Ekonomia menedżerska:
Podejmowanie decyzji
w warunkach
doskonałej konkurencji
dr hab. Sławomir Kalinowski, prof. nadzw. UEP
dr Marcin Puziak
Katedra Mikroekonomii
Ekonomia menedżerska:
Podejmowanie decyzji
w warunkach
doskonałej konkurencji
dr hab. Sławomir Kalinowski, prof. nadzw. UEP
dr Marcin Puziak
Katedra Mikroekonomii
Założenia modelu
•
liczba przedsiębiorstw – bardzo dużo (nieskończenie wiele)
przedsiębiorstw
•
substytucyjność oferty rynkowej – doskonała, tzn.
produkty są doskonałymi substytutami
•
bariery wejścia na rynek – brak barier
•
z powyższych założeń wynika, że jedno przedsiębiorstwo jest
cenobiorcą
P
Q
0
RYNEK
Q
0
P
P
E
1 przedsiębiorstwo
P-const
E
=>
S
D
P
Cena rynkowa a przedsiębiorstwo
✦
Dla jednego przedsiębiorstwa P = const => każda kolejna
sprzedana jednostka przynosi taki sam dodatkowy przychód,
równy P
✦
Dodatkowy przychód ze sprzedaży kolejnej jednostki to
przychód krańcowy (marginalny) – MR - Marginal Revenue
✦
W konkurencji doskonałej MR = P = const
MR =
MR =
= TR’(Q)
✦
TR(Q)= P∙Q Total Revenue (przychód całkowity)
Cena a przychód marginalny
dTR
dQ
TR
Q
✦
Celem przedsiębiorstwa niezależnie od struktury rynkowej
jest maksymalizacja zysku (π- Profit )
✦
π(Q)=TR(Q)–TC(Q)
✦
TR(Q)= P(Q)∙Q;
✦
AC(Q)= TC(Q)/Q => TC(Q)=AC (Q)∙Q
✦
π(Q)=TR(Q)–TC(Q)=(P (Q)∙Q)–(AC(Q)∙Q)=Q∙(P(Q)–AC (Q))
✦
W konkurencji doskonałej jedno przedsiębiorstwo nie może
decydować o cenie, co oznacza że jedyną zmienną decyzyjną
jest ilość produkcji, czyli Q
Cel działalności przedsiębiorstwa
Q
0
TC
TR
TR
✦
Celem przedsiębiorstwa
jest
maksymalizacja
zysku
π(Q)=TR(Q)–TC(Q)
Q
1
Cel działalności przedsiębiorstwa
TC
Celem przedsiębiorstwa jest maksymalizacja zysku (π- Profit )
✦
Warunek konieczny istnienia ekstremum: wartość pierwszej
pochodnej = 0
✦
π(Q)=π
max
<=> π’(Q)=0
✦
π’(Q)=(TR(Q)–TC(Q))’=0 <=> TR’(Q)–TC’(Q)=0
✦
TR’(Q)=MR(Q); TC’(Q)=MC(Q)
✦
TR’(Q)–TC’(Q)=0 <=> MR(Q)–MC(Q)=0 <=> MR(Q)=MC(Q)
Cel działalności przedsiębiorstwa –
ogólny warunek konieczny
Q
0
MC
MR
π’’(Q)=-MC’(Q)<0
<=>
MC’(Q)>0
Q
1
Q
2
P
P=MR=const
MC
π=
MAX
<=> MR = MC(Q) ˄
MC(Q)➚
Cel działalności przedsiębiorstwa – warunek
wystarczający w doskonałej konkurencji
W doskonałej konkurencji:
π=
MAX
<=> π’’(Q)
<0
Q
0
P
Q
A
P
P=MR
MC
π =
MAX
<=> MR=MC(Q) ˄
MC(Q) ➚
π(Q)=TR(Q)–TC(Q)
π(Q)=Q∙P–Q∙AC(Q)
π(Q)=Q(P-AC(Q))
P>AC(Q) => π(Q)>0
AC
AC
A
π > 0
Decyzje przedsiębiorstwa – kr.
okres zysk w optimum
Q
0
P
Q
B
P
MC
AC
P=MR
AC
B
=
Decyzje przedsiębiorstwa – kr.
okres zysk zerowy w optimum
π =
MAX
<=> MR=MC(Q) ˄
MC(Q)➚
π(Q)=Q(P-AC(Q))
P=AC(Q) => π(Q)=0
Próg rentowności w rachunkowości
zarządczej
Rentowność po odjęciu kosztów zmiennych wyraża marża marża zysku
surowego m:
Progowa wartość przychodu całkowitego to:
Q
0
P
Q
C
P
MC
π=
MAX
<=>
MR=MC(Q) ˄
MC(Q) ➚
π(Q)=Q(P-AC(Q))
P<AC(Q) => π(Q)<0
AC
AC
C
P=MR
π < 0
Decyzje przedsiębiorstwa – kr.
okres strata w optimum
Q
0
P
Q
C
P
MC
π=
MAX
<=> MR=MC(Q) ˄
MC(Q) ➚
π(Q)=Q(P-AC(Q))
P<AC(Q) => π(Q)<0
AC
AC
C
AVC
AVC
C
AC
(Q)
= AVC
(Q)
+AFC
(Q)
π
(Q)
= Q (P-AVC
(Q))-
FC
AVC
(Q)
<P<AC
(Q)
=>
π
(Q)
<0
-π
(Q)
<FC
Należy
pozostać
na
rynku!!!
P=MR
FC
π < 0
Decyzje przedsiębiorstwa – kr.
okres produkcja ze stratą w
optimum
Q
0
P
Q
D
MC
π=
MAX
<=> MR=MC(Q) i
MC(Q)➚
π(Q)=Q(P-AC(Q))
P<AC(Q) <=> π(Q)<0
AC
AC
D
AVC
P
π (Q)=Q(P-AVC (Q)-AFC (Q))
AVC (Q)=P<AC (Q) <=>
π(Q)<0
-π(Q)=FC
Można zamknąć firmę!!!
P=MR
AVC
D
=
FC
π < 0
Decyzje przedsiębiorstwa – kr.
okres zamknięcie przedsiębiorstwa
w optimum
Q
0
P
Q
2
MC
krzywa podaży
1
przedsiębiorstwa
w krótkim okresie
AVC
P
2
MR=P
P
1
MR=P
AC
P
3
MR=P
P
4
MR=P
P
5
MR=P
Q
3
Q
4
Q
5
Decyzje przedsiębiorstwa – krzywa
podaży w krótkim okresie
Q
0
P
Q
1
MC
Wszystkie czynniki
produkcji są zmienne =>
FC=0 => VC(Q)=TC(Q) =>
AVC(Q)=AC(Q)
AC=AVC
P
1
MR=P
Decyzje przedsiębiorstwa – długi
okres
P
Q
0
RYNEK
Q
0
P
P
E
1 przedsiębiorstwo
E
S
D
P
E’
P
E’’
S
’
S’’
LAC
Q
OPT
AC
1
P
E’’
= LAC
MIN
=> π=0
Rynek i przedsiębiorstwo w
równowadze w długim okresie
Równowaga długookresowa w
doskonałej konkurencji
•
Zysk księgowy jest różnicą między przychodami i kosztami
ich uzyskania.
•
Zysk ekonomiczny to zysk księgowy pomniejszony o koszty
alternatywne.
•
Jednoczesne dążenie konkurujących ze sobą przedsiębiorstw
do maksymalizacji zysku sprawia, że suma ich zysków
ekonomicznych zostaje sprowadzona do zera, produkcja zaś
jest wytwarzana po najniższych kosztach
Równowaga długookresowa –
badania empiryczne
•
W warunkach doskonałej konkurencji szoki podażowe i
popytowe wywołują spadki i wzrosty cen, jednak zysk
ekonomiczny zawsze zmierza do zera.
•
Według wyników badań Famy i Frencha zysk wraca do
średniej z prędkością 38% rocznie (E. Fama, K. French,
„Forecasting Profitability and Earnings”, Journal of
Business 2000, April).
•
90% przypadków zysków powyżej i poniżej średniej znika
w ciągu 10 lat (P. Ghemawat, „Commitment”, Free Press,
New York 1991)
P
Q
0
przedsiębiorstwo 1
P
Q
0
przedsiębiorstwo 2
P
Q
0
...przedsiębiorstwo n
MC
AVC
MC
AVC
MC
AVC
Rynek i przedsiębiorstwo w
równowadze
P
Q
0
RYNEK
Q
0
P
2
przedsiębiorstwo 1
P
1
Q
1
P
P
Q
0
przedsiębiorstwo 2
Q
2
Q’
1
Q’
2
Q
1
+Q’
1
Q
2
+Q’
2
S
1
S
2
S-podaż
gałęzi
Podaż gałęzi w długim okresie
P
Q
0
RYNEK
Q
0
P
1 przedsiębiorstwo
S
D
D’
S
’
P
1
MC
1
AC
1
AC
2
MC
2
P
2
Gałąź o rosnących kosztach
LS
Podaż gałęzi w długim okresie
P
Q
0
RYNEK
Q
0
P
1 przedsiębiorstwo
S
D
D’
S
’
P
1
MC
1
AC
1
Gałąź o stałych kosztach
LS
Podaż gałęzi w długim okresie
P
Q
0
RYNEK
Q
0
P
1 przedsiębiorstwo
S
D
D’
S
’
P
1
MC
1
AC
1
AC
2
MC
2
P
2
Gałąź o malejących kosztach
LS
Podaż gałęzi w długim okresie
Perfect
competition is
simply perfect
KONKURENCJA DOSKONAŁA