia się,

tylko prace domowe wykonywane są poza

nią

10. Słaby nacisk na samorzutną twórczość

uczniów.

Podstawowe cechy nauczania

realizowanego zgodnie z założeniami

dydaktyki progresywistycznej

1. Podział treści nauczania na

interdyscyplinarne bloki

2. Samodzielne zdobywanie wiedzy

przez uczniów, nauczyciel pełni

przeważnie rolę obserwatora pracy

dzieci i młodzieży

3. Uczniowie są aktywni

4. Uczniowie maja pewien wpływ na

dobór tresci nauczania

Podstawowe cechy nauczania

realizowanego zgodnie z założeniami

dydaktyki progresywistycznej

5. Dominuje uczenie się oparte na

rozwiązywaniu problemów

6. Pobudzać uczniów do nauki mają

motywy wewnętrzne, w tym potrzeby

i zainteresowania poznawcze

7. Niezbyt częsta kontrola wyników

nauczania, nacisk na samokontrolę

8. Współpraca

Podstawowe cechy nauczania

realizowanego zgodnie z założeniami

dydaktyki progresywistycznej

9. Szkoła jest głównym, ale nie

jedynym miejscem uczenia się

10. Silny nacisk na samorzutną

twórczość uczniów

Dydaktyka współczesna, jako

teoretyczna podstawa szkoły

obecnej

Dydaktyka współczesna różni się od

dydaktyki tradycyjnej i progresywistycznej, ale

nie

odrzuca wszystkich założeń i postulatów,

jak np.. herbartowskiego postulatu

zaznajamiania uczniów z podstawami

usystematyzowanej wiedzy, czy

progresywistycznego zalecenia, aby

aktywizować

dzieci w procesie nauczania.

Różnice między dydaktyką

współczesną a jej poprzedniczkami

Łączenie w spójną całość

elementów poznania zmysłowego,

umysłowego i działania uczniów.

Miejsce intelektualistycznej i

mechanistycznej psychologii

Herbarta oraz deweyowskiego

behawioryzmu zajęła w dydaktyce

współczesnej psychologia

rozumiana, jako nauka o wyższych

czynnościach istot żywych.

Różnice między dydaktyką

współczesną a jej poprzedniczkami

3. We współczesnym systemie dydaktycznym

nie sprowadza się procesu kształcenia do

przekazania tzw. gotowej wiedzy, ani też nie

rezygnuje z kierowania czynnościami

poznawczymi dzieci i młodzieży.

Zakłada się, że uczniowie powinni sobie

przyswoić podstawy usystematyzowanej

wiedzy oraz zdobywać określone

umiejętności w drodze samodzielnych

poczynań poznawczych.

Różnice między dydaktyką

współczesną a jej

poprzedniczkami

4. Dydaktyka w. eksponuje

nieodzowność respektowania przy

doborze treści kształcenia zarówno

potrzeb społ., jak i indywidualnych, a

ponadto przeciwstawia się

podporządkowaniu zmiennym, a

czasami nawet kapryśnym

zainteresowaniom uczniów.

Podkreśla jednak, że niektóre

zainteresowania należy kształtować

Różnice między dydaktyką

współczesną a jej poprzedniczkami

5. Podkreślano celowość

całościowego nauczania w

klasach początkowych, a

przedmiotowego powyżej tego

szczebla.

Różnice między dydaktyką

współczesną a jej

poprzedniczkami

6. Dydaktyka w. podkreśla rolę

stosowania różnych form

organizacyjnych nauczania, a

więc nauczania indywidualnego,

grupowego i masowego

Różnice między dydaktyką

współczesną a jej poprzedniczkami

7. Dydaktyka w. wyznacza

nauczycielowi

kierowniczą rolę w procesie

kształcenia, czemu nie musi

służyć ograniczenie

samodzielności myślenia i

działania uczniów.

Document Outline