USTALANIE PRZYCZYN
I OKOLICZNOŚCI POWSTANIA POŻARÓW
SZKOLENIE INSPEKTORÓW
WYKONUJĄCYCH CZYNNOŚCI Z ZAKRESU OCHRONY PRZECIWPOŻAROWEJ
W ZAKŁADACH PRACY
USTALANIE PRZYCZYN
I OKOLICZNOŚCI POWSTANIA POŻARÓW
SZKOLENIE INSPEKTORÓW
WYKONUJĄCYCH CZYNNOŚCI Z ZAKRESU OCHRONY PRZECIWPOŻAROWEJ
W ZAKŁADACH PRACY
DEFINICJE POŻARU
Pożary – są to niekontrolowane procesy
palenia, w miejscu do tego nie
przeznaczonym.
Kto sprowadza zdarzenie, które zagraża
życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu
w wielkich rozmiarach, mające postać:
1)
pożaru, ……….
podlega karze pozbawienia wolności
od roku do lat 10.
PODSTAWY PRAWNE
DEFINICJI POŻARU
Rozporządzenie MSWiA z dnia 29
grudnia 1999r. w sprawie szczegółowych
zasad organizacji Krajowego systemu
ratowniczo-gaśniczego (Dz. U. Nr 111,
poz 1311) – Załącznik Nr 3 do rozp.
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997r. – Kodeks
karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) –
art. 163 § 1
KLASYFIKACJA POŻARÓW
Podział pożarów wg wielkości:
Pożar mały – (zniszczenia o pow. do 70m
2
lub objętości do 350m
3
); lasy, uprawy,
torfowiska i nieuż. o powierzchni do 1ha.
Pożar średni – (zniszczenia o pow. od 71m
2
do 300m
2
lub objętości od 351m
3
do 1500m
3
);
lasy,
uprawy,
torfowiska
i
nieuż.
o
powierzchni od 1ha do 10ha.
KLASYFIKACJA POŻARÓW
Pożar duży – (zniszczenia o pow. od 301m
2
do 1000m
2
lub objętości od 1501m
3
do
5000m
3
); lasy, uprawy, torfowiska i nieuż. o
powierzchni od 10ha do 100ha,
Pożar bardzo duży – (powierzchnia lub
objętość
przekraczają
wartości
podane
wyżej).
KLASYFIKACJA POŻARÓW – CD.
Podział pożarów dla przypadków pozostałych
(pożary odwiertów naftowych, rurociągów
gazowych, paliwowych itp.):
Pożar mały – (jeżeli podano do 4 prądów
gaśniczych).
Pożar średni – (jeżeli podano 5 - 12 prądów
gaśniczych).
KLASYFIKACJA POŻARÓW – CD.
Pożar duży – (jeżeli podano 13 - 36
prądów gaśniczych).
Pożar bardzo duży – (jeżeli podano
powyżej 36 prądów gaśniczych bez
względów na ich rodzaj i wielkość).
KLASYFIKACJA PRZYCZYN
POŻARÓW I INNYCH
MIEJSCOWYCH ZAGROŻEŃ
Wykaz przyczyn powstania pożarów:
1.
nieostrożność osób dorosłych lub nieletnich
przy posługiwaniu się ogniem otwartym, w
tym papierosy, zapałki, przy wypalaniu
pozostałości roślinnych na polach, przy
posługiwaniu się substancjami łatwo palnymi
i pirotechnicznymi, przy prowadzeniu prac
pożarowo-niebezpiecznych
oraz
w
pozostałych przypadkach,
KLASYFIKACJA PRZYCZYN
2.
wady lub nieprawidłowa eksploatacja
urządzeń i instalacji elektrycznych, w
szczególności
przewody,
osprzęt
oświetlenia, odbiorniki bez urządzeń
grzewczych,
elektrycznych
urządzeń
ogrzewczych, w szczególności piece,
grzałki, kuchnie, elektrycznych urządzeń
ogrzewczych, urządzeń ogrzewczych na
paliwo stałe, ciekłe, gazowe, urządzeń
mechanicznych,
3.
wady procesów technologicznych
KLASYFIKACJA PRZYCZYN
4.
nieprzestrzeganie
reżimów
technologicznych,
5.
nieprawidłowe
magazynowanie
substancji niebezpiecznych,
1. NIEOSTROŻNOŚĆ
OSÓB DOROSŁYCH
•
Posługiwaniem się ogniem otwartym w tym
papierosy i zapałki,
•
Przy wypalaniu pozostałości roślinnych,
•
Przy posługiwaniu się substancjami łatwo
zapalnymi i pirotechnicznymi,
•
Przy prowadzeniu prac pożarowo –
niebezpiecznych.
2. NIEOSTROŻNOŚĆ
OSÓB NIELETNICH
•
Posługiwaniem się ogniem otwartym w tym
papierosy i zapałki,
•
Przy wypalaniu pozostałości roślinnych,
•
Przy posługiwaniu się substancjami łatwo
zapalnymi i pirotechnicznymi,
•
Przy prowadzeniu prac pożarowo –
niebezpiecznych
wady lub nieprawidłowa eksploatacja środków
transportu,
samozapalenia biologiczne, chemiczne,
wyładowania atmosferyczne,
wady
lub
nieprawidłowa
eksploatacja
konstrukcji budowlanych,
elektryczność statyczna,
podpalenia umyślne, w tym akty terroru,
pożary jako następstwo innych miejscowych
zagrożeń,
inne przyczyny,
nieustalone.
Wykaz przyczyn powstania miejscowych zagrożeń
wady bądź nieprawidłowa eksploatacja urządzeń
i instalacji elektrycznych, w szczególności
przewody, osprzęt oświetlenia, odbiorniki bez
urządzeń grzewczych,
wady
bądź
nieprawidłowa
eksploatacja
elektrycznych
urządzeń
ogrzewczych,
w
szczególności piece, grzałki, kuchnie,
wady lub nieprawidłowa eksploatacja urządzeń i
instalacji gazowych, w szczególności zbiorniki,
przewody, odbiorniki gazu,
wady
lub
nieprawidłowa
eksploatacja
urządzeń mechanicznych,
wady
bądź
nieprawidłowa
eksploatacja
urządzeń ogrzewczych innych niż elektryczne,
uszkodzenia sieci i instalacji przesyłowych,
doprowadzających, odprowadzających media
komunalne i technologiczne (w opisie należy
podać, jakie medium),
wady procesów technologicznych,
nieprzestrzeganie reżimów technologicznych,
nieprawidłowe
magazynowanie
substancji
niebezpiecznych,
nieprawidłowe technologie składowania,
wady lub nieprawidłowa eksploatacja środków
transportu,
niezachowanie
zasad
bezpieczeństwa ruchu środków transportu,
wady
lub
nieprawidłowa
eksploatacja
konstrukcji budowlanych,
nieprawidłowe
wykonywanie
prac
instalacyjnych, remontowych, montażowych,
budowlanych,
nieprawidłowe
zabezpieczenie
wykopów,
studni, włazów itp.,
osunięcia się gruntów, miałów, innych
materiałów sypkich,
wady
lub
nieprawidłowa
eksploatacja
zbiorników ciśnieniowych,
huragany, silne wiatry, tornada, gwałtowne
opady
atmosferyczne, wyładowania
atmosferyczne, gwałtowne przybory wód,
zatory lodowe,
uszkodzenia, zaniedbania w utrzymaniu
szlaków komunikacyjnych,
niewłaściwe
zabezpieczenie
hodowanych
zwierząt, owadów, gadów, ptaków,
nietypowe zachowania się zwierząt, owadów
stwarzające zagrożenie,
akcje terrorystyczne,
nieumyślne działanie człowieka,
celowe działanie człowieka,
inne miejscowe zagrożenia powstałe w
wyniku pożarów,
nieustalone,
inne przyczyny.
Grupy źródeł inicjujących pożar
otwarty płomień,
gorące powierzchnie i żarzące się ciała,
ciepło tarcia,
ciepło reakcji chemicznej, jako główna
przyczyna samozapalenia,
iskry różnego pochodzenia (elektryczne,
mechaniczne, wskutek reakcji chemicznej).
PODSTAWY PRAWNE USTALANIA
PRZYCZYN POŻARÓW
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o
Państwowej Straży Pożarnej (J.t.: Dz. U. z
2006 r. Nr 96, poz. 667; z późn. zm.):
Art. 13 ust. 6 pkt 13 - do zadań komendanta
powiatowego
(miejskiego)
PSP
należy
wstępne
ustalanie
przyczyn
oraz
okoliczności powstania i rozprzestrzeniania
się pożaru oraz miejscowego zagrożenia;
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 24 października 2005 r. w
sprawie czynności kontrolno-rozpoznawczych
przeprowadzanych przez Państwową Straż
Pożarną (Dz. U. Nr 225, poz. 1934) - tryb,
zakres oraz zasady przeprowadzania czynności
kontrolno rozpoznawczych z zakresu ppoż.
pozwalających określić przyczyny powstania i
okoliczności rozprzestrzeniania się pożaru,
Rozporzadzenie Ministra Sprawiedliwości z
dnia 24 stycznia 2005r. W sprawie biegłych
sądowych (Dz. U. z dnia 26 stycznia 2005r.)
KIERUJĄCY AKCJĄ
Istotne dane uzyskane z przeprowadzonego
rozpoznania:
rodzaj palącego się obiektu i jego konstrukcja,
bezpośrednie zagrożenie ludzi lub zagrożenie
pośrednie ze względu na odcięcie drogi
ewakuacji,
rodzaj materiałów palnych występujących w
obiekcie,
możliwość wejścia do płonącego obiektu,
potrzeba wyłączenia zasilania instalacji
elektrycznej (czy odcięto dopływ prądu i kiedy),
KIERUJĄCY AKCJĄ
zadziałanie (bądź nie) stałych urządzeń
gaśniczych,
charakterystyczne cechy pożaru (kolor i
intensywność dymu, dynamika pożaru –
gdzie pożar rozwija się najsilniej, kierunek
rozprzestrzeniania – wpływ wentylacji na
rozprzestrzenianie się pożaru, kolor
płomieni, itp.),
stan pożaru w chwili rozpoczęcia działań
przez pierwszy zastęp.
BIEGLI I
OGLĘDZINY
Głównym celem udziału biegłego podczas
oględzin pogorzeliska jest ujawnienie śladów
niezbędnych budowy i weryfikacji wersji o
przyczynie pożaru:
ustalenie rodzaju oraz cech wypaleń i
deformacji oraz innych śladów powstałych na
elementach konstrukcji budowlanych,
ustalenie cech śladów charakterystycznych
dla ogniska pożaru (miejsca powstania
pożaru),
ustalenie cech śladów charakterystycznych
dla kierunków rozprzestrzeniania się pożaru,
BIEGLI I
OGLĘDZINY
ustalenie
przedmiotów
i
śladów
wymagających
zabezpieczenia
i
udokumentowania
(utrwalenia),
jako
potencjalnych dowodów w sprawie,
zebranie danych przedstawiających warunki,
w których powstał i rozwijał się pożar (był
zauważony i i ugaszony),
wyjaśnienie innych zjawisk zachodzących
podczas trwania pożaru oraz ich wpływ na
przebieg i lokalizację pożaru.
INNE DANE O MIEJSCU ZDARZENIA
Ponadto biegły powinien:
Zapoznać się z charakterystyką badanego
obiektu lub jego części, tj. przeznaczeniem (czy
był wykorzystywany właściwie), ogólnych
danych architektoniczno-budowlanych, danych
dot. materiałów konstrukcyjnych oraz użytych
do wystroju wnętrz, rodzaju i ilości
rozmieszczenia materiałów palnych, sposobu
ich składowania, rodzaju, ilości i
rozmieszczenia urządzeń wykrywczych i
sygnalizacji pożaru (czy działały), rodzaju, ilości
i rozmieszczenia stałych (półstałych) urządzeń
gaśniczych (czy i kiedy zostały uruchomione),
itp.
Ustalić rodzaj i rozmieszczenie instalacji
oraz urządzeń (elektrycznych, ogrzewczych,
gazowych, wentylacyjnych i innych
występujących w przestrzeniach objętych
pożarem)
– stan techniczny (zabezpieczenie niezbędnej
dokumentacji, zapisów kontrolnych, itp.),
- rodzaj i ilości rozmieszczenia odbiorników
prądu elektrycznego i ich stan,
- lokalizacji i stanu technicznego urządzeń
zabezpieczających (tablice bezpiecznikowe,
skrzynki i szafy rozdzielcze),
- występujących ewentualnych zakłóceń w
dopływie gazu do kuchenek, pieców i innych
urządzeń gazowych,
- rodzajów wentylacji oraz usytuowania
otworów kanałów nawiewnych i wywiewnych,
- jakie występowały urządzenia grzejne, i jaki
był ich stan,
- które źródła ciepła mogły stanowić
przyczynę pożaru ze względu na generowanie
wysokich temperatur , bliską odległość od
materiałów palnych,
- czy występowały awarie systemu CO -
informacja ważna ze względu na dogrzewanie,
Zapoznać się z procesem technologicznym, tj.
jaka była technologia produkcji, które z
aparatów i urządzeń zawierały substancje palne
– ich ilość i rodzaj oraz czy istniała możliwość
wydostania się tych substancji na zewnątrz
urządzeń w czasie ich normalnej pracy, czy w
okresie poprzedzającym pożar występowały
uszkodzenia aparatów i urządzeń – jaki i kiedy
oraz kiedy je naprawiano, czy występowały
zakłócenia procesy technologicznego, warunki
reżimów technologicznych jak ciśnienie,
temperatura i czy były one zachowane,
wzajemne oddziaływanie na siebie różnych
substancji i materiałów stosowanych w procesie
technologicznym, jakie zdarzenie pożarowo
niebezpieczne mogło występować w procesie
technologicznym,
Ustalić inne specyficzne okoliczności,
mogące mieć wpływ na powstanie i
rozprzestrzenianie się pożaru
– kto przebywał w obiekcie bezpośrednio
przed i po powstaniu pożaru,
- jakie czynności były wykonywane,
- kto obsługiwał maszyny i urządzenia
znajdujące się w centrum pożaru,
- jakie dane wskazywały przyrządy kontrolne
w krytycznym momencie,
- czy istnieje dokumentacja dotycząca
ochrony przeciwpożarowej obiektu (np.
książka kontroli obiektu, baza danych
systemu monitorującego),
- czy i w jaki sposób obiekt był zabezpieczony
przed dostępem osób postronnych.
OKREŚLENIE MIEJSCA
POWSTANIA POŻARU
Miejsce powstania pożaru – miejsce, w
którym wystąpiło zainicjowanie procesu
spalania.
Można je ustalić w oparciu o analizę
charakteru uszkodzeń, śladów wypaleń, a
także
śladów
powstałych
w
strefie
oddziaływania cieplnego. Przystępując do
ustalania miejsca powstania pożaru należy
dokonać:
analizy warunków występujących w obiekcie
lub
jego
części,
konstrukcji
obiektu,
charakterystyk materiałów palnych, ich
ilości i rozmieszczenia,
określenia czasu palenia oraz oddziaływania
cieplnego płomieni lub wysokich temperatur
na materiały palne i elementy konstrukcyjne,
warunków cieplnych w strefie spalania z
uwzględnieniem
zachowania
się
występujących
materiałów
palnych
w
przypadku ich nagłego schłodzenia podczas
akcji gaśniczej,
warunków wymiany gazowej w strefie
spalania
i
jej
wpływ
na
kierunki
rozprzestrzeniania się pożaru,
przebiegu gaszenia pożaru.
Grupy śladów wypaleń i uszkodzeń:
- powstające w miejscu zainicjowania
pożaru,
- powstające w jego bezpośrednim otoczeniu
(na powierzchni podłoża, ścian i elementów
wyposażenia),
- powstające bezpośrednio nad miejscem
powstania pożaru.