Maciej 

Smoła

Alkohol i paracetamol

Wstęp

• Często występująca u alkoholików 

niewydolność wątroby z reguły 
kojarzona jest z toksycznym 
działaniem alkoholu.

• Może ona być jednak również 

następstwem zespołu alkoholowo-
paracetamolowego.

2

Paracetamol

• Jest najczęściej stosowanym 

powszechnie dostępnym lekiem 
przeciwbólowym i 
przeciwgorączkowym.

• Może powodować niewydolność 

wątroby i zgon.

3

Metabolizm paracetamolu

• 50% sprzęgane z resztami kwasu 

glukuronowego

• 30% sprzęgane z resztami kwasu 

siarkowego

• 2-5% z moczem w stanie niezmienionym
• 2-5% przez enzymatyczny układ oksydaz 

cytochromu P-450

4

CYP2E1 i AB

• Paracetamol utleniany jest przez 

CYP2E1 do
N-acetylo-p-benzochinonoiminy 
(AB), która cechuje się wysoką 
toksycznością.

• W normalnych warunkach AB jest 

szybko sprzęgana z glutationem i 
wydalana z moczem w postaci 
nietoksycznej.

6

Dawki a toksyczność

• Wysoka dawka lub przewlekła terapia 

paracetamolem prowadzi do zmiany 
głównych szlaków metabolicznych.

• Szlaki siarczanu i glukuronianu zostają 

nasycone.

• Wzmożone zapotrzebowanie na 

glutation w szlaku CYP2E1 powoduje 
jego wyczerpanie.

• Następuje gromadzenie się AB w 

hepatocytach.

7

8

N-acetylo-p-

benzochinonoimina

• Zgromadzona w hepatocytach 

toksyczna AB reaguje z błonami 
komórkowymi.

• Skutkuje to obszerną martwicą 

hepatocytów.

• Ostatecznie następuje ostra martwica 

wątroby.

9

Czynniki ryzyka w zatruciu 

paracetamolem

Poza przedawkowaniem samego leku wyróżnia się:
• Przewlekły alkoholizm
• Głód
• Leki indukujące cytochrom P-450 (rifampicyna, 

fenobarbital, fenytoina, karbamazepina, izoniazyd)

Wszystkie powyższe indukują CYP2E1.

10

Alkoholizm

• Poważnie zwiększa ryzyko niewydolności 

wątroby nawet przy stosowaniu dawek 
terapeutycznych paracetamolu.

• Etanol u przewlekłych alkoholików działa 

protekcyjnie hamując oksydacyjny 
metabolizm leku. Działanie to mija po 
eliminacji alkoholu.

11

Alkoholizm

• Największe ryzyko działania 

hepatotoksycznego paracetamolu 
występuje po krótkotrwałej 
abstynencji.

• Indukowana przez etanol aktywność 

enzymatyczna jest wtedy jeszcze 
wysoka.

• Brakuje natomiast alkoholu - czynnika, 

z którym paracetamol 
współzawodniczy o enzymy 
mikrosomalne.

12

Bibliografia

• Farmakologia ogólna i kliniczna - Katzung
• Farmakologia - Brenner
• ”Paracetamol as a possible cause of fulminant 

liver failure” - M. Kiszka, G. Buszewicz - The Chair 
and Department of Forensic Medicine, Medical 
Academy, Lublin

Maciej Smoła, gr 47, III lek

13