SŁUCHANIE

(warsztaty nr 3 – komunikacja werbalna, Adler rozdz. 6)

(!) Porozumiewanie się zajmuje 70% czasu kiedy nie śpimy (w tym słuchanie – ponad 50%)
(!) Słuchanie jest uznawane za cenniejsze niż mówienie w biznesie i kontaktach towarzyskich
(!) Ludzie zawyżają ocenę swoich zdolności do słuchania

Dlaczego słuchamy?:

zrozumienie i przechowanie informacji  większe szanse na sukces

ocenianie jakości komunikatów  słuchanie krytyczne ≠ słuchanie empatyczne i wspierające

budowanie i podtrzymywanie relacji (złe słuchanie hamuje rozwój relacji lub niszczy więź)

pomaganie innym  lekarze, prawnicy, księża, terapeuci, nauczyciele 

Słuchać to nie to samo, co słyszeć:

słyszenie

to czynność automatyczna – fale dźwiękowe wpadają do ucha i stymulują błonę

bębenkową, wibracje przenoszone są do mózgu

słuchanie

jest czynne, wiąże się z rozumieniem i skupieniem uwagi na treści; mózg

przetwarza impulsy elektrochemiczne na wrażenia dźwiękowe identyczne z wysłanymi i
nadaje im znaczenie

zdolność do odtworzenia treści nie świadczy o słuchaniu, ale o jej przechowaniu w pamięci
krótkotrwałej

Czasem nie słuchamy specjalnie a czasem są przeszkody:

1. kłopoty ze słuchaniem- uszkodzenie narządu słuchu  słuchanie jest bardziej męczące
2. przeciążenie informacją - nie da rady być cały czas skupionym
3. względy osobiste - coś innego jest dla nas ważne w tym momencie  słuchanie staje się farsą
4. szybkość myślenia- błądzimy myślami, bo mamy czas między słowami (tempo mówienia – 100

do 140 słów na minutę, słuchania – 600 słów/min)

5. hałas i szum (wpływa na przekaz i odbiór wiadomości)

zewnętrzny / fizyczny – różne dystraktory zewnętrzne w stosunku do odbiorcy(np.
zadymiony pokój  utrudnione skupienie)

fizjologiczny – np. utrata słuchu, choroba

psychologiczny – czynniki poznawcze zmniejszające skuteczność porozumiewania się
(np. ktoś zwróci się do nas słowem, które nas denerwuje  skupienie na tym słowie a nie
na dalszym ciągu wypowiedzi)

6. czynniki związane z percepcją – czynniki fizjologiczne, role społeczne, zainteresowania,

potrzeby, tło kulturowe  przekształcanie usłyszanych treści  różni ludzie różnie rozumieją te
same komunikaty  nigdy nie zrozumiemy w pełni drugiego człowieka

Nawyki nieuważnego słuchania:

1. pseudosłuchanie- udaje, że słucha, a myśli o czym innym; fasada uprzejmości – potakiwanie,

czasem też wtrącanie pytań

2. egoistyczny gaduła- dba tylko o swoje wypowiedzi, zadaje „niby-pytania” żeby uzyskać tło do

zademonstrowania swojej wyższości; słucha tylko po to, żeby mieć inspirację do dalszego
mówienia

3. wybiórczy słuchacz- słucha tylko tego co go interesuje
4. konfabulant- myślą, że to co zapamiętał to cała opowieść; gdy potem to komuś opowiada

dodaje własne szczegóły

5. izolowane słuchanie- unikane określonych treści, nieinteresujących dla słuchacza
6. słuchanie defensywne- odbieranie niewinnych uwag jako ataku (os. o nieustalonym obrazie

siebie)

7. słuchacz czatujący na błędy – słucha uważnie, ale zbiera info żeby posługując się nimi

zakwestionować słowa mówiącego

SŁUCHANIE

(warsztaty nr 3 – komunikacja werbalna, Adler rozdz. 6)

Składniki procesu słuchania
(wszystkie te procesy przebiegają równolegle; a-d  procesy wewnętrzne)

a) słyszenie- aspekt fizjologiczny, podstawa słuchania, może być zakłócone (patrz: przeszkody)
b) uczestniczenie- aspekt psychiczny, skupianie uwagi na danych elementach; tu występuje już

selekcja, bo uczestniczenie jest zdeterminowane przez potrzeby, zainteresowania, itd.,
koncentrujemy się na wiadomościach, z których płyną jakieś korzyści

c) zrozumienie jest zależne od następujących czynników:

znajomość gramatyki i syntaksy

wiedza na temat źródła wiadomości, kontekst

możliwości intelektualne słuchającego

cechy osobowości – ludzie mający poczucie bezpieczeństwa i wrażliwi na innych lepiej
rozumieją źle zorganizowane komunikaty

d) zapamiętywanie ( zależy od: liczby powtórzeń, ilości i wypróbowania info) - łatwiej sobie

przypominamy jeżeli jest dobra relacja (intensywna, intymna, jest zaufanie i zaangażowanie);
bezpośrednio po komunikacie pamiętamy 50%, po 8h – 35%, po 2 mies. –25%

e) reagowanie- część zewnętrzna, informacja zwrotna dla mówiącego  słuchanie to aktywne

uczestnictwo w transakcji – jednocześnie odbieramy i wysyłamy wiadomości

Rodzaje reakcji słuchającego (w kolejności od bardziej odzwierciedlających do bardziej oceniających)

a) słuchanie w milczeniu- czasem najlepszą odpowiedzią jest brak odpowiedzi :

kiedy nie chcemy zachęcać kogoś do dalszego mówienia;

sytuacje gdy nie wypada się odezwać;

hearing into being – osoba mówiąca sama rozwiązuje swój problem – nie boi się, że ktoś
jej przerwie i mówiąc wykracza poza granice własnego myślenia

b) zadawanie pytań, cel:

wyjaśnianie znaczenia

poznanie myśli, uczuć i potrzeb innych ludzi ( lepsze pytania otwarte, gdy pytamy o
sprawy prywatne)

zachęta do rozwinięcia wypowiedzi („mów, słucham...”)

zachęta do poszukiwania odpowiedzi np. „co byłoby dla ciebie rozwiązaniem?”

gromadzenie faktów i szczegółów

(!) niby-pytania – zakamuflowana próba przekazania wiadomości, a nie uzyskania jej,
(wywołują postawy obronne, nie służą relacji, ale czasem się przydają, np. prawnikom):

pytania-pułapki na mówiącego- sugerowanie odpowiedzi, nadawca chce potwierdzić to
co myśli, a nie dowiedzieć się co myśli odbiorca („..., czyż nie?”, „...prawda?”)

pytania zawierające stwierdzenia- „skończyłaś już tę rozmowę?” (nadawca widzi czy
osoba rozmawia)

pytania zawierające ukryte zamiary- „masz wolne w piątek?”  jest to pytanie
strategiczne, wstęp do propozycji  bardzo często wywołują postawy obronne

pytania, w których oczekuję się „poprawnej” odpowiedzi-„czy uważasz, że jestem zbyt
gruba?”

pytania oparte na nie zweryfikowanych założeniach np. „dlaczego mnie nie słuchasz?”-
lepiej zastąpić kontrolą spostrzeżeń

SŁUCHANIE

(warsztaty nr 3 – komunikacja werbalna, Adler rozdz. 6)

c) parafrazowanie – jest to rodzaj sprzężenia zwrotnego, sprawdzanie czy dobrze zrozumieliśmy

intencje nadawcy; wycisza postawy obronne; świadczy o zaangażowaniu

- sposoby parafrazowania:



powtórzenie tego, co zostało powiedziane, innymi słowami



podanie własnego przykładu ilustrującego to, o czym według ciebie opowiada
mówiący (zwłaszcza jeśli mówi w sposób abstrakcyjny)



ujawnianie podtekstów ukrytych w słowach mówiącego

- poziomy parafrazowania:



parafrazowanie faktów – streszczanie danych (warto parafrazować polecenia zanim
się je wykona )



parafrazowanie informacji osobistych (trzeba być wrażliwym słuchaczem, bo często
najważniejsza jest wiadomość w podtekście; wysłuchanie myśli, uczuć i pragnień)

d) wyrażanie empatii – okazanie, że identyfikujemy się z mówiącym przez reakcje werbalne i

niewerbalne; można empatyzować nie zgadzając się z kimś. Nie ma empatii, gdy reakcje są
dyrektywne i wartościujące - przykłady NIE odczuwania empatii:

odbieranie innym prawa do własnych uczuć „nie przejmuj się”

pomniejszanie znaczenia sytuacji- „ to tylko test!”

obrona „ja”- „nie wiń mnie...”

szklanka zimnej wody- chłodzenie czyjegoś zapału -„czemu nie dostałaś 6 tylko 5?”

e) wspieranie- informuję mówiącego, że słuchający solidaryzuje z nim;

kobiety umiejętniej udzielają wsparcia, mężczyźni udzielają rad lub odwracają uwagę od
problemu; typy wspierania:
- zgoda- masz rację...
- oferta pomocy
- pochwała
- dodawanie pewności siebie – „najgorsze za tobą”
- odwrócenie uwagi – np. wyjście do kina

8 rodzajów wsparcia społecznego (2 ostatnie wymagają fachowej wiedzy), trzeba się
koncentrować na „tu i teraz” udzielając go:

1. wsparcie emocjonalne- otaczanie troską, dawanie poczucia komfortu
2. poprzez słuchanie- bez doradzania
3. wsparcie wobec wyzwania emocjonalnego- nakłaniam drugą osobę by oceniła swoją

postawę, wartości i uczucia

4. wsparcie potwierdzające- utwierdzenie w słuszności sposobu widzenia świata
5. wsparcie materialne- prezenty, pożyczki
6. osobiste wsparcie- załatwiam coś, podwożę gdzieś
7. wsparcie polegające na docenianiu techniki- wyrażam uznanie, widząc czyjś wysiłek
8. wsparcie w podejmowaniu wyzwań- nakłaniam kogoś, by zastanowił się nad zadaniem

f) analizowanie - słuchający przedstawia swoją interpretację wiadomości mówiącego. (+) pomocne

w przypadku ludzi, którzy sami nie dostrzegają wielu aspektów sytuacji; (-) jeśli interpretacja jest
błędna, a odbiorca ją zaakceptuje, to ma o 1 problem więcej;

przedstaw swoją interpretację jako przypuszczenie, a nie niepodważalny fakt

opieraj swoją analizę na sensownych przesłankach, zwiększających szansę na to, że
okaże się słuszna

sprawdź, czy druga osoba jest gotowa zaakceptować twoją analizę

upewnij się, że jedynym powodem twojej analizy jest chęć pomocy drugiej osobie

http://notatek.pl/adler-sluchanie?notatka