0212; 20.05.2009, wykład nr 12., - Krew i limfa; Paul Esz

Krew (hema, sanguis)

–

szczególny rodzaj tkanki łącznej składającej się z zawiesiny komórek (krwinek, płytek krwi) i osocza)

–

stanowi 7% masy ciała (kolo 5 litrów

–

wahania objętości sięgają do 1 -2 %

Transportowa

Obronna

Hemostatyczna

Regulacyjna

Erytrocyty   przenoszą   tlen   z 
płuc   do   tkanek   i   narządów   a 
CO2   jako   produkt   uboczny   z 
tkanek   i   narządów   do   płuc, 
gdzie zostaje wydalony

Rozpoznawanie hormonów

Przenosi substancje odżywcze, 
witamin   i   mikroelementy   do 
tkanek i narządów

Chroni   przed   drobnoustrojami 
chorobotwórczymi (leukocyty)

Tworzy   stałe   środowisko 
wewnętrzne ustroju (utrzymuje 
stałość

 

parametrów 

biochemicznych

 

oraz 

biofizycznych organizmu)

Odbiera   ciepła   z   okolic   ciała, 
gdzie   wytwarza   się   ono   w 
nadmiarze   (np.   z   wątroby   i 
pracujących mięśni)

Przekazuje   gdzie   produkcja 
mniejsza   niż   jego   utrata   (np. 
skóra)

Skład krwi

–

Osocze:

–

środowisko płynne

–

stanowi 55% objętości krwi

–

składa się z wody – 89 %  oraz rozpuszczonych w niej białkach( albuminy, globuliny, fibrynogen)

–

inne związki organiczne i sole mineralne

–

Elementy morfotyczne:

–

stanowią około 45% krwi

–

tworzą zawiesinę w osoczu (erytrocyty, leukocyty, płytki krwi)

–

powstają w szpiku czerwonym (w nasadach kości długich oraz płaskich – kości ramienia lub uda, 
zebra)

Krwinka

Liczba

erytrocyty
leukocyty 
granulocyty obojętnochłonne

–

kwasochłonne

–

zasadochłonne

limfocyty

–

B

–

T

limfocyty null
monocyty
płytki krwi

4-5 mln/ ul
4000-1100 ul
50-65% wszystkich leukocytów
2-5% 
0-1%
25-35 wszystkich leukocytów
ok 30% limfocytów
ok 66% limfocytów
ok 10% limfocytów
ok 3-8% leukocytów
150000 – 400000 / ul 

Układ krwiotwórczy

–

szpik kostny czerwony – wytwarza krwinki czerwone, granulocyty, płytki krwi

–

węzły chłonne, śledziona i grudki chłonne – limfocyty

–

tkanka siateczkowata – monocyty 

Erytrocyty:

–

komórki bezjądrzaste o kształcie okrągłej dwuwklęsłej soczewki, z profilu mają kształt biszkopta

–

zawiera barwniki o odczynie zasadowym, hemoglobina

–

wielkość jest stała dla danego gatunku, u człowieka średnica wynosi od 6-9 um

–

żyją średnio 3-120 dni, a następnie są niszczone w układzie śródbłonkowy śledziony czy wątroby

–

u kobiet w 1mm3 znajduje się ok 4,8 milionów krwinek u mężczyzn 5,4milonów

–

w błonie komórkowej znajdują się polisacharydy

–

odpowiedzialne one są za 4 grupy krwi( aglutynogeny : A, B, 0 )

–

w zależności jaki antygen występuje na powierzchni krwinek wyrózniamy grupy krwi A, AB, B, 0. 

–

erytropoeza 

–

proces   namnażania   i   różnicowania   krwinek   z   komórek   macierzystych   w   szpiku   kostnym   kości 
płaskich i nasadach kości długich. Proces ten jest regulowany przez stężenie erytropoetyny we krwi.

–

dojrzały erytrocyt:

–

wywodzi się komórki pnia różnicującej się w proerytroblast

–

proerytroblast:   przechodzi   stadia   erytroblastów   (   zasadochłonnych,   wielobarwnych, 
kwasochłonnych

–

erytroblast kwasochłonny: traci jądro, staje się bezjądrzastym retikulocytem który po 2-4 
dniach przechodzi w dojrzały erytrocyt.

Grupy krwi

–

grupa krwi A -najczęstsza grupa krwi 41 %

–

DRÓGA GRUPA  krwi to grupa 0 – 32,5%

–

uniwersalny dawca – gr 0

–

uniwersalny biorca – AB,

–

inne rodzaje układów grupowych krwi: Rh, ( + , - ) 

Krwinki białe: 

–

granulocyty

–

neutrofile – obojętnochłonne

–

charakterystyczne wielopłatowe jądro( często widziane jako  oddzielne segmenty jądra)

–

jąderko rzadko widziane, a chromatyna silnie skondensowana

–

ziarna o różnej gęstości elektronowej, często wydłużone, o charakterze lizosomalnym

–

bazofile – zasadochłonne

–

jądro płatowe ( 1-3 płatów)

–

ziarna  różnego  kształtu ( okrągłe,  owadoidalne,  nieregularne)  o drobnoziarnistej  lub 
blaszkowatej strukturze wewnętrznej

–

eozynofile – kwasochłonne

–

najczęściej dwupłatowe

–

ziarna owoidalne, zawierające równoległoboczny twór krystaliczny

–

w ziarnach znajdują się enzymy lizosomalne (ich cechą charakterystyczną jest wyższa 
zawartość peroksydazy)

–

często   mają   zwiększoną   liczbę   mitochondriów   i   silniej   rozwinięta   siateczkę   niż 
granulocyty obojętnochłonne

–

liczba ich zwiększa się w chorobach pasożytniczych i alergicznych

–

agranulocyty

–

limfocyty

–

kształt kulisty

–

duże jądro spychające cytoplazmę do brzegów

–

chromatyna w jądrze silnie skondensowana

–

stosunek jądra do cytoplazmy decyduje o podziale limfocytów na małe i duże, Małe 
mają wąski rąbek cytoplazmy

–

monocyty

–

jądro kształtu nerkowatego

–

chromatyna ma luźną strukturę

–

w cytoplazmie ziarenka o kształcie okrągłym lub eliptycznym

–

wielkość ok 40 um 

–

zdolność do fagocytozy

Komórka macierzysta:

–

dla wszystkich postaci krwinek

–

jest hemocytoblastem

–

pochodzi z komórek mezenchymatycznych
–

wywodzi się z pnia

–

dzieląc się 3 rodzaje krwinek

–

wywodzą się z niego 3 układy:
–

układ krwinek czerwonych

–

układ krwinek białych

Powstawanie komórek krwi

–

Układ białych krwinek ziarnistych

–

granulocytopoeza

–

mieloblast – jest krwinka wyjściową w tym układzie

–

z niego powstaje promielocyt, który różnicuje się w trzech kierunkach

–

Układ limfopoezy

–

limfoblast, limfocyt średni i limfocyt mały

–

limfocyty mogą stać się punktem wyjściowym

–

Limfocyty:

–

wyróżniamy dwie populacje: krótko żyjące i długo żyjące ( 4-5 dni / 100 dni)

–

krótko żyjące  pochodzą z grasicy i szpiku kostnego

–

długo żyjące pochodzą z węzłów chłonnych i śledziony i są kompetentny immunologicznie

–

Monocyty:

–

część z nich powstaje z szpiku kostnego, a ich komórką macierzystą jest monoblast, który po wielu 
przekształceniach przechodzi w monocyt

–

Trombocyty:

–

fragment cytoplazmy dojrzałych megakariocytów

–

wyróżnia się dwie frakcje:

–

obwodową : zawiera mikrotubule, pęcherzyki i wakuole

–

centralną: gęste elektronowo ziarna

Limfa:

–

płyn tkankowy o składzie zbliżonym do osocza krwi ( zawiera mniej białek)

–

spływa do naczyń limfatycznych i rozprowadza limfocyty

–

z   węzłów   chłonnych   zabiera   limfocyty   a   pozbywa   się   tam   ciał   obcych   lub   szkodliwych,   które   ulegają 
sfagocytowaniu

–

stanowi  środowisko wewnętrzne organizmu

–

powstaje jako produkt metabolizmu komórkowego z przesączu płynu przez ściany naczyń włosowatych

–

wypełnia przestrzenie międzykomórkowe 

–

pełni funkcję pomostu między krwią a komórkami

–

za   jej   pośrednictwem   woda,   sole   mineralne,   składniki   odżywcze,   tlen,   przeciwciała,   enzymy,   hormony 
przenikają z krwi do komórki

–

odwrotną drogę za pośrednictwem limfy odbywają produkty metabolizmu komórkowego i dwutlenek węgla

Układ limfatyczny:

–

układ otwarty – początek w przestrzeniach międzykomórkowych przechodzących w naczynia limfatyczne, 
które zabierają gromadzący się w nich płyn tkankowy → limfę