Logistyka - nauka
Logistyka 6/2013
337
Michalak Jarosław
1
, Fabisiak Jacek
2
Pączek Bartłomiej
3
, Bełdowski Jacek
4
Wstęp
CHEMSEA – Chemical munitions search
& assessment to międzynarodowy projekt badawczy
realizowany od 9 czerwca 2011 roku (data zatwierdze-
nia przez Komitet Monitorujący w Rostocku, działają-
cy w ramach Programu Współpracy Transgranicznej
Morza Bałtyckiego dofinansowania do projektu). Pod-
stawowym zadaniem projektu jest weryfikacja hipote-
zy o zatopionej wokół Głębi Gdańskiej i Gotlandzkiej
amunicji chemicznej. Projekt zakłada również oszaco-
wanie stężeń bojowych środków trujących oraz ocenę
ryzyka związanego z przypadkowym lub naturalnym
uwolnieniem tych substancji do toni wodnej. Bezpo-
średnio w projekt zaangażowanych jest 11 instytucji
naukowo-badawczych z 5 pięciu państw nadbałtyckich
(Polska, Niemcy, Szwecja, Finlandia i Litwa). Stronę
polską reprezentują Instytut Oceanologii Polskiej Aka-
demii Nauk (IOPAN), Akademia Marynarki Wojennej
(AMW) oraz Wojskowa Akademia Techniczna
(WAT). Pomocw realizacji projektu zaoferowały także
instytucje rządowe i samorządowe bezpośrednio zain-
teresowane wynikami badań realizowanego projektu,
tak zwani partnerzy wspierający. Wśród nich są m.in.:
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Urząd Mor-
ski Gdynia, Morski Instytut Rybacki w Gdyni, Urząd
Marszałkowski Województwa Pomorskiego, Grupa
Robocza HELCOM MUNI, Szwedzka Straż Granicz
1
dr Jarosław Michalak, Akademia Marynarki Wojennej
w Gdyni
2
dr Jacek Fabisiak, Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni
3
dr Bartłomiej Pączek, Akademia Marynarki Wojennej
w Gdyni
4
dr Jacek Bełdowski, Instytut Oceanologii PAN
na, Fińskie i Szwedzkie Ministerstwo Środowiska,
Międzynarodowy Instytut Badań Nad Konfliktami
Zbrojnymi w Sztokholmie (SIPRI), Organizacja Mię-
dzynarodowego Dialogu na Temat Zatopionej Amuni-
cji (IDUM) oraz Rosyjski Instytut Oceanologii (Shirs-
hov Institute of Oceanology)
5
. Niniejszy artykuł jest
kontynuacją procesu upowszechniania wyników badań
realizowanych w ramach projektu (poprzednie wyniki
badań publikowano w Logistyka nr 5/2012)
Poszukiwanie i identyfikacja obiektów podwodnych
Jednym z podstawowych zadań badawczych
projektu jest podwodna inspekcja i identyfikacja wy-
krytych, za pomocą zdalnie sterowanego pojazdu pod-
wodnego ROV (Remotely Operated Vehicle), obiek-
tów. W pracach podwodnych wykorzystano pojazd
Super Achille stanowiący wyposażenie Zakładu Tech-
nologii Prac Podwodnych AMW. Omawiane zadanie
podzielono na cztery etapy (cztery osobne wyjścia na
badania na pokładzie R/V Oceania – IOPAN). Terminy
rejsów to: wrzesień 2012 r. oraz luty, kwiecień i wrze-
sień 2013 r. Podczas wszystkich rejsów wykonano 111
zanurzeń badawczych pojazdu, średnia głębokość za-
nurzeń wyniosła około 100 metrów, łączny czas zanu-
rzeń to ponad 96 godzin a ilość pobranych próbek
przekroczyła 200. Zestawienie wszystkich zanurzeń
przedstawia tabela nr 1.
5
Michalak J., Olejnik A, CHEMSEA–Chemical munitions
search & assessment–identyfikacja obiektów podwodnych
wnioski z badań za pomocą zdalnie sterowanego pojazdu
podwodnego LOGISTYKA nr 5/2012 wyd. płyta cd. Str.
660-670
Bezpieczeństwo transportu i połowu ryb w oficjalnych
i nieoficjalnych rejonach zatopienia amunicji chemicznej
w Morzu Bałtyckim – wnioski z identyfikacji obiektów
podwodnych za pomocą zdalnie sterowanego pojazdu
podwodnego
Logistyka 6/2013
338
Logistyka - nauka
Tabela 1. Zestawienie pozycji zanurzeń ROV w czasie 4 rejsów badawczych
Lp
Nazwa punktu
Pozycja
Lp
Nazwa punktu
Pozycja
Szerokość
Długość
Szerokość
Długość
I-szy rejs – wrzesień 2012
1
ROV1
N54,59613
E18,91243
10
ROV10
N55,93293
E18,69933
2
ROV2
N54,72417
E19,15335
11
ROV11
N55,93047
E18,62787
3
ROV3
N54,72398
E19,153
12
ROV12
N55,93077
E18,6281
4
ROV4
N54,73698
E19,1452
13
ROV13
N55,93085
E18,62885
5
ROV5
N54,54587
E18,59753
14
ROV14
N55,93163
E18,62988
6
ROV6
N54,71998
E19,17195
15
ROV15
N55,95007
E18,74098
7
ROV7
N54,7257
E19,18373
16
ROV16
N55,95125
E18,73533
8
ROV8
N54,75502
E19,17955
17
ROV17
N55,96347
E18,71593
9
ROV9
N54,74795
E19,1695
18
ROV18
N55,9625
E18,64642
II-gi rejs – luty 2013
19
C_AD_0650
N56,14714
E19,03676
35
C_T_15090
N 56,09974
E18,94228
20
C_AD_0649
N56,14684
19,036803
36
C_T_10241
N 56,112377
E18,973685
21
C_AD_0651
N56,147283
19,03606
37
C_AE_5909
N 56,13234
E18,980748
22
C_AD_0652
N56,147495
19,035452
38
C_AO_10038
N 56,262275
E19,146407
23
C_AD_1038
N 56,15574
19,008915
39
C_AN_11620
N 56,259283
E19,049717
24
C_AD_1037
N56,155738
19,008613
40
C_AE_6195
N 56,241435
E18,96857
25
C_AE_5325
N56,189323
19,000187
41
C_AF_1378
N 56,211715
E18,875645
26
C_B_6979
N55,951402
18,877623
42
C_AF_1377
N 56,211478
E18,875745
27
C_B_6978
N55,951742
18,877723
43
C_AG_0354
N 56,242527
E18,844368
28
C_B_6976
N55,951515
18,877485
44
C_G_4798
N 55,992868
E18,800667
29
C_G_4411
N55,990475
18,837497
45
C_M_15007
N 56,069422
E18,716433
30
C_G_4438
N55,993447
18,707398
46
C_M_15011
N 56,06184
E18,650138
31
C_G_4866
N56,012923
18,801278
47
C_G_14911
N 56,000532
E18,778097
32
C_G_4848
N56,009178
18,820347
48
C_G_4457
N 55,994705
E18,797053
33
C_E_5633
N55,970248
18,952927
49
C_G_4835
N 56,009103
E18,819583
34
C_E_5545
N55,967242
19,003733
50
C_G_4799
N 55,994182
E18,812738
Logistyka - nauka
Logistyka 6/2013
339
Tabela 1. Zestawienie pozycji zanurzeń ROV w czasie 4 rejsów badawczych c.d.
Lp
Nazwa punktu
Pozycja
Lp
Nazwa punktu
Pozycja
Szerokość
Długość
Szerokość
Długość
II-gi rejs – luty 2013
51
C_L_14980
N56,022278
E18,767132
55
C_G_4614
N 56,008773
E18,694557
52
C_L_14981
N56,022357
E18,7674
56
C_G_4888
N 56,014252
E18,719427
53
C_N_8639
N56,061685
E18,844405
57
C_L_7269
N 56,0385
E18,798475
54
C_T_15092
N56,099415
E18,942022
III-ci rejs – kwiecień 2013
58
C_A2319
N55,93337
E18,691775
72
C_Q 7625
*
N 56,088693
18,890522
59
C_A2319
*
N55,93339
E18,691703
73
C_Q 7625
**
N 56,088693
18,890522
60
C_A 2828
N55,95278
E18,745863
74
C_Q 7623
N 56,089050
18,891690
61
C_A 2828
*
N55,95281
E18,746100
75
C_Q 7623
*
N 56,089050
18,891690
62
C_A 2763
N55,95061
E18,845056
76
C_Q 7623
**
N 56,089050
18,891690
63
C_L 7171
N56,02980
E18,770577
77
C_Q 7623
***
N56,089100
18,89166333
64
C_L 7171
*
N56,02979
E18,770702
70
C_Q 7771
N 56,094563
18,902241
65
C_L 7216
N56,03229
E18,756270
79
C_Q 7771
*
N 56,094563
18,902241
66
NIEZNANY
N56,03241
E18,756936
80
C_Q 7770
N56,09456
18,902345
67
C_L 7216
N56,03229
E18,756270
81
C_Q 7770
*
N56,09456
18,902345
68
C_L 7216
*
N56,03229
E18,756270
83
C_A 2737
N55,94778
18,763658
69
C_K 0645
N56,020506 E18,9979533
84
C_A 2736
N 55,947846
E18,758408
70
C_K 0644
N56,021321 E18,9972700
85
C_A 2736
*
N 55,947846
E18,758408
71
C_Q 7625
N56,088840 E18,8908550
IV-ty rejs – wrzesień 2013 c.d.
86
ROV2
N5473492
E191451
91
3RS_wrak_19sep2013
N5517665
E1702621
87
7MAR_12
_sep2013
N5472879
E1918292
92
4RS_19sep2013
N5517639
E1702498
88
RS5_19sep2013
N55°18103
E17025783
93
ROV7_20sep2013
N5474795
E1916943
89
RS6_19sep2013
N5518105
E17 02255
94
ROV4_20sep2013
N5474511
E1914553
90
2RS_19sep2013
N5517916
E17026141
95
5SEP12_20sep2013
N5450033
E1911175
Logistyka 6/2013
340
Logistyka - nauka
Miejsce zanurzenia pojazdu:
Miejsca zanurzenia pojazdu podwodnego wybierano na
podstawie danych dostarczonych przez Instytut Oce-
anologii PAN (są to miejsca: wskazane przez jednego
z partnerów projektu - Szwedzką Administrację Mor-
ską [Swedish Maritime Administration] – wskazania
obiektów opierały się głównie na badaniach sonogra-
ficznych), miejsca wskazane przez Akademię Mary-
narki Wojennej – na podstawie analizy danych literatu-
rowych oraz danych z wywiadów prowadzonych po-
śród rybaków, a także miejsca,w których wcześniejsze
badania (bez wykorzystania pojazdu podwodnego)
potwierdziły obecność środków trujących lub produk-
tów ich rozkładu. Głównymi rejonami działań były:
Głębia Gdańska, Głębia Gotlandzka, rejon południowo
wschodniego Bornholmu oraz Rynna Słupska. W gestii
kierownika naukowego rejsu było podjęcie decyzji
o miejscu zakotwiczenia (wyborze punktu). „Po zako-
twiczeniu analizowano możliwość dopłynięcia pojazdu
do wyznaczonego rejonu z uwzględnieniem głębokości
w danym miejscu oraz odległości obiektu dennego w
płaszczyźnie poziomej od aktualnej pozycji statku.
W czasie tej analizy brano pod uwagę dostępną dłu-
gość kabloliny sterującej oraz aktualne warunki falo-
wania, które mogły mieć wpływy na „myszkowanie
rufy” jednostki i uniemożliwić dopłyniecie jednostki
głębinowej ROV do wskazanego rejonu działania. Jeśli
po zakotwiczeniu okazało się, że odległość pozioma do
rejonu badania jest większa od 100 metrów, kierownik
zespołu ROV prosił o przekotwiczenie jednostki bazo-
wej”
6
. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że dokładne
ustawienie jednostki pływającej nad celem nie należy
do najłatwiejszych (uwzględniając wyposażenie R/V
Oceania).
Pozycja kontaktu wzrokowego z obiektem:
Do pozycjonowania ROV (w czasie jego zanu-
rzeń) wykorzystywano system pozycjonowania pod-
wodnego USBL (Ultra Short BaseLine). W momencie
kontaktu wzrokowego z celem operator pojazdu doko-
nywał odczytu współrzędnych znaleziska przekazując
je prowadzącemu dziennik działań hydrograficznych.
Dokładna pozycja znaleziska oraz parametry ruchu
pojazdu rejestrowane były w sposób ciągły w systemie
6
tamże
Tabela 1. Zestawienie pozycji zanurzeń ROV w czasie 4 rejsów badawczych c.d.
Lp
Nazwa punktu
Pozycja
Lp
Nazwa punktu
Pozycja
Szerokość
Długość
Szerokość
Długość
IV-ty rejs – wrzesień 2013 c.d.
96
SEP13_21sep2013_JAS
N5464662
E18 70124
105
C_Q_7625_sep2013
N56,088462
E18,890861
97
SEP13_21sep2013_JAS
*
N5464668
E1870108
106
C_Q_7623_sep2013
N56,089053
E18,891757
98
SEP12_21sep2013_JAS
N5464623
E1870247
107
C_Q_7665_sep2013
N56,092646
E18,888722
99
C_A_2828
N55,952872
E18,74617
108
C_A_2491_sep2013
N55,938321
E18,733989
100
C_G_4457_sep2013
N55,994550
E18,796738
109
C_A_2478_sep2013
N55,938346
E18,710026
101
C_G_4748_sep2013
N55,990986
E18,798468
110
C_A_2313_sep2013
N55,931718
E18,677931
102
C_E_5545_sep2013
N55,967620
E19,003789
111
C_A_2307_sep2013
N55,933206
E18,659928
103
C_E_5673_sep2013
N55,971770
E19,007055
112
Zatoka Gdańska
materiał na zlecenie Parla-
mentu Europejskiego
104
C_Q_7771_sep2013
N56,094463
E18,902087
Źródło: Opracowanie własne autorów
Objaśnienia: Ilość * oznacza ilość kolejnych zanurzeń w pobliżu celu
Logistyka - nauka
Logistyka 6/2013
341
Qincy. Równolegle dokonywano rejestracji materiału
wideo na twardym dysku komputera obsługującego
powierzchniowe stanowisko sterowania i kontroli.
Postępowanie według tej procedury pozwala na jedno-
czesne zapisanie dokładnych współrzędnych celu oraz
daje pełny obraz ruchu pojazdu podwodnego wzglę-
dem dna oraz jednostki pływającej. Zastosowanie tego
trybu postępowania pozwoliło na kilkakrotnie zanurze-
nie pojazdu nad tym samym obiektem w krótkim cza-
sie. Na fotografiach 1 i 2 zobrazowano cały proces
wykrycia obiektu oraz dokumentowania jago pozycji.
W momencie kontaktu wzrokowego (znalezie-
nia przez pojazd obiektu) do akcji wkraczał jeden ze
specjalistów Wydziału Dowodzenia i Operacji Mor-
skich Akademii Marynarki Wojennej, którego zada-
niem była wstępna, wzrokowa identyfikacja obiektu
(identyfikacja oparta była o bazę danych oraz doświad-
czenie pracowników AMW). Jeżeli analiza materiału
wideo (z kamer zainstalowanych na pojeździe) prezen-
towanych na ekranach stanowiska kontroli i sterowania
oraz sali odpraw (umiejscowionej na rufie statku), jed-
noznacznie wskazywała, że znalezisko nosi znamiona
amunicji natychmiast podejmowano decyzję o dokład-
niejszej inspekcji pojazdem (inspekcja wokół obiektu
lub kilka zejść w to samo miejsce) oraz o poborze pró-
bek do analizy (patrz rys.4). Po każdej identyfikacji
pozytywnej, (beczka, mina, bomba, bryła itp.) zacho-
wywano szczególne środki ostrożności. Każdorazowo
pojazd oraz próbki badane były za pomocą automa-
tycznego przyrządu do wykrywania skażeń bojowymi
środkami trującymi AP-4C (zakupionemu z funduszy
projektu). Jeżeli detekcja była pozytywna osoby bez-
pośrednio zatrudnione przy wydobyciu pojazdu z wo-
dy, pojazd oraz pokład poddawane były dekontamina-
cji.
Wyniki badań:
Prezentowane poniżej wyniki badań (zestawie-
nie wykrytych przez pojazd podwodny obiektów)w
niedługim czasie wzbogacone zostanie o wyniki badań
prowadzonych równolegle przez jednego z partnerów
projektu – szwedzką administrację morską. Dopiero
zestawienie wszystkich wyników badań pozwoli na
szacunkową ocenę ilościowego i jakościowego (stan
techniczny znalezionej amunicji) zagrożenia. Pozwoli
to również na uaktualnienie map i innych dokumentów
mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa użyt-
kowników morza.
Fot. 1. Pulpit stanowiska kontroli i stero-
wania jednostką głębinową ROV
Źródło: Fotografia własna autorów.
Fot. 2. Widok obrazu sonarowego wraz ze
zdjęciem obiektu.
Źródło: Fotografia własna autorów.
Fot. 3. zobrazowanie graficzne ruchu po-
jazdu podwodnego i statku podczas zanu-
rzenia
Źródło: Fotografia własna autorów.
Rys. 4. Miejsca poboru próbek osadów dennych
Źródło: IOPAN
Logistyka 6/2013
342
Logistyka - nauka
Dodatkowo w czasie pierwszego rejsu we wrześniu
2012 roku udało się wykryć i zidentyfikować wrak
barki (w badaniach oznaczony jako punkt ROV4 wrak
stoi na dnie lekko przechylony na lewą burtę, dobrze
zachowana dziobnica z elementami wyposażenia po-
kładowego półkluza zakryta na lewej burcie) a poniżej
kluza cumownicza obramowana kołnierzem ochron-
nym. Analiza próbek pobranych w okolicach wraku
wykazała obecność arsenu.
Klasyfikacja obiektów:
Podczas postprocesingu danych wideo każde-
mu wykrytemu obiektowi nadaje się oznaczenie cy-
frowe określające klasę niesionego przez nie niebez-
pieczeństwa powiązaną z prawdopodobieństwem wy-
krycia amunicji chemicznej lub BST. Zasady klasyfi-
kacji są bardzo proste: im wyższy numer tym prawdo-
podobieństwo, że jest to amunicja chemiczna, maleje
i tak klasa I – to 80-100% pewności, że jest to broń
chemiczna, klasa II – 40-79% pewności, klasa III – 15-
39% a IV to od 0-14% pewności.
Badania analityczne:
Badania próbek pozyskanych podczas rejsów
prowadzone są w 4 niezależnych laboratoriach (tylko
bojowe środki trujące). Wojskowa Akademia Tech-
niczna i VERIFIN - Fińska Agencja Weryfikacji Prze-
strzegania Konwencji o Broni Chemicznej (Finnish
Institute for Verification of the Chemical Weapons
Convention) badają próbki na obecność bojowych
środków trujących oraz produktów ich rozkładu. Na-
tomiast Instytut Oceanologii PAN oraz Litewska
Agencja Ochrony Środowiska badają próbki tylko na
obecność organicznych i nieorganicznych form arsenu.
Uzyskane dotychczas wyniki badań pozwoliły między
innymi na stwierdzenie obecności produktów rozkładu
bojowych środków trujących w Głębi Gdańskiej.
Ocena bezpieczeństwa transportu i połowu ryb
Badania przeprowadzone podczas 4 rejsów
wykazały obecność amunicji, w tym amunicji che-
micznej oraz pochodnych i produktów ich rozkładu,
w miejscach oficjalnie znanych jako miejsca zatopienia
amunicji chemicznej (południowo-wschodnia część
Głębi Gotlandzkiej [ok. 2000 ton amunicji], wschodnią
Tabela 2 Zestawienie obiektów posiadających znamio-
na amunicji lub substancji niebezpiecznych
Lp.
Nazwa
obiektu
Krótki opis znaleziska
1
C_B_6979
Skupisko drewnianych bali,
obok
widoczna
substancja
barwy żółtej. Badania AP-4C
dały wynik pozytywny - iperyt
2
C_G_4848
Grupa małych obiektów. Bada-
nia AP-4C dały wynik pozy-
tywny - iperyt
3
C_AF_1378
Mina
4
C_AF_1377
Mina
5
C_AG_0354
Prawdopodobnie pociski arty-
leryjskie
6
C_G_4614
Dwie metalowe kule z otwo-
rami kształtem przypominające
miny
7
C_L_7269
Duża mina - dziurawa
8
C_A2319
Brak obiektu ale w próbkach
wykryto podniesione stężenie
siarki
9
C_A 2828
Brak obiektu ale w próbkach
wykryto podniesione stężenie
siarki
10
C_L 7171
Bomba
11
C_L 7216
Bomba
12
Nieznany obiekt
Bomba
13
C_Q 7625
Brak obiektu ale w próbkach
wykryto podniesione stężenie
fosforu
14
C_Q 7623
Badanie
AP-4C
wykazało
obecność związków siarki o
stężeniu 0,150 mg/m3, badanie
CAM
*
wykazało
obecność
iperytu w badanej próbce
15
C_Q 7771
Bomba - w próbkach wykryto
podniesione stężenie fosforu
16
C_A 2736
Beczka - w próbkach wykryto
podniesione stężenie fosforu
17
ROV2
Obiektu nie znaleziono - w
próbkach wykryto podniesione
stężenie fosforu
18
7MAR_12
_sep2013
Brak obiektu - w próbkach
wykryto podniesione stężenie
fosforu
19
C_A_2491_sep2013 Skorodowana beczka
Źródło: Opracowanie własne autorów
Logistyka - nauka
Logistyka 6/2013
343
część Głębi Bornholmskiej [ok. 32 000 ton amunicji7]
oraz w miejscach dotychczas uznawanych jako „czy-
ste” – rejon Głębi Gdańskiej. Oceniając wpływ amuni-
cji chemicznej na bałtycki transport morski stwierdzić
należy, że jedyną możliwością skażenia jednostki pły-
wającej jest podniesienie przez jednostkę obiektu nie-
znanego pochodzenia i umieszczenie go na pokładzie
jednostki. Zakładając, że znacząca większość statków
wykonuje rejsy w myśl zasady „tak szybko jak to moż-
liwe” przyjąć należy; że prawdopodobieństwo podnie-
sienia obiektu nieznanego pochodzenia jest bardzo
małe. Inaczej sprawa przedstawia się w przypadku
statków rybackich. W tym przypadku zagrożenie jest
dużo większe i wynika przede wszystkich z dwóch
faktów: w czasie prac podwodnych z wykorzystaniem
sieci istnieje duże prawdopodobieństwo „wytrałowa-
nia” razem z połowem amunicji, drugim, znacznie
gorszym, jest fakt, że rybacy nie do końca przestrzega-
ją obowiązujące przepisy. W czasie rejsów (zwłaszcza
w kwietniu 2013 roku) mogliśmy się o tym przekonać
obserwując przez kilka dni jak kilkanaście kutrów ry-
backich dokonywało połowu na akwenach zamknię-
tych dla rybołówstwa. Takie zachowanie, połączone
z niską świadomością rybaków jeżeli chodzi o skutki
wydobycia (wyłowienia) amunicji chemicznej, powo-
duje, że rybacy stanowią grupę ludzi potencjalnie naj-
bardziej narażonych na kontakt z bojowymi środkami
trującymi. Niestety opisywane działania rybaków po-
wodują wydłużenie łańcucha zagrożeń – kolejną grupę
stanowią bowiem niczego nieświadomi konsumenci,
którzy kupując ryby, zwłaszcza oczyszczone ze skóry
i pozbawione wnętrzności filety, nie mają możliwości
organoleptycznej oceny wyglądu ryby (chodzi głównie
o widoczne ślady poparzeń lub innych nie mechanicz-
nych uszkodzeń ciała).
Wnioski:
Badania na morzu, prowadzone od września
2012 roku do września 2013 roku (łącznie 4 rejsy ba-
dawcze), pozwoliły na wykonanie ponad 110 zanurzeń
pojazdu ROV oraz pobranie ponad 200 próbek. Zna-
czenie tych badań jest niepodważalne, to dzięki nim
możliwa była weryfikacja celów wskazanych przez
partnerów projektu (głównie szwedzką administracje
morską), dodatkowo udało się wykryć i zidentyfikować
wrak barki (Głębia Gdańska). Znaczenie tego znalezi-
7
HELCOM CHEMU, Report to the 16th Meeting of Hel-
sinki Commission 8 - 11 March 1994 from the Ad Hoc
Working Group on Dumped Chemical Munition, Danish
Environmental Protection Agency, 1994
ska okazało się dużo większe niż sądzono na początku.
Okazało się bowiem, że w próbkach pobranych w po-
bliżu barki znaleziono arsen. Wyniki badań prowadzo-
nych przy wykorzystaniu pojazdu podwodnego pozwo-
liły również na wstępną (wzrokową) ocenę stanu tech-
nicznego znalezionej amunicji (stopień korozji, ewen-
tualne rozszczelnienie), dzięki czemu możliwa jest
ocena stanu technicznego całej amunicji zatopionej
w Morzu Bałtyckim (we wszystkich oficjalnych
i nieoficjalnych rejonach zatopień panują zbliżone
warunki).
Badania współfinansowane ze środków Euro-
pejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego wspiera-
jącego Program Regionalny Morza Bałtyckiego
w ramach projektu #069 CHEMSEA – Chemical
Munitions Search and Assessment oraz ze środków
finansowych M2iSW na naukę w latach 2012-2014
przyznanych na realizację projektu.
Streszczenie
W artykule autorzy przedstawiają dotychczaso-
we wyniki badań realizowanych w ramach projektu
badawczego #069 CHEMSEA: Chemical Munitions
Search and Assessment współfinansowanego ze środ-
ków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
wspierającego Program Regionalny Morza Bałtyckiego
oraz Ministerstwa nauki i Szkolnictwa Wyższego. Pra-
ce, których celem była wizyjna inspekcja miejsc
prawdopodobnego zalegania amunicji chemicznej wy-
konano z pokładu statku badawczego Instytutu Oce-
anologii Polskiej Akademii Nauk w Sopocie – r/v
„Oceania” – podczas 4 rejsów badawczych wykona-
nych od września 2012 roku do września 2013 roku.
Abstract
In this paper the authors present the current
results of the research carried out in the framework of
the research project # 069 CHEMSEA: Chemical
Munitions Search and Assessment wanego co-funded
by the European Regional Development Fund to
support the Baltic Sea Regional Programme and the
Ministry of Science and Higher Education. The work,
which aimed at the Video inspection of the likely fate of
Logistyka 6/2013
344
Logistyka - nauka
chemical munitions were made from the deck of the
research vessel Ocea-nology Institute of the Polish
Academy of Sciences in Sopot - r / v "Oceania" -
during four research cruises performed since
September 2012 to September 2013 year.
Literatura
1. Michalak J., Olejnik A, CHEMSEA – Chemical
munitions search & assessment – identyfikacja
obiektów podwodnych wnioski z badań za pomocą
zdalnie sterowanego pojazdu podwodnego LOGI-
STYKA nr 5/2012 wyd. płyta cd. Str. 660-670
2. HELCOM CHEMU, Report to the 16th Meeting of
Helsinki Commission 8 - 11 March 1994 from the
Ad Hoc Working Group on Dumped Chemical Mu-
nition, Danish Environmental Protection Agency,
1994