Psychologiczne 

konsekwencje 

chorób i 

niepełnospraw

ności

   Zjawiska chorobowe źle oddziałują na psychikę 

człowieka, gdyż dana osoba nie może realizować 
swoich potrzeb, aspiracji oraz przystosować się do 
zmiany środowiska. Osoba chora jest w trudnej 
sytuacji ,gdyż nastąpiła zmiana w jej życiu , 
odczuwa brak wiedzy o swojej chorobie, odczuwa 
także lęk, strach, niepewność ,przygnębienie, 
rozdrażnienie ,niepokój, beznadziejność i pustkę 
mogą wystąpić czasem zaburzenia świadomości. 
Każdy rodzaj choroby, pobyt w szpitalu wywołuje 
pewien stan psychiczny, na który każda osoba 
reaguje inaczej. Zaburzenie stanu emocjonalnego 
człowieka jest bardzo ważne, gdyż ma ono wpływ 
nie tylko na psychikę ale i na zdrowie. 

   

W sytuacji choroby wyzwalają się w 

człowieku różne odniesienia wobec niej. 
Wymienia się pięć sposobów patrzenia na 
chorobę. Należą do nich: 



wyzwanie, czyli trudność, którą trzeba 

rozwiązać



 wróg, którego trzeba pokonać



kara, którą trzeba ponieść 



ucieczka od odpowiedzialności i problemów 

życiowych



 wartość, która rozwija i pogłębia 

wewnętrznie. 

   W sytuacji klęski osoba przewlekle chora 

znajduje się w utrwalonym:



stanie rozpaczy



przygnębienia



apatii



pesymizmu,

   który wyraża się w biernej i bezmyślnej 

rezygnacji, względnie w nierozumnym buncie 
w stosunku do konieczności losu. Sytuacja ta 
może człowieka załamać i prowadzić do 
ucieczki w śmierć samobójczą lub 
psychologiczną. 



Apatia to obojętność na samego siebie i 

otaczający świat. Łączy się to z brakiem 
jakiejkolwiek aktywności. Chory dostrzega 
swoja sytuacje negatywnie, traci wiarę w sens 
życia. Niezwykle ważne jest wspieranie takiej 
osoby i wzbudzenie w niej zainteresowania 
oraz siły do walki z dolegliwością. 
Przygnębienie można rozpoznać na podstawie 
obserwacji osoby chorej. Jest ona małomówna, 
spowolniała, niektóre ruchy wykonuje 
niezgrabnie, unika kontaktu z innymi, 
rezygnuje z zainteresowań, sprawia wrażenie 
nieobecnego , często płacze. Mogą wystąpić 
zaburzenia łaknienia oraz snu.

   

Stanom chorobowym towarzyszy też 

wcześniej wspomniany lęk. Jest on 
rozpoznawalny przez :



unikanie spojrzeń w oczy



napięcie mięśni twarzy i rąk



skulona postawa ciała

   Może zdążyć się również ,że chory 

ukrywa przezywanie lęku i zachowuje się 
beztrosko np. dowcipkując na temat 
swojej sytuacji. 



Pozytywna akceptacja wyraża się w świadomym 

pogodzeniu z chorobą i radzeniu sobie w nowej 
sytuacji życiowej. Akceptacja o charakterze 
negatywnym prowadzi natomiast do ucieczki od 
trudności i konfliktów życiowych w chorobę.
Choroba może być także twórczym czynnikiem 
rozwoju. Wówczas jest przyjmowana jako dar, 
życiowe zadanie, szansa i zmusza człowieka do 
podjęcia decyzji wyjścia na drogę swojego 
przeznaczenia. Uznając chorobę za twórczy 
czynnik rozwoju, chory rozszerza kontakt ze 
sobą i innymi ludźmi. Wykorzystuje ten czas na 
przemyślenie i wzmacnia osobiste kontakty.



Niepełnosprawność może być dla człowieka przeszkodą, 
stratą, ulgą, korzyścią lub wartością. Traktowana jako 
przeszkoda łączy dwa określenia: wyzwanie i wróg. 
Przyjmując chorobę jako wyzwanie, człowiek podejmuje 
walkę, przeciwstawia się schorzeniu oraz własnej słabości. 
Uznanie choroby za wroga kształtuje u chorego gotowość 
poddania się i rezygnacji. Rozróżnienia się dwa etapy 
rezygnacji :



wczesną, która powstaje w momencie pierwszego 
pesymistycznego obrazu choroby



późniejszą, której podłożem jest stopniowe zanikanie 
nadziei w trakcie toczącego się procesu chorobowego.
Przyjęcie choroby jako ulgi powoduje usprawiedliwienie 
wobec siebie i innych. Człowiek może także traktować  
niepełnosprawność jako korzyść objawiającą się 
zainteresowaniem, współczuciem i troską innych. Pod 
wpływem choroby osoba cierpiąca może zmienić 
postrzeganie wartości wobec życia i innych ludzi.

  Człowiek chory przechodzi przez trzy 

etapy związane z 
chorobą/niepełnosprawnością: 



etap zaskoczenia- 

rozdrażnienie, 

niepokój i zawstydzenie, strach, 
agresja, depresja



 

etap poszukiwania równowagi – próba 

pogodzenia się z zaistniałą sytuacją



etap uwolnienia się od uzależnień 

chorobowych-  pogodzenie się z diagnozą 
i próba normalnego funkcjonowania.