GEN

jednostka funkcjonalna materiału genetycznego, 
fragment DNA (o specyficznej linowej sekwencji 
nukleotydów) kodujący cząsteczki RNA i/lub polipeptydy

LOCUS

miejsce genu w chromosomie

ALLEL

jedna z dwóch lub więcej różnych form jednego genu, 
zajmująca to samo miejsce (locus) w chromosomie. 
Różne allele tego samego genu wywołują odmienne 
wykształcenie tej samej cechy

HOMOZYGOTA

(AA lub aa) – osobnik mający w chromosomach 
homologicznych identyczne allele danego genu

HETEROZYGOTA (Aa) – osobnik mający w chromosomach 

homologicznych różne allele danego genu

Pojęcia genetyczne

DOMINACJA

(A) – przewaga jednego allelu nad drugim 
przejawiająca się w heterozygocie ujawnieniem fenotypu 
cechy niesionej przez allel dominujący

ulega ekspresji zarówno w stanie homozygotycznym,
 jak i heterozygotycznym

RECESYWNOŚĆ (a) – w heterozygocie w obecności allelu dominującego, 

brak fenotypowego ujawnienia się allelu recesywnego

ulega ekspresji tylko w stanie homozygotycznym

KODOMINACJA

brak dominacji jednego allelu nad drugim, heterozygota 
przejawia nową jakość – w fenotypie ujawniają się 
obydwa allele

NIEPEŁNA 
DOMINACJA

odnosi się do pary alleli, z których żaden nie 
wykazuje dominacji, fenotyp heterozygoty jest 
pośredni między fenotypami obu homozygot 
(dominującej i recesywnej)

Pojęcia genetyczne

Allel dominujący 

Allel recesywny

GENOM

całość informacji genetycznej charakterystyczna dla 
gamety. Eukariota - DNA, obejmujący zarówno sekwencje 
kodujące jak i niekodujące

CHROMOSOM

liniowa cząsteczka DNA, struktura białkowo-nukleinowa 
zawierająca część jądrowego genomu Eukariota

MONOPLOIDALNA 
LICZBA 
CHROMOSOMÓW 

(x) – podstawowa liczba chromosomów tworząca 
jeden genom

HAPLOIDALNA 
LICZBA 
CHROMOSOMÓW

(n) – liczba chromosomów charakterystyczna dla gamet, 
powstała w wyniku mejozy (dla gatunków diploidalnych 
liczba ta odpowiada liczbie monoploidalnej)

Pojęcia genetyczne

GENOTYP

suma informacji genetycznej zawartej w komórkach 
danego osobnika. Genotyp nie determinuje bezpośrednio 
określonego fenotypu, ale zakres fenotypowych możliwości, 
których realizacja uzależniona jest również od warunków 
środowiska.

FENOTYP

obserwowany zestaw cech przejawianych przez organizm, 
wynikający z posiadania określonego genotypu i wpływu 
środowiska

KARIOTYP

charakterystyczny dla danego gatunku zestaw 
chromosomów metafazowych

Pojęcia genetyczne