14. Model dedukcyjnego wyjaśniania indywidualnego aktu wyborczego (ze szczególnym uwzględnieniem kwestii racjonalności wyborcy) w ujęciu W. Sitka

Model dedukcyjnego wyjaśnienia indywidualnego aktu wyborczego (model formułowania prognozy dotyczącej zachowań odbiorców):

a) charakterystyka celów uważanych przez wyborcę za zasługujące na realizację (z odpowiednią hierarchią i wyłonieniem celów dominujących)

b) dokonywana przez wyborcę charakterystyka rzeczywistości społeczno - politycznej w kategoriach różnic pomiędzy celami oczekiwanymi a celami aktualnie realizowanymi

c) uświadamiana przez wyborcę charakterystyka poszczególnych partii w kategoriach celów, jakie będą przez nie realizowane po dojściu do władzy, bądź celów, z jakimi ogólnie rzecz biorąc są związane

d) akceptacja przez wyborcę systemu parlamentarnego polegająca na akceptacji przekonania, iż sposobem na realizację preferowanych celów jest oddanie głosu na te partie, które w oczach wyborcy są związane z preferowanymi przezeń celami

e) założenie o racjonalności wyborcy

→ zachowanie wyborców jest racjonalne, ponieważ głosując, wyborca dokonuje celowego, świadomego wyboru - udziela poparcia kandydatowi lub partii, która przyniesie mu najwięcej korzyści

→ kalkulacja osobistych interesów i potrzeb

→ potrafią uszeregować alternatywy

→ maksymalizacja użyteczności wyboru

→ hipoteza racjonalności - wyborca, który rozpoznaje jakąś partię (kandydata) jako podmioty reprezentujące i realizujące jego interesy, podejmie działania zmierzające do wyboru tych partii (odda na nich swój głos).

→ racjonalny wyborca może traktować partie (bądź kandydatów) jako reprezentantów różnie rozumianego interesu wyborców. Postępują wtedy następująco: