ETAPY PRAWIDŁOWEGO 

ROZWOJU CHWYTU

U noworodka chwyt składa się z 
odruchu chwytnego oraz z reakcji na 
podciąganie. Wprowadzając palec lub 
przedmiot do otwartej dłoni dziecka 
wywołujemy u niego odruch chwytny – 
noworodek odruchowo zgina palce i 
chwyta przedmiot stymulacji. 
Podciągając ku górze palec lub przedmiot 
trzymany przez dziecko, wywołujemy u 
niego reakcję na podciąganie – niemowlę 
zaciska chwyt i następuje napinanie 
mięśni od nadgarstka do barku.

Od 2 do 4 miesiąca życia trwa 

okres przejściowy w rozwoju chwytu. 

Odruch chwytny już zanika, a 

chwytanie polegające na ruchach 
dowolnych nie jest jeszcze 
wykształcone.

W 3 i 4 miesiącu życia dziecko 

znacznie krócej trzyma przedmiot 
włożony do ręki. W trzymaniu nie 
bierze udział kciuk oraz palec 
wskazujący, a nadgarstek jest zgięty 
dłoniowo.

Między 4 - 5 miesiącem życia, 

swój początek ma chwytanie 
dłoniowe, którego rozwój trwa przez 
dłuższy czas. Dziecko zbliża obydwie 
ręce do widzianego przedmiotu, 
jednak nie jest jeszcze zdolne do jego 
samodzielnego chwycenia. Wsunięty 
do rączki przedmiot niemowlę szybko 
wypuszcza.

W wieku 5 – 6 miesięcy dziecko 

zaczyna posługiwać się chwytem 
dłoniowym, z udziałem II i IV palca, 
kciuk jest przywiedziony do 
trzymanego przedmiotu. W tym 
okresie rozwija się również chwyt 
promieniowo – dłoniowy, który 
polega na tym, że przy zgiętym nadal 
dłoniowo nadgarstku, palce od II do V 
pchają trzymany przedmiot w 
kierunku opozycji kciuka i 
promieniowej strony dłoni.

W 7 – 8 miesiącu życia, dziecko 
zaczyna już posługiwać się przy 
chwytaniu także kciukiem. Chwyt ten 
określany jest jako nożycowy, ponieważ 
niemowlę nie przeciwstawia jeszcze 
kciuka pozostałym palcom, wykonuje 
jedynie ruch przywodzenia i odwiedzenia 
kciuka w stosunku do pozostałych 
palców dłoni. Dziecko potrafi już trzymać 
w każdej rączce po jednym przedmiocie i 
można zaobserwować u niego początki 
zabaw manipulacyjnych.

W 9 miesiącu dalej doskonali się 

chwyt promieniowo – palcowy, 
zwiększa się zgięcie grzbietowe 
nadgarstka, wzrasta opozycja kciuka. 
Rozwijają się także wyizolowane 
ruchy palca wskazującego.

W wieku 10 miesięcy, dzięki 

wykształceniu się ruchów w dalszych 
odcinkach palców niemowlę 
opanowuje chwyt opuszkowy, 
zwany też pęsetowym. Kciuk 
przeciwstawia się pozostałym 
palcom, palec III, IV i V są 
nieznacznie zgięte. Przedmiot jest 
trzymany między opuszkami 
paliczków dalszych kciuka i palca II.

Około 12 miesiąca życia 

kształtuje się doskonały chwyt 
opuszkowy. Wszystkie palce 
przyjmują pozycję całkowitego 
zgięcia, a nadgarstek – zgięcia 
grzbietowego. Dziecko może trzymać 
nawet bardzo małe przedmioty 
między koniuszkami, a nawet 
opuszkami kciuka i palca II.

• W ciągu następnych lat życia dalej 

doskonalą się swobodne, niezależne 
ruchy palców, zwiększa się 
ruchomość łuków śródręcza i 
doskonali się chwyt.

• Około szóstego roku życia dziecko 

osiąga całkowitą dojrzałość ruchów 
palców oraz nadal doskonali 
złożoność i precyzję ruchów.