CW 2

Opracowała: mgr Monika Baryła-Matejczuk

Etapy konstruowania procedury 

badawczej 

Praca w grupach, zadania:  



określanie i wybieranie zagadnień do 
eksploracji naukowej



gromadzenie wiedzy teoretycznej o wybranym 
zagadnieniu



formułowanie wstępu, części teoretycznej, 

problemów, pytań i hipotez badawczych



planowanie i prowadzenie badań



analiza wyników badań, weryfikacja hipotez, 

formułowanie wniosków



formy przedstawiania wyników i redagowania 

opracowań naukowych

Pytania badawcze



Jeśli chcesz rozwiązać jakiś problem, powinieneś 

przede wszystkim nadać mu formę pytania



Pytanie badawcze musi wyglądać jak konkretne 

zadanie do rozwiązania  



Użyte w nim terminy muszą być precyzyjne i 
jednoznaczne



Musi istnieć realna szansa na uzyskanie odpowiedzi 



Podstawowe warunki: 



Pytanie powinno być jasne, np. „Jaki jest zakres pamięci 

roboczej” (błędne: „Ile mieści się w pamięci”)



Rozstrzygalność – ma sens wtedy gdy za pomocą 

dostępnych środków można próbować poszukiwać na 
nie odpowiedzi

Pytania badawcze 

Ajdukiewicz (1965) przyjmuje dwa rodzaje pytań:

1)

rozstrzygnięcia („czy” – można na nie udzielić 
tylko jednej, wybranej wśród wykluczających 
się, odpowiedzi i jest ona prawdziwa)

2)

dopełnienia („w jakim zakresie, kiedy, o ile”)

Założenia pytania



Pozytywne założenia pytania – przynajmniej jedna 

odpowiedź, jakiej teoretycznie można udzielić na 
dane pytanie jest prawdziwa 



Negatywne założenia pytania – przynajmniej jedna 

z odpowiedzi, które można udzielić na to pytanie nie 

jest prawdą



Pytania rozstrzygnięcia są zawsze właściwie 
postawione  



Pytanie, którego pozytywne lub negatywne założenie 

nie jest prawdziwe, nazywamy pytanie niewłaściwie 
postawionym 

Np. „Jaki rozkład wzmocnień jest najbardziej efektywny 

w warunkowaniu złotych rybek?” – pytanie oparte na 

błędnym założeniu, że w ogóle taki rozkład istnieje

Hipotezy 



Odpowiedzi na pytania badawcze



Zawsze formułowane pod postacią twierdzeń



Nie może być zbyt ogólna ani zbyt szczegółowa – w 

praktyce o właściwym poziomie ogólności decyduje 
wiedza i 

doświaczdenie



Dobrze sformułowana hipoteza musi być:



jasno sformułowana



adekwatną odpowiedzią na problem 



najprostszą odpowiedzią na problem 



tak sformułowana, by można było łatwo ją przyjąć lub 

odrzucić (łatwo weryfikować – im ogólniejsza tym 

trudniej przyjąć czy odrzucić).

Hipotezy 



Np. fałszywość hipotezy „im dłużej powtarzasz tym 
lepiej pamiętasz” – „im głębiej (więcej wysiłku 
wkładasz) tym lepiej pamiętasz” – błędna koło w 
definiowaniu terminów: lepiej zapamiętywany jest 
materiał, który jest głębiej przetwarzany, a o tym, że 
materiał jest głębiej przetwarzany, wiemy dlatego, że 
został....... Lepiej zapamiętany 

Przykładowe tematy eksperymentów:



Zróżnicowanie dotykowego pola percepcyjnego



Zjawisko indukcji w polu percepcyjnym 

(powstawanie powidoków)



Czynniki figurotwórcze pola spostrzeżeniowego 



Mechanizm powstawania plotki



Stałość wielkości w spostrzeganiu



Rola nastawienia w rozwiązywaniu problemów



Stymulowanie myślenia twórczego techniką burzy 

mózgów



Uczenie się pojęć metodą różnicowania

Przykładowe tematy eksperymentów:



Podejmowanie decyzji ryzykownych 



Rola transferu w uczeniu się 



Zapamiętywanie materiału o różnym stopniu trudności



Pamięć krótkotrwała



Wpływ strategii mnemicznych na zapamiętywanie



Znaczenie jednorodności układu sygnałowego dla 

zapamiętywania



Zmiany w zapisie pamięciowym



Skuteczność odtwarzania a skuteczność 

zapamiętywania

„Ćwiczenia eksperymentalne w psychologii 

ogólnej” Włodzimierz Szewczuk  

Przykład:

Pamięć krótkotrwała.
Temat: Wpływ zadania zakłócającego na efektywność 

wydobywania danych z pamięci krótkotrwałej

Problem: Czy zadanie zakłócające ma wpływ na 

efektywność wydobywania danych z pamięci 

krótkotrwałej

Hipoteza: Zadanie zakłócające ma wpływ na 

efektywność wydobywania danych z pamięci 

krótkotrwałej

Hipoteza kierunkowa: Wraz z zastosowaniem zadania 

zakłócającego następuje zmniejszenie efektywności 

wydobywania danych z pamięci krótkotrwałej

Przykład: 

Zmienna niezależna X: Zadanie zakłócające (które 

prezentowane jest grupie 2 bezpośrednio po 
ciągu liczb na rzutniku)

Zamienna zależna Y: Efektywność wydobywania 

danych z pamięci krótkotrwałej

................