ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 1 z 27
Bibliografia:
1.
M. Capiga: Zarządzanie bankiem. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2010,
2.
A. Gospodarowicz, A. Nosowski (red.): Zarządzanie instytucjami kredytowymi. C. H. Beck
2012,
3.
M. Proniewski, W. Tarasiuk: Zarządzanie instytucjami kredytowymi. Strategie, modele
biznesowe i operacyjne. C. H. Beck 2012.
2 października 2012
RYNEK FINANSOWY
INSTYTUCJE FINANSOWE
INSTYTUCJE KREDYTOWE
INSTYTUCJE UBEZPIECZENIOWE
Instytucja finansowa to podmiot niebędący bankiem ani instytucją kredytową, którego pod-
stawowa działalność będąca źródłem większości przychodów polega na wykonywaniu działal-
ności gospodarczej w zakresie określonym w ustawie Prawo Bankowe. Przykłady:
•
nabywanie i zbywanie udziałów lub akcji,
•
udzielanie pożyczek ze środków własnych,
•
usługi w zakresie nabywania i zbywania wierzytelności,
•
udzielanie gwarancji, poręczeń lub zaciąganie innych zobowiązań,
•
obrót na rachunek własny lub rachunek klienta terminowymi operacjami finansowymi, in-
strumentami rynku pieniężnego i papierami wartościowymi,
•
usługi w zakresie zarządzania aktywami,
•
usługi w zakresie doradztwa finansowego, w tym inwestycyjnego.
Instytucja kredytowa:
•
podmiot mający swoja siedzibę za granicą RP na terytorium jednego z państw człon-
kowskich UE,
•
prowadzący we własnym imieniu i na własny rachunek,
•
na podstawie zezwolenia właściwych władz nadzorczych
działalność polegającą na przyjmowaniu depozytów lub innych środków powierzonych pod jakim-
kolwiek tytułem zwrotnym i udzielaniu kredytów lub na wydawaniu pieniądza elektronicznego.
Oddział instytucji kredytowej to jednostka organizacyjna instytucji kredytowej wykonująca w
jej imieniu i na jej rzecz wszystkie lub niektóra czynności wynikające z zezwolenia udzielonego
tej instytucji kredytowej, przy czym wszystkie jednostki organizacyjne danej instytucji kredy-
towej, utworzone na terenie Polski, uważa się za jeden oddział (Prawo Bankowe).
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 2 z 27
INSTYTUCJE KREDYTOWE
ujęcie podmiotowe
banki komercyjne
banki spółdzielcze
Skoki
Monetarne instytucje finansowe to instytucje finansowe, których działalność polega na:
•
przyjmowaniu depozytów i/lub bliskich substytutów depozytów od podmiotów innych niż
monetarne instytucje monetarne,
•
udzielaniu kredytów i/lub inwestowaniu w papiery wartościowe na własne rachunek.
BANK CENTRALNY – NBP
MONETARNE INSTYTUCJE FINANSOWE
INSTYTUCJE KREDYTOWE FUNDUSZE RYNKU PIENIĘŻNEGO
banki komercyjne
banki spółdzielcze
SKOKi
SEKTOR BANKOWY
banki komercyjne
banki spółdzielcze
oddziały instytucji kredytowych
Banki uniwersalne:
•
szeroki wachlarz produktów i usług bankowych ujętych w trzy grupy czynności,
•
oferowanie usług bankowych, ubezpieczeniowych i inwestycyjnych,
•
brak ograniczeń o charakterze ilościowym, geograficznym, jakościowym, rzeczowym,
•
świadczenie usług dla każdej grupy klientów.
Funkcje współczesnego banku uniwersalnego:
•
powiernicza,
•
ubezpieczeniowa,
•
kredytowa,
•
brokerska,
•
bankowości inwestycyjnej lub subskrypcyjna,
•
zarządzania zasobami gotówkowymi,
•
gromadzenia oszczędności,
•
funkcja płatnicza,
•
inwestycyjna (planowania).
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 3 z 27
Specyfika banku spółdzielczego:
•
lokalizacja:
o
tereny wiejskie.
o
małe miasta,
•
zakres terytorialny:
o
uzależniony od wysokości funduszy własnych,
•
klienci:
o
określona ustawowo grupa klientów,
o
osoby zajmujące się działalnością rolniczą,
•
wykonywane czynności:
o
określone ustawowo czynności za zgodą KNF i za zgodą banku zrzeszającego,
•
zasady zrzeszania się:
o
obowiązek zrzeszania się z jednym bankiem zrzeszającym,
•
forma prawna:
o
spółdzielnia.
Specyfika banku hipotecznego:
•
miejsce działania:
o
rynek nieruchomości,
•
podstawowy produkt:
o
kredyt hipoteczny,
•
źródła finansowania działalności
o
klasyczne – emisja listów zastawnych,
o
nowe – sekurytyzacja (rynek wtórny),
•
nadzór i kontrola:
o
KNF,
o
powiernik i jego zastępca.
SKOK – cechy:
•
SKOKi jako spółdzielnie,
•
działalność niezarobkowa,
•
zrzeszanie w krajowej spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej.
OD 01.10.2012 SKOKi PODLEGAJĄNADZOROWI KNFu
SKOK – zadania:
•
gromadzenia środków pieniężnych wyłącznie swoich członków,
•
udzielanie członkom pożyczek i kredytów,
•
prowadzenie na zlecenie członków rozliczeń finansowych,
•
pośredniczenie przy zawieraniu umów ubezpieczenia.
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 4 z 27
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJĄ KREDYTOWĄ to całość działań polegających na podejmowa-
niu decyzji mających na celu wykorzystanie dostępnych zasobów do realizacji jej funkcji i
osiągnięcia wytyczonych celów.
INSTYTUCJA KREDYTOWA
ZASOBY
FUNKCJE
materialne
niematerialne
DZIAŁALNOŚĆ W SFERZE
KIEROWANA NA KLIENTA
operacyjnej
indywidualnego
finansowej
instytucjonalnego
inwestycyjnej
CELE
nadrzędne
cząstkowe
POZIOMY ZARZĄDZANIA
NORMATYWNY
STRATEGICZNY
OPERACYJNY
Zarządzanie instytucją kredytową – ujęcie przedmiotowe:
•
zarządzanie finansami,
•
zarządzanie kapitałem,
•
zarządzanie ryzykiem,
•
zarzadzanie płynnością.
System zarządzania w banku to zbiór zasad i mechanizmów odnoszących się do:
•
procesów decyzyjnych zachodzących w banku,
•
oceny prowadzonej działalności bankowej.
W ramach systemu zarzadzania w banku funkcjonuje co najmniej:
•
system zarządzania ryzykiem,
•
system kontroli wewnętrznej.
Zarząd banku projektuje, wprowadza oraz zapewnia działanie systemu zarządzania.
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 5 z 27
Rada Nadzorcza sprawuje nadzór nad wprowadzeniem systemu zarządzania oraz ocenia ade-
kwatność i skuteczność tego systemu.
16 października 2012
Zarządzanie finansami instytucji kredytowej to proces decyzyjny polegający na pozyskiwaniu
zasobów pieniężnych niezbędnych do prowadzenia działalności banku i na takim ich zagospodaro-
waniu, aby zrealizować cel strategiczny banku.
Cel zarządzania finansami:
•
maksymalizacja wartości instytucji kredytowej, co określa jej zyskowność i poziom ryzy-
ka,
•
planowanie strategiczne,
•
planowanie kapitałowe,
•
pochodne sfery finansowe.
Rodzaje decyzji finansowych i inwestycyjnych:
•
decyzje w sferze pozyskiwania zasobów pieniężnych – zarządzanie pasywami,
•
decyzje w sferze zagospodarowania pozyskanych środków – zarządzanie aktywami,
•
decyzje w sferze pozabilansowej.
Banki prowadzą samodzielnie gospodarkę finansową na podstawie planu finansowego w sposób
zapewniający pokrycie z uzyskanych przychodów kosztów działalności oraz zobowiązań.
Plan finansowy to projekcja bilansu, rachunku zysków i strat, czyli projekcja takiego zarzadzania
aktywami i pasywami, aby ukształtować strukturę bilansu:
•
ilościową – poziom depozytów i kredytów,
•
jakościową – poziom odsetek dla osiągnięcia zysku w dłuższej perspektywie.
Elementy planu finansowego:
•
główne pozycje bilansu i rachunku zysków i strat,
•
programy odcinkowe:
o
plan rzeczowy,
o
plan działań marketingowych,
o
plan zatrudnienia,
•
poziom wskaźników finansowych.
Planowanie = sformalizowany proces podejmowania decyzji
podstawa dla BUDŻETOWANIA
BUDŻETOWANIE = sposób gospodarowania środkami finansowymi dla zrealizowania celów
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 6 z 27
Instrumenty zarządzania finansami:
•
odsetki – są funkcją trzech zmiennych:
o
kwoty pożyczonej lub zainwestowanej (kwota główna),
o
stopy oprocentowania,
o
czasu trwania kredytu lub inwestycji
odsetki dzielimy na:
o
koszty – dla banku dłużnika,
o
przychody – dla banku kredytodawcy,
•
opłaty:
o
wynagrodzenie banku za świadczenie standardowych usług,
o
ich wysokość nie zależy od wielkości operacji i nie koreluje z zaangażowanym kapi-
tałem,
o
to zryczałtowane koszty z narzutem zysku pobierane za wykonywanie usług fakul-
tatywnych w ramach umów o świadczenie czynności bankowych,
czynniki wpływające na wysokość opłat:
o
koszt pozyskania pieniądza,
o
wartość pieniądza w czasie,
o
pracochłonność czynności przygotowawczych,
o
ryzyko transakcji,
o
pracochłonność obsługi transakcji,
o
koszty ściągania należności,
o
inne czynnik, np. dotychczasowa współpraca klienta z bankiem, środki klienta w
banku.
•
prowizja – przychód, który zależy od wielkości zaangażowania banku, np. wolumenu limitu
kredytu, wielkości gwarancji, rodzaje prowizji:
o
prowizja za gotowość,
o
prowizja przygotowawcza,
o
prowizja administracyjna,
o
prowizja
•
marża – wynagrodzenie z tytułu wykonywanych operacji bankowych:
o
będące różnicą między ceną sprzedaży a cena zakupu środków pieniężnych,
o
umożliwiające sfinansowanie kosztów działania banku i osiągnięcie minimalnej sto-
py rentowności.
marża = dochodowość aktywów – koszt pasywów:
o
marża globalna,
o
marża odcinkowe (cząstkowe),
o
marża odsetkowa brutto – porównanie przychodów odsetkowych do kosztów od-
setkowych,
o
marża odsetkowa netto – marża odsetkowa brutto, operacje pozaodsetkowe,
koszty zarządzania ryzykiem.
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 7 z 27
rodzaje marż:
o
dywidendy,
o
prowizyjna,
o
handlowa,
o
zapotrzebowania,
o
ryzyka (rezerw),
o
operacji nadzwyczajnych.
MARZA ODSETKOWA = ( przychody odsetkowe – koszty odsetkowe ) / aktywa
przychody odsetkowe
koszty odsetkowe
ROZPIĘTOŚC ODSETKOWA =
–
aktywa odsetkowe
pasywa odsetkowe
Bank dokonuje podziału operacji na:
•
portfel handlowy:
o
operacje dokonywane na własne rachunek w celach handlowych,
o
operacje dokonywane w celu zabezpieczenia ryzyka wynikającego z operacji zali-
czonych do portfela handlowego,
przykłady:
o
giełdowe i pozagiełdowe terminowe transakcje pozabilansowe,
o
operacje dokonywane w ramach świadczenia usług pośrednictwa finansowego na
hurtowym rynki finansowym,
o
operacje polegające na gwarantowaniu emisji papierów wartościowych (dłużnych i
kapitałowych)
•
portfel bankowy – obejmuje operacje niezaliczone do portfela handlowego:
o
udzielanie kredytów, pożyczek,
o
składanie lokat,
o
przyjmowanie depozytów.
wykonywane w ramach działalności banku lub też w celu zarządzania płynnością.
Bank, którego skala działalności handlowej jest znacząca,
oblicza w każdym dniu roboczym łączny wynik rynkowy (zysk lub stratę).
Dodatkowe pozycje bilansu banku zwane kapitałem krótkoterminowym określa się jako sumę:
•
zysku rynkowego,
•
straty na operacjach zaliczonych do portfela bankowego,
•
zobowiązań z tytułu otrzymanych pożyczek podporządkowanych,
•
wartości kapitału podmiotów zależnych.
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 8 z 27
30 października 2012
Etapy zarządzania ryzykiem bankowym:
1.
identyfikacja ryzyka bankowego,
2.
pomiar skali ryzyka bankowego,
3.
sterowanie ryzykiem bankowym,
4.
kontrola i monitorowanie ryzyka bankowego.
Przyczyny ryzyka bankowego:
•
zewnętrzne – bank nie może na nie oddziaływać, gdyż są to procesy zachodzące niezależ-
nie od sytuacji wewnątrz banku:
o
makrootoczenie – polityka fiskalna, polityka banku centralnego, koniunktura go-
spodarcza,
o
mikrootoczenie – liczba banków (konkurentów), ich oferta produktowa i cenowa,
•
wewnętrzne – bank może i powinien na nie oddziaływać:
o
działalność operacyjna (depozytowa, kredytowa),
o
zarządzanie bankiem,
o
organizacja procesów,
o
kanały dystrybucji,
o
kwalifikacje kadry,
o
marketing,
o
kondycja finansowa.
Bazylejski Komitet ds. Nadzoru Bankowego:
•
ryzyko kredytowe,
•
ryzyko płynności,
•
ryzyko operacyjne,
•
ryzyko prawne,
•
ryzyko reputacji,
•
ryzyko stopy procentowej,
•
ryzyko państwa i transfery,
•
ryzyko rynkowe.
Nowa Umowa Kapitałowa:
•
ryzyko kredytowe,
•
ryzyko rynkowe,
I filar
•
ryzyko operacyjne,
•
ryzyko płynności,
II filar
•
istotne dla banku rodzaje ryzyka.
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 9 z 27
Rodzaje ryzyka bankowego:
•
ryzyko kredytowe,
•
ryzyko płynności,
•
ryzyko operacyjne,
•
ryzyko kapitałowe,
•
ryzyko rynkowe,
•
ryzyko upadłości.
Metody pomiaru ryzyka:
•
miary wrażliwości:
o
miara zmienności cen lub wartości instrumentów względem zmiany parametru ja
powodującego, np. współczynnik do akcji lub współczynniki greckie do opcji,
•
miary zmienności:
o
określają rozproszenie parametrów rynkowych wokół ich wartości średniej, np.
odchylenie standardowe, odchylenie przeciętne, wariancja,
•
miary zagrożenia:
o
szacują wyłącznie niekorzystne odchylenie od średniej, np. metoda wartości za-
grożonej VaR.
Konsekwencje ryzyka bankowego:
•
zmniejszenie lub utrata płynności,
•
mniejsza wiarygodność finansowa,
•
mniejsze bezpieczeństwo,
•
mniejsze zyski,
•
wzrost kosztów,
•
spadek rentowności.
KUMULACJA SKUTKÓW ZBYT WYSOKIEGO RYZYKA = UPADŁOŚĆ
Koszty upadłości dla:
•
akcjonariuszy,
•
klientów,
•
sektora bankowego,
•
gospodarki.
Sterowanie ryzykiem bankowym:
•
instrumenty sterowania:
o
instrumenty zewnętrzne i wewnętrzne,
o
instrumenty sterowania pojedynczym ryzykiem i łącznym ryzykiem,
•
finansowanie skutków ryzyka:
o
finansowanie ze źródeł wewnętrznych (rezerwy banku, kapitał wewnętrzny),
o
finansowanie ze źródeł zewnętrznych (umowy z firmami ubezpieczeniowymi).
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 10 z 27
Rodzaje działań:
•
aktywne,
•
pasywne.
Instrumenty sterowania ryzykiem:
•
rezerwy,
•
limity koncentracji zaangażowani,
•
próg koncentracji kapitałowej,
•
normy kapitałowe,
•
kapitał regulacyjny i wewnętrzny,
•
wymogi kapitałowe,
•
współczynnik wypłacalności.
Nowa Umowa Kapitałowa:
•
I filar – pomiar adekwatności kapitałowej w zakresie ryzyka kredytowego, rynkowego i
operacyjnego; metody pomiaru ryzyka:
o
kredytowego:
metoda standardowa,
metoda wewnętrznych ratingów:
podstawowa,
zaawansowana,
o
operacyjnego:
metoda wskaźnika podstawowego,
metoda standardowa,
metoda pomiaru wewnętrznego,
o
rynkowego:
metoda standardowa,
metoda modeli wewnętrznych,
kombinacja modeli wewnętrznych i metodologii standardowej,
•
II filar – proces analizy nadzorczej, czyli zindywidualizowana ocena adekwatności kapita-
łowej:
o
nowy wymiar badania jakości zarządzania ryzykiem,
o
określenie obszarów objętych szczególną oceną, czyli tych rodzajów ryzyka, któ-
rych nie uwzględniono lub nie w pełni ujęto w filarze I,
o
ustalenie czterech zasad, które stanowią wytyczne dla działań nadzorców
o
charakterystyczne terminy:
wewnętrzna ocena adekwatności kapitałowej ICAAP:
pisemne zasady polityki oraz procedury identyfikowania, pomiaru i
raportowania ryzyka,
opis procesu ustalania (alokacji) kapitału w zależności od poziomu
ryzyka, czyli przekształcenie miar ryzyka w ujęciu ilościowym w
wymagania kapitałowe,
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 11 z 27
opis procesu ustalania celów kapitałowych w zakresie adekwatności
kapitałowej (docelowy poziom kapitału),
opis systemu kontroli oraz audytu wewnętrznego,
obliczenie kapitału wewnętrznego,
proces badania i oceny nadzorczej SREP:
identyfikacja, przegląd i ocena profilu oraz narzędzi ograniczania
ryzyka (RAS),
przegląd i oceny jakości ICAAP,
przegląd i oceny wyników ICAAP (koszty kapitału wewnętrznego) w
odniesieniu do oceny RAS (nadzorczy system oceny ryzyka),
ocena zgodności funkcjonowania banku z przepisami dotyczącymi
działalności bankowej,
identyfikacja słabości i nieprawidłowości w zakresie kapitału we-
wnętrznego i regulacyjnego,
system oceny ryzyka RAS,
•
III filar – dyscyplina rynkowa:
o
celem jest przekazywanie uczestnikom rynku informacji, które umożliwiłyby im
ocenę ryzyka instytucji i jej adekwatności kapitałowej,
o
zakres sprawozdawczości, np. struktura kapitałowa, adekwatność kapitałowa, ry-
zyko kredytowe (ogólnie), ryzyko kredytowe (metoda standardowa), ryzyko kre-
dytowa (metoda IRB), techniki ograniczania ryzyka kredytowego, sekurytyzacja,
ryzyko operacyjne.
System zarzadzania w banku to zbiór zasad i mechanizmów odnoszących się do:
•
procesów decyzyjnych zachodzących w banku,
•
oceny prowadzonej działalności bankowej.
W ramach systemu zarządzania w banku funkcjonuje co najmniej:
•
system zarządzania ryzykiem:
o
ma za zadanie identyfikację, pomiar lub szacowanie oraz monitorowanie ryzyka
występującego w działalności banku służące zapewnieniu prawidłowości procesu
wyznaczania i realizacji szczegółowych celów prowadzonej przez bank działalności,
o
sformalizowane zasady określania wielkości podejmowanego ryzyka i zasady za-
rządzania ryzykiem,
o
sformalizowane procedury identyfikacji, pomiaru lub szacowania oraz monitoro-
wania ryzyka,
o
sformalizowane limity ograniczające ryzyko i zasady postępowania w przypadku
przekroczenia limitu,
o
system sprawozdawczości zarządczej umożliwiający monitorowanie poziomu ryzy-
ka,
o
struktura organizacyjna dostosowana do wielkości i profilu ponoszonego przez
bank ryzyka,
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 12 z 27
•
system kontroli wewnętrznej.
13 listopada 2012
ADEKWATNOŚĆ KAPITAŁOWA ( KAPITAŁ – RYZYKO )
Kapitał – funkcje:
•
finansowa,
•
założycielska,
•
gwarancyjna,
•
limitowania,
•
baza do podziału zysku,
•
absorbowania strat,
•
właścicielska.
Zarządzanie kapitałem:
•
inwestowanie:
o
proces, w którym gotówka zgromadzona w wyniku emisji akcji, zatrzymania zysku
niepodzielonego, itd. zostaje fizycznie zainwestowana w określonego rodzaju ak-
tywa,
•
alokacja:
o
proces, w którym dokonuje się umownych obliczeń kwoty kapitału wspierającego
daną działalność,
o
kalkulacja efektywności i ryzyka w podziale na jednostki organizacyjne, klientów,
produkty.
Formy kapitału:
•
księgowy / rynkowy,
•
regulacyjny / wewnętrzny,
•
własny / obcy,
•
finansowy / intelektualny.
Kapitał regulacyjny (NUK):
•
kategoria I:
o
wpłacony kapitał zakładowy,
o
ujawnione rezerwy,
•
kategoria II:
o
nieujawnione rezerwy,
o
rezerwy ogólne,
o
rezerwy z tytułu przeszacowania aktywów,
o
hybrydowe instrumenty kapitałowe,
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 13 z 27
•
kategoria III:
o
krótkoterminowe zobowiązania podporządkowane.
KAPITAŁ REGULACYJNY
=
FUNDUSZE WŁASNE
=
FUNDUSZE PODSTAWOWE + FUNDUSZE UZUPEŁNIAJĄCE
Fundusze podstawowe:
•
fundusze zasadnicze:
o
bank państwowy:
fundusz statutowy,
fundusz zapasowy,
fundusz rezerwowy,
o
bank w formie spółki akcyjnej:
wpłacony i zarejestrowany kapitał zakładowy,
kapitał zapasowy,
kapitały rezerwowe,
o
bank spółdzielczy:
wpłacony fundusz udziałowy,
fundusz zasobowy,
fundusz rezerwowy,
•
pozycje dodatkowe, np. fundusz ogólnego ryzyka na niezidentyfikowane ryzyko działalno-
ści bankowej,
•
pozycje pomniejszające fundusze podstawowe, np. strata z lat ubiegłych.
Fundusze uzupełniające:
•
kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny rzeczowych aktywów trwałych,
•
pozycje za zgodą KNFu, np. zobowiązanie podporządkowane,
•
inne pozycje określone przez KNF
Kapitał ekonomiczny (polski odpowiednik – kapitał wewnętrzny):
•
wartość funduszy własnych, którymi powinna dysponować instytucja kredytowa, w celu
zabezpieczenia się przed różnymi rodzajami ryzyka ekonomicznego występującego w jej
działalności,
•
wartość funduszy własnych, która zabezpiecza wszystkie nieoczekiwane straty, uwzględ-
niając przy tym politykę czy tez preferencje banku w zakresie akceptowanego poziomu
ryzyka.
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 14 z 27
KAPITAŁ FINANSOWY
=
KAPITAŁ REGULACYJNY
+
KAPITAŁ EKONOMICZNY
Kapitał wewnętrzny to oszacowana przez bank kwota, niezbędna do pokrycia wszystkich zidenty-
fikowanych, istotnych rodzajów ryzyka występujących w działalności banku oraz zmian otoczenia
gospodarczego, uwzględniająca przewidywany poziom ryzyka.
Zarząd banku odpowiada za przygotowanie i wdrożenie procesów:
•
szacowania kapitału wewnętrznego,
•
zarządzania kapitałowego,
•
planowania kapitałowego.
Proces szacowania kapitału wewnętrznego:
•
kryteria uznawania poszczególnych rodzajów ryzyka za istotne,
•
zasady polityki oraz procedury identyfikowania, pomiaru i raportowania ryzyka w działal-
ności banku,
•
proces ustalania (alokacji) kapitału w zależności od poziomu ryzyka w banku,
•
proces ustalania celów kapitałowych w zakresie adekwatności kapitałowej (docelowy po-
ziom kapitału),
•
system kontroli wewnętrznej w obszarze szacowania i utrzymywania kapitału wewnętrz-
nego.
Polityka zarządzania kapitałem:
•
długoterminowe cele kapitałowe banku,
•
preferowana struktura kapitału,
•
kapitałowe plany awaryjne,
•
delegowanie zarządzania kapitałem,
•
podstawowe elementy procesu przekształcania miar ryzyka w wymogi kapitałowe.
Bank jest ustawowo obowiązany utrzymywać:
•
fundusze własne na poziomie nie niższym niż równowartość w złotych 5 mln €,
•
w przypadku banków spółdzielczych na poziomie nie niższym niż równowartość w złotych 1
mln €,
•
z tym, że wkłady niepieniężne nie mogą przekroczyć 15% funduszy zasadniczych banku.
WSPÓŁCZYNNIK WYPŁACALNOŚCI BANKU
=
fundusze własne + kapitał krótkoterminowy
całkowity wymóg kapitałowy * 12,5
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 15 z 27
Kapitał krótkoterminowy może być wykorzystywany przy ustalaniu normy adekwatności kapitało-
wej, wyłącznie przez banki, których skala działalności handlowej jest znacząca.
Bank jest ustawowo obowiązany utrzymywać współczynnik wypłacalności na poziomie 8%, a bank
rozpoczynające działalność operacyjną na poziomie co najmniej 15% przez pierwsze 12 miesięcy
działalności i 12% przez następne 12 miesięcy działalności.
CAŁKOWITY WYMÓG KAPITAŁOWY
=
ŁĄCZNY WYMÓG KAPITAŁOWY Z TYTUŁU RYZYKA KREDYTOWEGO,
+
ŁĄCZNY WYMÓG KAPITAŁOWY Z TYTUŁU RYZYKA RYNKOWEGO
+
ŁĄCZNY WYMÓG KAPITAŁOWY Z TYTUŁU ROZLICZENIA,
DOSTAWY ORAZ RYZYKA KREDYTOWEGO KONTRAHENTA
+
ŁĄCZNY WYMÓG KAPITAŁOWY Z TYTUŁY PRZEKROCZENIA LIMITU
KONCENTRACJI ZAANGAŻOWAŃ I LMITU DUŻYCH ZAANGAŻOWAŃ
+
ŁĄCZNY WYMÓG KAPITAŁOWY Z TYTUŁU PRZEKROCZENIA
PROGU KONCENTRACJI KAPITAŁOWEJ
+
ŁĄCZNY WYMÓG KAPITAŁOWY Z TYTUŁU RYZYKA OPERACYJNEGO
CAŁKOWITY WYMÓG KAPITAŁOWY
w przypadku banków, w których skala działalności handlowej jest znacząca
=
suma wszystkich wymogów kapitałowych z tytułu poszczególnych rodzajów ryzyka
Norma adekwatności kapitałowej:
•
kapitał dostępny,
•
wymogi kapitałowe,
•
kapitał na pokrycie ryzyka.
Kapitał dostępny:
•
fundusze własne:
o
fundusze podstawowe,
o
fundusze uzupełniające,
o
powiększenia – pomniejszenia,
•
kapitał krótkoterminowy:
o
zysk rynkowy na portfelu handlowym,
o
zobowiązania podporządkowane,
o
strata na portfelu bankowym.
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 16 z 27
Wymogi kapitałowe:
•
wymogi kapitałowe z tytułu ryzyka kredytowego, rynkowego, operacyjnego,
•
całkowity wymóg kapitałowy.
KAPITAŁ NA POKRYCIE RYZYKA
=
kapitał dostępny
–
całkowity wymóg kapitałowy
27 listopada 2012
Bank jest obowiązany do utrzymania płynności płatniczej dostosowanej do rozmiarów i rodzaju
działalności, w sposób zapewniający wykonanie wszystkich zobowiązań pieniężnych zgodnie z ter-
minami ich płatności.
Rodzaje płynności:
•
finansowa,
•
płatnicza,
•
strukturalna.
Płynność finansowa to zdolność do terminowego regulowania dyspozycji płatniczych klientów oraz
do niezakłóconego udzielania kredytów.
Płynność płatnicza (termin ustawowy) to zdolność do finansowania aktywów i terminowego wyko-
nania zobowiązań w toku normalnej działalności banku lub oddziału instytucji kredytowej, które
można przewidzieć, bez konieczności poniesienia straty.
Płynność strukturalna to stan równowagi strukturalnej pomiędzy pozyskiwaniem a wykorzystywa-
niem kapitału, który musi spełniać wymagania:
•
ilościowe (odpowiednia wysokość kapitału),
•
jakościowe (odpowiednia struktura i terminy zapadalności).
Płynność rynku (produktu) to możliwość zamiany na gotówkę w krótkim czasie określonych pro-
duktów na rynku bez znacznych strat finansowych.
Płynność banku – horyzonty czasowe:
•
płynność natychmiastowa:
w ciągu dnia
•
płynność bieżąca:
do 7 dni
•
płynność krótkoterminowa:
do 1 miesiąca
•
płynność średniookresowa:
1 – 12 miesięcy
•
płynność długookresowa:
powyżej 12 miesięcy
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 17 z 27
Relacje aktywa–pasywa – reguły zachowania płynności:
•
złota reguła bankowa,
•
reguła osadu we wkładach,
•
reguła przesunięć,
•
reguła maksymalnego obciążenia.
Zasady zarządzania płynnością płatniczą:
•
schemat organizacyjny zarządzania płynnością,
•
metody pomiaru oraz monitorowania poziomu płynności płatniczej,
•
metody ograniczania ryzyka utraty płynności płatniczej, w tym wewnętrzne limity,
•
awaryjne plany działania w przypadku sytuacji kryzysowych,
•
zakres, tryb i częstotliwość przekazywania informacji zarządowi.
Awaryjne plany działania:
•
określenie sytuacji (symptomów wskazujących na wystąpienie sytuacji kryzysowej w za-
kresie płynności płatniczej),
•
scenariusze rozwoju wydarzeń w sytuacjach kryzysowych,
•
identyfikacje rezerwowych źródeł finansowania,
•
zasady przeprowadzania sprzedaży aktywów i przebudowy struktury bilansu,
•
kompetencje do podejmowania ustalonych działań w ramach realizacji planu awaryjnego
płynności.
Skuteczny system zarządzania płynnością umożliwia:
•
analizowanie i zarządzanie płynnością we wszystkich przedziałach czasowych,
•
zarządzanie płynnością każdej jednostki organizacyjnej banku,
•
zarządzanie płynnością złotową i walutową w odniesieniu do pozycji bilansowych i pozabi-
lansowych,
•
zarządzanie ryzykiem płynności.
Proces zapewnienia płynności finansowej w BRE Banku SA:
•
zarządzanie ryzykiem płynności:
o
na poziomie strategicznym,
o
na poziomie operacyjnym,
•
monitorowanie sytuacji płatniczej banku:
o
monitoring dzienny,
o
metody oparte o analizę przepływów pieniężnych.
Pomiar ryzyka płynności:
•
analiza luki płynności – zestawienie niedopasowania terminów płatności aktywów i pasy-
wów,
•
analiza przepływu środków – ocena realnych przepływów gotówkowych.
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 18 z 27
Analiza płynności:
•
analiza luki płynności,
•
analiza przepływów środków pieniężnych,
•
analiza wskaźnikowa,
•
rezerwy płynności,
•
normy płynności.
Luka płynności:
•
zestawienie terminów płatności aktywów, pasywów i pozycji pozabilansowych,
•
różnicę między sumą aktywów zapadających i suma pasywów wymagalnych w danym prze-
dziale czasowym określa się terminem luki płynności,
•
luka skumulowana dla danego przedziału czasowego stanowi sumę luk od pierwszego prze-
działu do danego przedziału włącznie.
Rezerwy płynności:
•
podstawowa:
o
kasa,
o
należności od NBP lub innego banku z terminem płatności do 7 dni,
o
instrumenty dłużne o niskim ryzyku w kwocie możliwej do uzyskania w ciągu 7 dni,
•
uzupełniająca:
o
należności od NBP lub innego banku z terminem płatności od 7 do 30 dni,
o
instrumenty dłużne o niskim ryzyku w kwocie możliwej do uzyskania w okresie po-
wyżej 7 dni i do 30 dni.
Nadzorcze miary płynności krótkoterminowej:
•
luka płynności krótkoterminowej,
•
współczynnik płynności krótkoterminowej.
Luka płynności krótkoterminowej:
•
różnica pomiędzy sumą wartości podstawowej i uzupełniającej rezerwy płynności w dniu
sprawozdawczym a wartością środków obcych niestabilnych,
•
wartość minimalna: 0.
Współczynnik płynności krótkoterminowej
wartość podstawowej i uzupełniającej rezerwy płynności w dniu sprawozdawczym
wartość środków obcych niestabilnych
wartość minimalna: 1
Nadzorcze miary płynności długoterminowej:
•
współczynnik pokrycia aktywów niepłynnych funduszami własnymi,
•
współczynnik pokrycia aktywów niepłynnych i aktywów o ograniczonej płynności fundusza-
mi własnymi i środkami obcymi stabilnymi.
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 19 z 27
Współczynnik pokrycia aktywów niepłynnych funduszami własnymi
fundusze własne banku pomniejszone o łączną wartość wymogów kapitałowych
z tytuły ryzyka rynkowego, ryzyka rozliczania dostawy oraz ryzyka kontrahenta
aktywa niepłynne
wartość minimalna: 1
Współczynnik pokrycia aktywów niepłynnych i aktywów o ograniczonej
płynności funduszami własnymi i środkami obcymi stabilnymi
fundusze własne banku pomniejszone o łączną wartość wymogów
kapitałowych z tytułu ryzyka rynkowego, ryzyka rozliczania dostawy,
ryzyka kontrahenta i środków obcych stabilnych
aktywa niepłynne + aktywa o ograniczonej płynności
wartość minimalna: 1
11 grudnia 2012
Model systemu kontroli:
•
system kontroli na poziomie ponadnarodowym:
o
Komitet Bazylejski
o
Komitet Europejskich Nadzorców Bankowych,
o
Komisja Europejska,
o
Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości,
•
system kontroli na poziomie krajowym:
o
Komisja Nadzoru Finansowego,
o
bank centralny,
o
Ministerstwo Finansów,
•
system kontroli w banku:
o
organy wewnętrzne powołane do kontroli i audytu wewnętrznego na poziomie cen-
trali i oddziałów banku.
Instytucja kredytowa:
•
nadzór bankowy:
o
Komisja Nadzoru Finansowego,
o
nadzór:
indywidualny,
skonsolidowany,
uzupełniający,
•
kontrola wewnętrzna,
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 20 z 27
•
audyt.
KNF przeprowadza badanie i ocenę nadzorczą:
•
wielkości ryzyka, na jakie narażony jest bank,
•
jakości procesu zarządzania ryzykiem,
•
poziomu kapitału pokrywającego ryzyko wynikające z działalności banku,
•
zgodności z przepisami prawa regulującymi działalność banków, statutem i decyzją o wy-
daniu zezwolenia na utworzenie banku.
Badanie i ocena nadzorcza mogą być realizowane poprzez:
•
nadzór analityczny:
o
analizowanie danych i informacji uzyskanych od banków, w szczególności monito-
rowanie:
sytuacji ekonomicznej banków,
przestrzegania przez banki regulacji ostrożnościowych,
ryzyka związanego z działalnością bankową,
przepisów dotyczących koncentracji wierzytelności, adekwatności kapita-
łowej,
•
czynności kontrolne:
o
kontrolne przygotowania do rozpoczęcia działalności operacyjnej,
o
inspekcje :
cele:
•
ocena procesu zarządzania ryzykami,
•
weryfikacja danych przekazywanych do NBP,
•
ocena zgodności działania banków z przepisami prawa,
•
ocena realizacji zaleceń komisji,
rodzaje:
•
problemowe:
o
dotyczą wybranych obszarów działalności banku,
•
kompleksowe:
o
dotyczą całokształtu sytuacji ekonimiczno-finansowej ban-
ku
o
postępowania wyjaśniające,
•
wizytę nadzorczą:
o
ma na celu aktualizację wyników poprzedniego badania i oceny nadzorczej.
Celem systemu kontroli wewnętrznej jest analizowanie danych i informacji uzyskanych od ban-
ków, w szczególności monitorowanie:
•
skuteczności i efektywności działania banku,
•
wiarygodności sprawozdawczości finansowej,
•
zgodności działania banku z przepisami prawa i regulacjami wewnętrznymi.
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 21 z 27
Elementy systemu kontroli wewnętrznej:
•
mechanizmy kontroli ryzyka,
•
badanie zgodności działania banku z przepisami prawa i regulacjami wewnętrznymi,
•
audyt wewnętrzny.
BANK POSIADA SYSTEM KONTROLI WEWNĘTRZNEJ DOSTOSOWANY
DO STRUKTURY ORGANIZACYJNEJ, KTÓRY OBEJMUJE JEDNOSTKI
ORGANIZACYJNE BANKU ORAZ PODMIOTY ZALEŻNE
System kontroli wewnętrznej:
•
kontrola funkcjonalna:
o
procedury,
o
mechanizmy kontroli,
•
kontrola instytucjonalna:
o
audyt.
Bank posiada:
•
procedury kontroli wewnętrznej:
o
określające zadania realizowane na poszczególnych stanowiskach pracy w ramach
systemu kontroli wewnętrznej (regulacje wewnętrzne),
•
mechanizmy kontroli wewnętrznej:
o
zasady, limity dotyczące prowadzonej przez bank działalności, mające charakter
kontrolny, funkcjonujące w ramach systemu operacyjnego banku,
o
czynności mające na celu kontrolę jakości i poprawności zadań.
Bank w ramach systemu kontroli wewnętrznej powinien identyfikować ryzyko:
•
związane z każdą operację, transakcję, produktem i usługą,
•
wynikające ze struktury organizacyjnej oraz struktury holdingu.
Audyt wewnętrzny to niezależna, obiektywna działalność kontrolna i konsultacyjna, której
celem jest:
•
zwiększanie poziomu i jakości działania,
•
wspieranie instytucji w realizacji jej celów,
poprzez:
o
wprowadzenie systematycznego, zdyscyplinowanego podejścia do oceny i popraw-
nej efektywności zarządzania ryzykiem, kontroli oraz procesów władania korpora-
cyjnego.
Zasady audytu wewnętrznego:
•
cele i zadania funkcji audytu wewnętrznego,
•
zasady audytu wewnętrznego,
•
funkcjonowanie audytu wewnętrznego,
•
relacje władz nadzorczych z departamentem audytu wewnętrznego i audytorem ze-
wnętrznym,
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 22 z 27
•
Komitet Audytu,
•
zlecenie audytu wewnętrznego.
Zadania audytu wewnętrznego:
•
badanie i ocena, w sposób niezależny i obiektywny:
o
adekwatności i skuteczności systemu kontroli wewnętrznej,
o
opiniowanie systemu zarządzania bankiem, w tym skuteczności zarządzania ryzy-
kiem.
Rodzaje audytu:
•
finansowy,
•
oddziału,
•
procesu,
•
inwestycyjny i skarbu,
•
zaplecza,
•
bankowości elektronicznej.
Audyt zewnętrzny to audyt przeprowadzany przez instytucje niezależne od kierownictwa jed-
nostki poddawanej audytowi np. przez Regionalną Izbę Obrachunkową, Urząd Skarbowy, Najwyż-
szą Izbę Kontroli:
•
badanie sprawozdań finansowych i przedstawienia o nich niezależnej opinii,
•
ocena, czy sprawozdania finansowe odzwierciedlają w rzetelny sposób sytuację finansową
firmy,
•
ocena, czy sprawozdania finansowe nie zawierają istotnych błędów.
8 stycznia 2013
Techniki zarządzania instytucją kredytową:
•
zarządzanie przez komitety bankowe:
o
stałe lub doraźne elementy struktury organizacyjnej o charakterze zadaniowym,
o
zespoły o ściśle określonym składzie, kompetencjach i zakresie czynności,
o
pełniące funkcje decyzyjne, doradcze, opiniotwórcze,
o
komitety bankowe:
z uprawnieniami decyzyjnymi – stanowią organ zarządzający bankiem,
typu doradczego (zespoły doradcze) – nie uczestniczą w zarządzaniu ban-
kiem, ale służą radą i zaleceniami,
•
zarządzanie przez cele (MBO):
o
polega na stwarzaniu motywacji do koordynowania czynności związanych z zarzą-
dzaniem bankiem przez wspólne cele (kierownicy i pracownicy), precyzyjne okre-
ślenie celów, które powinny być osiągnięte w określonym czasie oraz dopilnowaniu
by zostały one wykonane,
o
założenia:
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 23 z 27
określenie celów działania i ich wykonania przy ograniczeniu do minimum
ingerencji w sposoby/metody ich realizacji,
dążenie do zgodności wewnętrznej celów organizacji,
zachowanie elastyczności w wytyczaniu celów działania (możliwość dosto-
sowania się do zmiennych warunków otoczenia),
wyznaczenie metody monitorowania stopnia realizacji celów,
uczestnictwo kardy kierowniczej różnego szczebla organizacji w ustalaniu
celów,
wykorzystania zasady Pareta (ok. 20% działań menedżera daje ok. 80%
uzyskanych efektów),
•
zarządzanie marketingowe:
o
wprowadzono w związku z silnym uzależnieniem działania banku od rynku, rozwo-
jem konkurencji międzybankowej (lata 70. XX wieku),
o
wymagało istotnych zmian w organizacji banku, co znalazło odzwierciedlenie w
tworzeniu wyspecjalizowanych komórek marketingu oraz wprowadzeniu zmian
strukturalnych mających na cel stworzenie pionów organizacyjnych, np. bankowo-
ści detalicznej, korporacyjnej,
o
cele:
badanie posiadanej i potencjalnej grupy klientów przez pryzmat możliwo-
ści pozyskania nowych klientów,
badanie potrzeb, zainteresowań i możliwości finansowych dotychczaso-
wych klientów,
obserwowanie działalności konkurentów (innych banków) pod kątem prowa-
dzonej przez nich polityki cenowej oraz jakości usług,
badanie oferowanych usług bankowych z punktu widzenia dostosowania się
do wymogów rynku,
szczegółowe opracowanie oraz realizacja kampanii marketingowej (włącza-
jąc akcję promocyjno-reklamową),
ocena jakości pracy instytucji bankowej oraz badaniu wyników prowadzo-
nych działań i porównaniu ich z przyjętymi wcześniej założeniami.
•
zarządzanie przez jakość:
o
technika zarządzanie związana z kładzeniem przez banki nacisku na potrzebę
utrzymywania konkurencyjności poprzez zapewnienie najwyższej jakości produk-
tów bankowych,
o
techniki:
TQM – kompleksowe zarządzanie jakością poprzez szkolenie i zaangażo-
wanie całego personelu w celu podniesienia jakości pracy,
ISO 9000 – opracowanie i audyt procedur doskonalenia jakości ze szcze-
gólnym naciskiem na sposoby postępowania z zapytaniami i zażaleniami
klientów,
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 24 z 27
QACC – kontrola kosztów jakości poprzez ich pomiar oraz określenie
głównych zadań do realizacji polegających na rzeczywistej redukcji kosz-
tów związanych np. ze złą jakością czy też dodatkową, zbędną kontrolą,
•
zarządzanie przez wartość (zarządzanie wartością):
o
zespół działań zorientowanych na korzystną zmianę czynników podwyższających
aktywa firmy oraz kreujących programy restrukturyzacji, zwiększające efektyw-
ność zużycia zasobów i spełnieni oczekiwań klientów, a tym samym uzyskanie wy-
sokiej pozycji rynkowej dzięki osiągnięciu przewagi konkurencyjnej,
o
zarządzanie wartością obejmuje:
zarządzanie marketingowe,
zarządzanie innowacyjne i inwestycyjne,
zarządzanie finansami,
zarządzanie zasobami ludzkimi,
o
techniki i narzędzia:
kompleksowe zarządzanie jakością (TQM),
change management (zarządzanie zmianami).
lean management („odchudzony bank”),
reengineering,
outsourcing,
controlling,
o
zarządzanie wartością:
zarządzanie wartością akcjonariuszy – celem jest tworzenie wartości dla
akcjonariuszy (wskaźnik SVA),
zarządzanie wartością całkowitą.
Ład korporacyjny:
•
system, za pomocą którego bank jest kierowany i kontrolowany,
•
rozwiązanie instrumentalne, mające na celu zapewnienie zdolności do osiągania wysokiej
efektywności ekonomicznej banku jako warunku konkurencyjności oraz ustalenie stosun-
ków pomiędzy kierownictwem spółki bankowej, jej radą i właścicielami.
Zasady ładu korporacyjnego:
•
2002 – „Dobre praktyki w spółkach publicznych”,
•
2008 – „Dobre praktyki spółek notowanych na GPW”,
•
2008 – „Kanon dobrych praktyk rynku finansowego”,
•
2010 – „Zasady dobrej praktyki bankowej”.
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 25 z 27
22 stycznia 2013
Analiza działalności banku:
•
źródła analizy,
•
metody analizy,
•
odbiorcy analizy,
•
kryteria oceny,
•
poziomy analizy,
•
zakres analizy:
o
czasowy,
o
przedmiotowy.
Źródła informacji:
•
informacja finansowa:
o
sprawozdanie finansowe banku,
o
raporty,
•
informacja zarządcza.
Źródła informacji:
•
raporty roczne,
•
sprawozdanie finansowe,
•
oceny agencji ratingowych,
•
informacja ilościowa i jakościowa,
•
informacje wskaźnikowe i zależnościowe.
Rodzaj analizy:
•
zakres przedmiotowy:
o
analiza kompleksowa,
o
analiza odcinkowa,
•
szczegółowość:
o
analiza ogólna,
o
szczegółowa,
•
przeznaczenie analizy:
o
analiza zewnętrzna,
o
analiza wewnętrzna,
•
zakres czasowy:
o
analiza retrospektywna,
o
analiza bieżąca,
o
analiza prospektywna,
•
etapy analizy:
o
analiza wstępna,
o
analiza rozwinięta.
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 26 z 27
Kryteria oceny banku:
•
efektywność / rentowność,
•
płynność,
•
wypłacalność / adekwatność kapitałowa,
•
sprawność zarządzania,
•
konkurencyjność,
•
bezpieczeństwo.
Wymiary efektywności:
•
produkty,
•
klienci,
•
jednostki organizacyjne,
•
kanały dystrybucji,
•
linie biznesowe,
•
segmenty operacyjne.
Segmenty działalności:
•
detaliczny,
•
korporacyjny,
•
operacje własne.
Kryterium wyodrębnienia segmentów działalności:
•
finansowe,
•
podmiotowe.
Operacje własne:
•
realizowane przez rynki finansowe,
o
produkty rynków walutowych, pieniężnych i instrumentów pochodnych,
o
operacje papierami wartościowymi,
•
realizowane przez komitet zarządzania aktywami i pasywami:
o
inwestowanie środków pochodzących z funduszy własnych,
o
finansowanie niektórych aktywów podmiotu dominującego.
Metody oceny efektywności:
•
metody wskaźnikowe,
•
metody pomiaru efektywności operacji mające wpływ na bilans (metoda odsetek rynko-
wych, metody wyceny transferu, RORAC),
•
metody służące pomiarowi i racjonalizacji kosztów działania oraz wyznaczania cen produk-
tów nie odsetkowych (ABC – rachunek kosztów działań),
•
metody służące pomiarowi z uwzględnieniem kosztu kapitału własnego EVA, SVA.
ZARZĄDZANIE INSTYTUCJAMI KREDYTOWYMI
prof. UE dr hab. Mirosława Capiga
Strona 27 z 27
Klasyczne wskaźniki efektywności:
•
wskaźniki rentowności,
•
wskaźniki marży,
•
wskaźniki obciążenia wyniku,
Wartość banku – ocena:
•
analiza wartości dla akcjonariuszy: SVA,
•
ekonomiczna wartość dodana (zysk ekonomiczny) – EVA.
Wskaźniki rentowności:
•
rentowność kapitału własnego ROE,
•
rentowność aktywów ROA,
•
rentowność przychodów,
•
zysk na 1 zatrudnionego,
•
rentowność netto i brutto,
•
rentowność odsetkowa,
•
marża odsetkowa,
•
rozpiętość odsetkowa.
Adekwatność kapitałowa = ocena relacji kapitał do ryzyka.