Cechy wspólne Wrocławia i Pragi

Temat:

Wspólne cechy Wrocławia i Pragi

Wspólna historia

Pojawienie  się  Słowian  na  ziemiach  polskich  nastąpiło  ok.  końca  IV  w.  n.e.  Miało  to  miejsce  w
wyniku tzw. wędrówek ludów, które trwały od III/IV w. n.e. po VI w. n.e. Słowianie mieli przybyć
z  leśnych  terenów  nad  Morzem  Czarnym  i  stamtąd  rozlać  się  na  niemal  całą  obecną  Europę
wschodnią  i  środkową.  W  efekcie  cała  Słowiańszczyzna  podzieliła  się  na  trzy  grupy:  Słowian
wschodnich (Rosjan, Białorusinów i Ukraińców), południowych (Słoweńców, Serbów, Chorwatów,
Bułgarów,  Macedończyków)  i  zachodnich  (Polaków,  Czechów,  Słowaków).  Słowiańszczyzna
zachodnia  wyodrębniła  się  najpóźniej,  a  same  tereny  Polski  zostały  zasiedlone  w  dwóch  fazach.
Pierwsza fala napłynęła pod koniec IV w. n.e., zalewając m.in. tereny obecnych Czech, Słowacji i
Polski.  Druga  fala  osadników  Słowiańskich  pojawiła  się  w  VI/VII  w.  n.e.  i  wlała  się  aż  na
wschodnie tereny obecnych Niemiec, przekroczywszy Łabę. Wiemy z całą pewnością, że zachodni
Słowianie  egzystowali  na  terenach  Czech,  Słowacji  i  Polski  już  pod  koniec  IV  w.  Był  to  lud  o
charakterze wybitnie rolniczym.

Stolicę Śląska, Wrocław, założyli - również sama nazwa Wrocławia pochodzi od czeskiego

władcy, którym jest książę Vratyslav I, ojciec patrona Czech i Pragi, świętego Wacława. W kościele
św.św. Cyryla i Metodego w Ołomuńcu św. Wacław wraz ze swoją babką, matką Wratysława I, św.
Ludmiłą, został przedstawiony jako trzymający tarczę z herbem Przemyślidów wystylizowanym na
herb Śląska i napisem "Nedej zahunduti budoucim! Sv Vaclave vevodo ceske zeme". Łacińska,
powszechnie znana, nazwa Wrocławia, Wratislav, pochodzi właśnie od imienia czeskiego
założyciela miasta – Vratislav.

W X w. zaczęły się już tworzyć wczesne, stałe – jak się okazało - skomplikowane

organizmy państwowe, takie jak państwo czeskie czy polskie. Wiemy, że w latach 20-tych IX już
istniało  państwo  zwane  wielkomorawskim.  Za  księcia  Świętopełka  państwo  wielkomorawskie
sięgnęło swych wyżyn. Kres wspaniałości Wielkich Moraw przyniósł najazd Madziarów w 906 r.
Ok. połowy X w. cały obszar państwa wielkomorawskiego wchłonęło nowopowstające pod wodzą
Przemyślidów  państwo  czeskie.  Mniej  więcej  w  tym  samym  czasie  -  w  latach  60-tych  X  w.  -
oficjalnie  chrzest  (966)  przyjmuje  państwo  gnieźnieńskie,  zwane  później  państwem  polskim.  Na
Ostrowiu Tumskim we Wrocławiu w VIII-IX w. również istniał gród,. Pod koniec IX w. wszedł w
skład  Państwa  Wielkomorawskiego,  później  pozostawał  pod  zwierzchnictwem  książąt  czeskich.
Według legendy to właśnie tu Mieszko spotkał się z Dobrawą, a nawet zaręczył.

Spadkobiercą upadłego wskutek najazdu Węgrów Państwa Wielkomorawskiego zostały

Czechy,  zjednoczone  pod  panowaniem  dynastii  Przemyślidów.  Była  to  pierwsza  dynastia  czeska
panująca od początków VIII/IX w. do 1306. Legendarnym założycielem dynastii był Przemysł. W
tym czasie (973 r.) Praga stała się biskupstwem, podobnie jak w Wrocław w 1000 r. Bolesław II
uzyskał  zgodę    świętego  cesarza  rzymskiego  na  ustanowienie  Biskupstwa  w  Pradze  w  973r.
Pierwszym biskupem został Wojciech ze Sławnikowiców, późniejszy święty. Jego relikwie zostały
zabrane Polakom przez księcia Brzetysława I. Bolesław Chrobry spowodował, że  papież Sylwester
II ogłosił Bullę w 999 r. tworząc m.in. biskupstwo we Wrocławiu.

W drodze układów i wojen zajęli Śląsk, Wielkopolskę i dzielnicę krakowską. Brzetysław I

wkroczył w 1039 do Polski, ograbił katedrę w Gnieźnie, wywożąc do Pragi relikwie św. Wojciecha,
a w drodze powrotnej przyłączył do Czech Śląsk. Cesarz Henryk III nakazał mu jednak zwrócenie
Polsce Śląska. W 1300 Wacław II, król czeski (1283-1305), koronował się na króla Polski. Państwo
czeskie prowadziło liczne walki zbrojne z Polską i Węgrami, doszło do znacznej potęgi politycznej
i militarnej. Jan Luksemburski wysuwał roszczenia do tronu polskiego, przez co wszedł w konflikt
z Władysławem Łokietkiem. Na zjeździe w Wyszehradzie (1335) Kazimierz Wielki uzyskał od
Jana Luksemburskiego za cenę 20 tys. groszy praskich zrzeczenie się pretensji do korony polskiej.

Powstały wówczas i zyskały ogromne znaczenie liczne miasta handlowe, rozwijała się eksploatacja
srebra,  włókiennictwo.  Rozwój  gospodarczy  i  kulturalny  ówczesnych  Czech  sprzyjał  rozwojowi
Wrocławia, który stał się drugim co do wielkości po Pradze miastem Korony Czeskiej. Po śmierci
Ludwika  Jagiellończyka  w  bitwie  pod  Mohaczem,  zgodnie  z  umowami  dynastycznymi  korona
czeska a wraz z nią Księstwo Wrocławskie przypadły Habsburgom. Rządy tej dynastii przyniosły
ze  sobą  stopniowe  ograniczanie  suwerenności,  germanizację  i  powolny  upadek  gospodarczy.  Na
przełomie  XVI-XVII  w.  konflikt  między  protestancką  reprezentacją  stanową  a  katolickimi
Habsburgami  zmierzającymi  do  uzyskania  władzy  absolutnej  zaostrzył  się.  1618  w  czasie  kłótni
pomiędzy  czeskimi  protestantami  i  przedstawicielami  cesarza  austriackiego  Macieja  Habsburga
wyrzucono  przez  okno  zamku  hradczańskiego  dwóch  przedstawicieli  cesarza  (tzw.  defenestracja
praska).  Wypadek  ten  stał  się  bezpośrednią  przyczyną  wybuchu  wojny  trzydziestoletniej  (1618-
1648). Wcześniej podobny wypadek wydarzył się we Wrocławiu w 1418 r., kiedy to uzbrojeni w
miecze  i  topory  rzemieślnicy  i  biedota  miejska  wyszli  w  kierunku  ratusza  by  żądać  poprawy
warunków    życia.    Zygmunt  Luksemburski  uznał  że  przywódców  buntu  należy  ukarać  i  w  1420
roku  ścięto głowy 29 buntowników. Również w 1420 roku skazany został we Wrocławiu na śmierć
przez legata papieskiego zwolennik Husa, duchowny czeski Jan z Pragi, zwany Krasą. W Czechach
natomiast po ekskomunikowaniu i spaleniu Jana Husa na stosie zaczęło wrzeć. Eskalacja konfliktu
nastąpiła  w  Pradze  w  1419r.  kiedy  to  rozgniewany  tłum  udał  się  do  ratusza  żądając  uwolnienia
husyckich  więźniów.  Odmowa  Rady  Miejskiej  sprawiła,  że  wściekli  obywatele  wtargnęli  do
budynku  i  wyrzucili  przez  okno  siedmiu  katolickich  rajców  oraz  trzech  członków  Rady
Królewskiej. Zgromadzony tłum na dole nastawił włócznie a ci nieszczęśnicy którym udało się  ich
uniknąć zostali zatłuczeni pałkami.

Wspólnota architektoniczna

Oprócz wspólnych losów historycznych, które bądź idą jednotorowo, bądź nawet przeplatają

się  Praga  z  Wrocławiem  ma  wiele  wspólnych  zabytków.  Ta  wspólnota  opiera  się  na  na
podobieństwach architektonicznych lub znaczeniowych.

-  Stare  Miasto  w  Pradze  otrzymało  prawa  miejskie  w  1232r.  Podobnie  jak  Wrocław  zarządzane
było  przez  radę  miejską.  a  o  wyborze  sędziów  i  radnych  decydowały  rody  szlacheckie.  Wrocław
otrzymał  prawa  miejskie  w  1241r.  Jednak  pierwsza  lokacja  gminy  nastąpiła  z  utworzeniem
instytucji  sołtysa-wójta  już  w  1226r.  Hradczany  otrzymały  prawa  miejskie  w  1320r.  i  stały  się
dzielnicą arystokracji i kleru, podobnie jak Ostrów Tumski we Wrocławiu po 1376r.
-  praska  katedra,  podobnie  jak  wrocławska  jest  centralnym  punktem  kościelnym  miasta.  Obie
katedry gotyckie stanęły na miejscu swoich romańskich poprzedniczek
-  ratusze  w  obu  miastach  również  wiele  łączy.  Umieszczone  w  centralnych  punktach  miasta
stanowią siedzibę władz miejskich, pochodzą również z tego samego okres przełomu XIII i XIV w.
-  nasuwają  się  również  skojarzenia  praskiego  kościoła  Marii  Panny  przed  Tynem  oraz
wrocławskiego Św. Marii Magdaleny, w obu bardzo silne bowiem były tendencje reformatorskie,
z tym że w Pradze oczywiście nieco wcześniej
-  w  obu  miastach  silną  mniejszą  była  narodowość  żydowska,  aczkolwiek  w  Pradze  mamy
możliwość  obejrzenia  ich  spuścizny,  co  we  Wrocławiu  ma  miejsce  w  ograniczonym  zakresie.
Dzieje się tak między innymi ze względu na zburzenie synagogi na dzisiejszej ulicy Łąkowej, która
pod  względem  wielkości  zaliczała  się  do  jednej  z  największych  w  ówczesnym  państwie
niemieckim.
- warto również zwrócić na podobieństwa dworców głównych. Pierwszy dworzec w Pradze został
otwarty w 1871 przez Franciszka Józefa I. Pod nazwą Kaiser-Franz-Joseph-Bahnhof był końcowym
przystankiem linii kolejowej z Wiednia przez Czeskie Budziejowice (fragment kolei Kaiser-Franz-
Josephs-Bahn).  W  następnych  latach  dochodziły  połączenia  w  innych  kierunkach  z  kolejnymi
miastami. Natomiast we Wrocławiu wybudowany został w latach 1855-1857 jako Dworzec Kolei
Górnośląskiej i Wrocławsko-Poznańsko-Głogowskiej,

Wielu świętych łączy Wrocław z Pragą:

Jan Nepomucen żył  w latach 1348 – 1393. Był kanonikiem kolegiaty św. Idziego w Pradze. Jako
spowiednik  Zofii,  żony  króla  czeskiego  Wacława  IV  poniósł  śmierć  za  odmowę  ujawnienia
tajemnicy  spowiedzi  królowej.  Jego  barokowe  pomniki  znajdują  się  m.in.  w  Pradze  na  Moście
Karola,  wykonany  w  pracowni  Brokofów,  srebrny  nagrobek  świętego  znajduje  się  w  Katedrze
świętych  Wita,  Wacława  i  Wojciecha.  We  Wrocławiu  stoi  pomnik  świętego  przed  Kolegiatą  św.
Krzyża,  wykonany  przez  wrocławskiego  rzeźbiarza  Jana  Jerzego  Urbańskiego  wg  projektu  K.
Tauscha, a jego kościółek znajduje się w Parku Szczytnickim.

Św. Idzi pochodzi z królewskiego rodu Grecji. Po wczesnej śmierci rodziców całą swoją majętność
rozdał  ubogim.  Pewnego  razu,  gdy  okrył  ciężko  chorego  kalekę,  tenże  szybko  wyzdrowiał  i  tym
według  opinii  ludzi  Pan  Bóg  potwierdził  świętość  życia  Idziego.  Chcąc  uniknąć  sławy  ludzkiej,
wyszukuje sobie w głębi puszczy jaskinię, spędzając czas na modlitwie i pracy. Jego towarzyszką
jest  łania.  Kościół  św.  Idziego  jest  najstarszym  w  pełni  zachowanym  budynkiem,  a  zarazem
najstarszym czynnym do dziś kościołem we Wrocławiu. W Pradze w kościele św. Idziego znajduje
się parafia polska.

Św Wojciech. Życie i męczeńska śmierć tego pierwszego biskupa w Pradze ściśle łączy  historię
Polski  i  Czech.  We  Wrocławiu  znajduje  się  przy  Placu  Dominikańskim  i  jest  to  jeden  z
najpiękniejszych  gotyckich  kościołów.  W  Pradze  poświęcona  jest  mu  m.in.  katedra  na  terenie
zamku, a jego pomnik znajduje się na Moście Karola.

Kościół świętych Stanisława, Wacława i Doroty jest przykładem bezpośredniej historii łączącej
Wrocław  z  Pragą.  Powstał  on  na  pamiątkę  wrocławskiego  spotkania  Kazimierza  Wielkiego  z
Karolem IV – Królem Czeskim i cesarzem rzymskim narodu niemieckiego. Powodem Zjazdu były
wysiłki  Karola  zmierzające  do  oderwania  wrocławskiego  biskupstwa  od  archidiecezji
gnieźnieńskiej  i  podporządkowanie  go  archidiecezji  praskiej.  W  rezultacie  Karol  IV  musiał
zrezygnować  ze  swych  roszczeń.  Spotkanie  monarchów  upamiętniono  położeniem  kamienia
węgielnego  pod  budowę  kościoła..  Budowlę  postanowiono  wznieść  pod  wezwaniem  świętych
męczenników  –  patrona  Czech  Wacława,  patrona  Polaków  krakowskiego  biskupa  Stanisława  i
patronki kolonistów niemieckich Doroty.

W związku z tym, że oba miasta leżą nad wieloma ciekami wodnym, łączy je potrzeba

budowania  mostów.  Skutkiem  takiego  położenia  jest  budowa  mostu  Karola  w  Pradze,a    we
Wrocławiu Mostu Grunwaldzkiego.
Praga  oraz  Wrocław  posiadają  ogromną  liczbę  zabytków.  Obydwa  miasta  mają  długą  tradycję
architektoniczną oraz bogatą historie z punktu widzenia sztuki, muzyki i literatury. Przez stulecia
zarówno  Praga  jak  i  Wrocław  były  ważnymi  skrzyżowaniami  dróg  handlowych.  Praski  i
Wrocławski uniwersytet należą do najstarszych w Europie środkowej.

Druga wojna światowa różnie obeszła się z poszczególnymi miastami. Praga szczęśliwie

uniknęła  zniszczeń  wojennych,  między  innymi  ze  względu  na  zachowawczą  postawę  jej
mieszkańców, czego nie można powiedzieć o Wrocławiu zniszczonym w 75%. Jednak mieszkańcy
Wrocławia    i  Dolnego  Śląska  poświęcili  wiele  wysiłku  i  włożyli  wiele  serca  aby  odbudować
Wrocław zachowując jego tradycje, architekturę i głębokie historyczne korzenie.

Miasta rozrastały się na przestrzeni wieków i ulegały stopniowym przemianom.. Każda

epoka  pozostawiła  na  ulicach  tych  miast  zauważalny  ślad.  Centra  Wrocławia  i  Pragi  stanowią
urozmaiconą  galerie  wszelkich  stylów  architektonicznych,  poczynając  od  gotyku  po  secesję  i
modernizm.  Spacer  po  tych  miastach  przypomina  przechadzkę  w  głąb  stuleci  lub  przeglądanie
kartek podręcznika architektury europejskiej.
Wśród zabytkowych uliczek Pragi i Wrocławia odnajdziemy wiele tajemnic i mistyki. Nie trudno
ich  się  doszukiwać  podczas  spacerów  wąskimi  trotuarami  obu  miast,  poddając  się  wyjątkowej