Czym jest emocja?

Definicja robocza emocji



Spowodowana przez świadome/nieśwaidome

wartościowanie przez podmiot jakiegoś zdarzenia jako

istotnego dla jakiegoś ważnego dla niego celu



Rdzeń emocji – gotowość do działania i podsuwanie planów



Konkretna emocja nadaje priorytet jednemu/kilku rodzajom

działania (co może zakłócać/rywalizować z alternatywnymi

procesami umysłowymi/działaniami)



Konkretna emocja jest zazwyczaj doznawana jako odrębny

typ stanu umysłowego, któremu niekiedy

towarzyszą/następują po nim:



Zmiany somatyczne



Akty ekspresji



Działania



Warunek konieczny emocji – zmiana gotowości do działania

Koncepcje emocji oparte na

prototypach

Fehr i Russell – pojęcia potoczne

odnoszące się do emocji, są

reprezentowane jako

prototypy



Potoczne prototypy emocji

przypominają skrypty (char. schematy

sekwencji zdarzeń)



Zabrali mi zabawkę-> gniewne odczucia->

myśli, jak naprawić sytuację

Proces emocjonalny



Emocje jako ciąg faz – Frijda:



Ocena poznawcza -> wartościowanie

kontekstowe -> gotowość do działania ->

zmiana psychologiczna, ekspresja, działanie



Zbieżne z potoczną teorią emocji jako skryptów!



Stein, Trabasso, Liwag – zwiększona rola

wniosków, przekonań i planów (co się stało,

co mogę poradzić, co będzie dalej?)



Spostrzeżenie wydarzenia, które zmienia status

ważnego celu -> podważone przekonania (co

powoduje zmiany somatyczne i ekspresję) ->

tworzenie planów działania odnośnie wydarzenia

(by zachować lub zmodyfikować cel)

Proces emocjonalny

Ocena poznawcza



(Frijda)

Zakłada się, że emocje są:



Zazwyczaj wywołane przez zdarzenia



Są intencjonalne (mają obiekt jakiegoś typu

np.: boję się

czegoś

)



Tradycja studiów nad emocjami – emocje

zawierają odczucia, których nie da się

zredukować/poddać dalszej analizie



Wundt – przyjemność i ból, co odpowiada u

Lazarusa – zgodności i niezgodności z celem



Niewielka liczba specyficznych emocji –

inaczej-> podstawowe



Nie musi być świadoma (nie musimy być

świadomi, co wywołało emocję)

Proces emocjonalny

Wartościowanie kontekstowe – ocena

wtórna



Tutaj pojawiają się myśli w doświadczaniu emocji



Jeśli

w rezultacie wydarzenia

(które wywołało

daną emocję) ma nastąpić

zmiana priorytetów

, to

musi to zostać

wszechstronnie rozważone



Adaptacja, do tego co nieoczekiwane



Bierze w tym udział atrybucja



Od tworzonych przez ludzi wyjaśnień przyczyn zdarzeń

może zależeć charakter emocji (Wiener i Graham)



6 z ortografii i duma lub jej brak



Arystoteles i Beck – emocje to wartościowania,

częściowo możemy zmieniać wartościowania więc

i nasze emocje

Proces emocjonalny

Gotowość do działania



Wg Frijdy głównym rdzeniem emocji –

zmiana gotowości do działania



Profile gotowości do działania są równie

dobrą charakterystyką emocji co profile

oceny poznawczej (46% i 43% poprawności

w przewidywaniu nazw emocji)



Emocje wyznaczają ścieżki pośród naszych

działań



Emocje to procesy, które pozwalają nam:



Skupić się na pojawiającym się problemie



Zmienić bieg wydarzeń, gdy to konieczne

Proces emocjonalny

Ekspresja



Darwin – każda

emocja

jest stanem

dyskretnym z

przypisaną sobie



Ekspresją

(

po której można ją rozpoznać

)



Działaniem



Procesem fizjologicznym (np.: płacz)



Tomkins, Ekman, Izard -> twarz jako

podstawowe siedlisko ekspresji



Morris i in -> istnieją niewerbalne znaki

emocji podobne do języka (np.:gesty), do

ich rozumienia potrzebne „słowniki”

Proces emocjonalny

Ekspresja cd

5 kategorii ekspresji niewerbalnych:

Emblematy

(inaczej gesty, V)

Ilustratory

(towarzyszą mowie i zmieniają się

wraz z ze stopniem podniecenia, machanie rękami

itp)

Regulatory

(np.: kiwnięcia głową stosowane do

utrzymania płynności rozmowy)

Przejawy afektu

(np.: uśmiech i zmarszczenie

brwi)

Adaptatory

(manipulacje cielesne typu

samopielęgnacji, np.: dotykanie się)

Potencjalnie tylko kategoria 4 to typowe gatunkowo

wskaźniki emocji

Proces emocjonalny

Ekspresja cd



Ludzie mają kontrolę dowolną nad

mięsniami wokół ust (możliwe, że dlatego

iż posługuja się mową), inne mięśnie nie

poddają się jej tak łatwo



Głos (Pittam i Scherer)



Smutny i przestraszony dobrze rozpoznawany

przez wszystkich



Radosny tylko przez holendrów!



Planalp, DeFrancisco, Rutherford – 97%

osób używa 2+ oznak do rozpoznania

każdej emocji u współmieszkańca

Proces emocjonalny

Ekspresja cd



Badania nad paraplegikami – to w jaki sposób ludzie

doznają emocji może zależeć od tego:



Jak je interpretują



Na ile są przekonani, że wrażenia cielesne mają na nie wpływ



Zajonc, Murphy, Ingelhart – pewne ekspresje

mimiczne wywołują skutki emocjonalne przez

zmniejszenie przepływu krwi w naczyniach

krwionośnych twarzy, co wpływa na obieg krwi w

pewnej części mózgu i skutkuje zmianą temperatury,

która doznawana jest jako przyjemna lub nie



Głoska „u umlaut” – niechęć



Stack, Martin, Stepper – pióro w ustach i b. śmieszne komiksy



Zmiany w twarzy mogą wywoływać lub

intensyfikować emocje, choć ich natężenie jest

niskie!!!

Proces emocjonalny

Działania



Działania charakterystyczne dla emocji:



Poruszanie się do – radość



Poruszanie się przeciw – gniew



Oddalanie się – wszystkie negatywne emocje



Sagon i Masutani -> emocje stojące za wzorcami

działania są łatwo rozpoznawalne dla innych



Japońscy aktorzy sfilmowani od tyłu – trafne

rozpoznania dla ok. 50-60%,



Strach, smutek i wstręt dobrze rozpoznawany przez obie grupy

– wzorce zapewne uniwersalne (powolność i opuszczenie

ramion w smutku)



Niektóre – jak ukłon, są pod wpływem kultury



Społeczeństwa dysponują specyficznymi

rytuałami działań zbiorowych na ważne

okoliczności emocjonalne (np.: pogrzeby, wesela)

Relacje między bodźcami

wyzwalającymi, doświadczeniem,

ekspresją i zmianami somatycznymi

Tomkinsa teoria spójności pomiędzy różnymi aspektami

emocji:



Afekty, to zbiory reakcji mięśniowych i gruczołowych

zlokalizowanych w twarzy i szeroko rozproszonych w ciele



Generują sensoryczną informację zwrotna, która jest albo

wewnętrznie akceptowalna albo nieakceptowalna



Te zorganizowane zbiory reakcji są uruchamiane w

ośrodkach podkorowych (gdzie zmagazynowane są

programy dla każdego odrębnego afektu)



Programy są zorganizowane w sposób wrodzony i zostały

odziedziczone genetycznie



Programy są w stanie przejąć jednocześnie kontrolę nad

wybranymi organami i narzucić im specyficzny wzorzec

reakcji

Relacje między bodźcami

wyzwalającymi, doświadczeniem,

ekspresją i zmianami

somatycznymi



James – specyficzne zmiany cielesne

korespondują ze specyficznymi emocjami



Canon – zmiany cielesne tworzą się w

mózgu i są podobne w przebiegu różnych

emocji (przeciwstawne do obwodowej teorii

Jamesa)



Ta sama ogólna aktywacja sympatycznej części

autonomicznego układu nerwowego



W reakcji pobudzenia – wydzielanie adrenaliny,

co powoduje mobilizację zasobów cielesnych

przygotowującą do działania

(walki/ucieczki/seksualne)

Bodźce wyzwalające, doznanie

i zmiany somatyczne

Czy zmiany somatyczne (potliwość, HR) są

charakterystyczne dla konkretnych emocji?



Ekman i in.



Każdej udawanej ekspresji mimicznejtowarzyszył nieco

odmienny wzorzec reakcji somatycznej



Niskie tętno – radość, gniew, zaskoczenie



Wysoka temperatura skóry- gniew



Niska temperatura skóry – strach i smutek



Odtworzenie epizodów z własnego życia



Dane nie pozwalają na różnicowanie



Stemmler



Realistyczne i imaginacyjne wzbudzenie emocji wywołało

podobne reakcje subiektywne



1/3 badanych nie doznała zamierzonych emocji



Przy wyobrażonych żaden ze wskaźników somatycznych

ich nie różnicował



Wyniki nie są zbieżne z innymi badaniami na ten temat

Bodźce wyzwalające, doznanie

i zmiany somatyczne

Trzy rodzaje powiązań między zmianą somatyczną a

doznawaną emocją



Odpowiednioć pomiędzy specyficznymi zmianami

cielesnymi a specyficznymi emocjami (James,

Tomkins)



Niespecyficzna aktywacja somatyczna, gdy ciało

przygotowuje się do ożywionej aktywności (Cannon)



Możliwa dwuznaczność pewnych wzorców zmiany

cielesnej (Schachter i Singer – ten sam rodzaj

pobudzenia identyfikowany jako gniew lub radość,

w zależności od sytuacji społecznej)

Cacioppo i in -> różne rodzaje relacji w różnych fazach

przetwarzania (najpierw uogólnione pob., potem

bardziej specyficzne)

Bodźce wyzwalające,

dośwaidczenie i ekspresja



Rosenberg i Ekman – studentki, oglądanie krótkich filmów

mających wywołać wstręt



Jedynie 50% ekspresji mimicznych emocji towarzyszyły uczucia

subiektywne



Tomarken i Davidson – oglądanie nieprzyjemnych filmów



Badani informują o strachu a prezentują ekspresję mimiczna

wstrętu



Kraut i Johnson – badania nad kręglarzami



Uśmiechają się do przyjaciół bez względu na wynik rzutu



Sporadycznie uśmiechali się „do siebie” po dobrym rzucie



Jones, Collins i Hong – niemowlaki bawiące się zabawkami



Dzieci uśmiechały się znacznie częściej do matek niż do zabawek,

szczególnie gdy matka poświęcała im uwagę – ekspresja mimiczna

ma głównie charakter komunikacyjny!



Fridlund –

ekspresje nie wyrażają emocji, ale intencje

dlatego też brak ścisłej odpowiedniości ekspresji do

bodźców wyzwalających

Odrębne funkcje systemów:

poznawczego, somatycnzego i

ekspresyjnego

Lang – trzy odrębne systemy reakcji

(nie są ze sobą ściśle

związane)



Poznawczo-werbalny



W zainteresowaniu teorii emocji



Emocje, które zauważamy i do których możemy się odwołać i opisać je

(byłem szczęśliwy, bo…), trwają od kilku minut do kilku godzin



Funkcja: każda emocja to stan gotowości (Frijda), który nadaje priorytet



Somatyczno-fizjologiczny



Trwają zazwyczaj kilka sekund i mijają niezauważone, zasadniczo ludzie

nie potrafią ich trafnie opisać



Funkcja: wywoływanie gotowości i zarządzanie zasobami cielesnymi



Badania nad hokeistami – noradrenalina (gniew) wyższa o napastników,

adrenalina (strach) wyższa u bramkarza i nie grających zawodników



Zróżnicowanie w wydzielaniu hormonów przy innych emocjach nie jest jasne



Behawioralno-ekspresyjny



Ma charakter społeczny – nie uśmiechamy się, jeśli nie mamy do kogo



Głównie regulacja bieżącej interakcji – nie musi odpowiadać bardziej

długotrwałym stanom, takim jak radość czy smutek

*Wyobrażone emocje nie potrzebują zasobów cielesnych!!!

Czym naprawdę są emocje?



Campos i in.



Emocje to te procesy, które ustanawiają,

podtrzymują, zmieniają lub przerywają relację

między jednostką a środowiskiem w sprawach

znaczących dla tej jednostki



Damasio



Emocje są niezbędne, gdy planujemy nasze

życie (nie musimy sprawdzać wszystkich

możliwości, bo emocje blokują niektóre z nich

-> unikamy tych, gdzie można uzyskać karę

społeczną, kierujemy się do tych rozwiązań,

które są atrakcyjne emocjonalnie)



Pochodzenie emocji jest cielesne, ale: gdy są

wyuczone i ustabilizowane to mogą

występować wyłącznie w mózgu (nie potrzebna

już pętla sprzężenia zwrotnego z ciała)

Domena afektywna:

emocje, nastroje,

dyspozycje.

Nastrój – stan emocjonalny,



trwa zwykle od kilku godzin do kilku tygodni,



czasem jako tło o niskiej intensywności,



nie ma wyraźnego początku i końca,



często bezprzedmiotowy i nieukierunkowany



Podtrzymuje stan gotowości do działania i opiera się zmianie



Mogą być modyfikowane w sposób nie angażujący oszacowań

zdarzeń zewnętrznych (np.: antydepresanty, alkohol)



Do pomiaru nastroju używa się:



List przymiotnikowych



List twierdzeń



Skali likerta z punktami zakotwiczenia

Zaburzenia emocjanalne



Stany emocjonalne, które trwają dłużej niż nastroje



Głównie do zaburzeń nastroju i zaburzeń lękowych

Cechy osobowości



Mogą trwać przez całe życie jednostki



Nieśmiałość, lęk

Domena afektywna:

emocje, nastroje,

dyspozycje cd



Relacje pomiędzy jednostkami

spektrum emocji



Nie są dobrze znane, prawdopodobnie

są złożone



Dla RADOŚCI -> czy jesteś szczęśliwy wg

różnych testów psychometrycznych

zależy od częstości przeżywania przez

Ciebie nastrojów pozytywnych (nie od

ich intensywnośći)

Składniki emocji

podstawowych



Teorie składnikowe



Emocje są złozone z połaćzonych części – dlatego

róznie się o nich mówi w różnych strukturach



Istnieje biologiczna podstawa emocji, a specyficzne

emocje sa pochodną ukłądu części



Teorie emocji podstawowych



Same emocje są uniwersaliami



Istnieją podstawowe programy inicjujące emocje,

które zostały ukształtowane przez selekcję

ewolucyjną



Nutowa metafora emocji

Document Outline