Maria Czermikarz

DSA II

Prezydent - pozycja ustrojowa w systemie organów państwowych, kompetencje

Prezydent RP to organ wykonawczy, wypełnia istotne funkcje organizacyjno-władcze za pomocą wykonywania ustaw a także przez stanowienie prawa, jest to przykład tzw. Dualistycznej egzekutywy.

Prezydent jest głową państwa, najważniejszym przedstawicielem RP i gwarantem ciągłości władzy publicznej, wybierany przez naród. Jako organ egzekutywy wypełnia dwie funkcje:

  1. strażnik przestrzegania konstytucji, korzystając z takich instrumentów jak: odmowa podpisania ustawy czy prawo zaskarżenia ustaw do TK

  2. jest gwarantem suwerenności, bezpieczeństwa państwa nienaruszalności i niepodzielności terytorialnej

Za swoje czynności urzędowe odpowiada tylko w trybie odpowiedzialności konstytucyjnej przed TS, w tym za naruszenie Konstytucji i ustaw. Za przestępstwa odpowiada karnie także przed TS. Prezydent w stan oskarżenia może postawić zgromadzenie narodowe większością 2/3 głosów. Kadencja trwa 5 lat , sprawować ją może najwyżej 2 razy.

Akty urzędowe wydawane przez Prezydenta:

- rozporządzenie z mocą ustawy wydawane wyłączeni w czasie stanu wojennego na wniosek RM

- rozporządzenie zwykłe lub wykonawcze, które są aktami prawa powszechnie obowiązującego. W sferze wewnętrznej wydaje zarządzenia i postanowienia.

Inne uprawnienia:

- zarządzenie wyborów do Sejmu i Senatu

- zwołanie pierwszego posiedzenia tych izb

- zarządzenie referendum

- podpis pod ratyfikowaną umową międzynarodową

- wnioski do TS w ramach tzw. Pytania o treść prawa

Na niektórych aktach prezydenta wymagana jest kontrasygnata premiera. Ta cecha systemu parlamentarno-gabinetowego zapewnia współdziałanie prezydenta z rządem i jednolitość działania egzekutywy.

Prerogatywy prezydenta wykonywane osobiście bez konsekwencji:

  1. w razie sporów zagranicznych współdziała z rządem i ratyfikuje, za zgodą wyrażoną ustawie, umowy międzynarodowe

  2. w razie zwierzchnictwa sił zbrojnych obronności i bezpieczeństwa państwa na czas wojny i pokoju m. In. Zarządza stan wojenny, mobilizację i użycie sił zbrojnych

  3. klasyczne uprawnienie głowy państwa:

- prawo łaski

- nadaje obywatelstwo

- nadaje ordery.