JAK SOBIE RADZIĆ Z 

AGRESJĄ 

I PRZEMOCĄ W SZKOLE?

             SPRAWOZDANIE ZE SZKOLENIA 

przygotowała IZABELA SZYMLA 

CO TO JEST AGRESJA?

AGRESJA – definicja
• działanie przeciwko komuś (osobie, grupie) lub czemuś (rzeczy),
• działanie umyślne, celowe,
• w jego wyniku ktoś lub coś ponosi szeroko rozumiane szkody.

Zachowanie agresywne jest przeciwieństwem zachowania altruistycznego.
RODZAJE:
• naturalna, instynktowna
• społeczna
* normatywna
* zadaniowa
• interpersonalna - destrukcyjna

FORMY:
• fizyczna,
• słowna,
• pośrednia (psychologiczna): plotki, wykluczenia z grupy, izolacja,
• symboliczna (fantazja, myśli, wyobrażenia - działania wewnętrzne).
 
 

PIĘĆ CELÓW AGRESJI

•  
• 1. Agresja jako walka z elementami zabawy:
•  
• Cele:  Wypróbowanie swojej siły, radość ze zwyciężania, itp. ….
• Niebezpieczeństwa: Zabawa może mieć poważne następstwa, czasem   krwawe!
•  
• 2. Agresja jako obrona przed zagrożeniem:
•  
• Cele: Przezwyciężanie strachu, unikanie obrażeń, itp. …..
• Niebezpieczeństwa: Zniszczenie przeciwnika!
•  
• 3. Agresja jako reakcja na frustracje:
•  
• Cele: „Wyrównanie krzywd”, odwet za przegraną i za upokorzenie.
• Podłoże: Własne urazy, upokorzenia, frustracje…
• Niebezpieczeństwa: Czyste zaspokajanie potrzeb „zastępczych”!
•  
• 4. Agresja jako „wywiad”:
•  
• Cele: Badanie możliwości i granic tego, co dozwolone, wyznaczanie  własnego i obcego terytorium, itp. …
• Podłoże: Słaba lub niejasna informacja lub brak informacji dotyczącej  wymagań, oczekiwań, zasad i norm.
• Niebezpieczeństwa: Egoistyczne dążenie do władzy!
•  
• 5. Agresja jako ukryte pragnienie miłości:
•  
• Cele: Pozyskanie uwagi, wsparcia, miłości, itp. ….
• Podłoże: Brak miłości, własne urazy, frustracja potrzeb, itp. …
• Niebezpieczeństwa: Zdobywanie negatywnego zainteresowania!

ZACHOWANIA 

AGRESYWNE

•

bicie

•

prześladowanie, dokuczanie

•

ignorowanie uwag nauczyciela

•

agresywne zabawy

•

przezywanie

•

wulgaryzmy, przeklinanie

•

niszczenie mienia szkolnego

•

niszczenie własności kolegów

•

plotkowanie

•

zabieranie rzeczy, które są czyjąś własnością

•

izolowanie

•

skarżenie

•

opluwanie

•

krzyk

•

wymuszanie

•

palenie papierosów

MIEJSCA W SZKOLE, W 

KTÓRYCH NASILAJĄ SIĘ 

ZACHOWANIA AGRESYWNE

• korytarze szkolne
• szatnie w – f
• toalety
• przed sklepikiem
• stołówka
• schody
• boisko
• świetlica
• sale lekcyjne

KTO KOMU DOKUCZA ?

– starsi uczniowie młodszym
– kliki
– grupy nieformalne – wybranej osobie
– klasa nowemu uczniowi
– uczniowie nauczycielom
– rodzice innym dzieciom
–  rodzice nauczycielom

OGRANICZANIE AGRESJI

• wyciągać konsekwencje
• edukować dzieci, w zakresie agresji i 

przemocy

• nieustannie integrować klasę
• wprowadzać kontrakty i normy zachowań
• szkolić nauczycieli
• organizować dodatkowe zajęcia np. sportowe, 

drużyny zuchowe

• postawić jasno granice zachowań; co wolno 
    a czego nie wolno

POTRZEBY NAUCZYCIELI , ABY 

LEPIEJ RADZILI SOBIE Z 

PRZEMOCĄ I AGRESJĄ

•wzajemne wsparcie nauczycieli, dyrekcji 

czyli całego grona pedagogicznego,

•ustalenie, co może być „zapleczem”
•pomoc pedagoga i psychologa
•solidaryzowanie się nauczycieli
•rozmawianie o agresji
•tworzenie jednolitego  frontu 

wychowawczego w szkole

 

 

SPOSOBY RADZENIA SOBIE 

ZE ZŁOŚCIĄ

• „Rzucam się w wir pracy” +
• Rozmowa z kimś bliskim o problemie  +
• Jazda rowerem, aktywność fizyczna, rozmowa 
     z kimś bliskim  +
• „Wyżywanie się” nad przedmiotach  +/_
• Jedzenie np. czekolady czy słodyczy –
• Przeklinanie  -
• Wyciszenie, pobyć samemu w pokoju  +
• Sprzątanie  +

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA 

W WYMIARZE SZKOŁY

• Diagnoza zjawiska agresji i przemocy w szkole (badania ankietowe i 

rozpoznawanie: Gdzie? Kto – komu?, Kiedy?), diagnoza potrzeb 
nauczycieli i ich umiejętności w tym zakresie.

• Zaprojektowanie działań (rodzaj i przebieg);
        - dyskusje i przyjęcie ustaleń na radzie  pedagogicznej,
• Warsztaty dla nauczycieli,(jakie?)
• Organizowanie pozytywnych aktywności na terenie szkoły, (jakich?), np.: 
         - „Szkolne dni przeciwko przemocy”,
         - opracowanie szkolnej polityki przeciw  przemocy
• Spotkania z rodzicami;
           - informacja o wynikach badań,
           - poznanie programu działań,
           - dyskusja nad potrzebą, sensem i udziałem rodziców.
• Grupy warsztatowe dla rodziców, (jakie?):
          - grupy wsparcia,
          - grupy dyskusyjne

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA 

W WYMIARZE KLASY

• Tworzenie dobrego klimatu i współpracy
• Edukacja dotycząca samego problemu agresji i 

przemocy 

      oraz umiejętności reagowania na ten problem
• Praca z klasami nad wprowadzaniem norm i zasad 

klasowych dotyczących nie używania agresji i 
przemocy np.: 

     - Nie znęcamy się nad innymi.,
     - Włączamy do prac, rozmów i  zajęć 

koleżanki/kolegów, którzy  są na uboczu., 

     - Informowanie dorosłych o   przypadkach 

przemocy to nie jest „kablowanie”  itp.…

• Praca z klasami nad zawarciem kontraktów 

klasowych

DZIAŁANIA NA RZECZ 

INDYWIDUALNYCH OSÓB

•Rozmowy i praca 

wychowawcza 

    ze sprawcami
•Wspieranie ofiar i rozwijanie u 

nich umiejętności radzenia 
sobie 

   w sytuacji agresji i przemocy
•Praca z rodzicami w/w dzieci