WPROWADZENIE DO PEDAGOGIKI - WYKŁADY

PEDAGOGIKA JAKO NAUKA - JEJ PRZEDMIOT I ZAKRES BADAŃ:

Nauka to wiedza ludzka o przyrodzie, człowieku i społeczeństwie, o zjawiskach i prawidłowościach rozwoju rzeczywistości, o sposobach badania i przekształcania otaczającego świata, ujęcia w system należycie uzasadnionych twierdzeń i hipotez. Jest dziedziną społecznej aktywności człowieka zmierzającej do obiektywnego poznania otaczającej na rzeczywistości przyrodniczej i społecznej. W takim ujęciu nauka jest procesem społecznym, w wyniku którego powstają naukowe konstrukcje, czyli twierdzenia, hipotezy i teorie.

Nauka to społeczno-historyczny dorobek ludzkości, powstaje i rozwija się w związku z dażeniem do zaspokajania potrzeb praktyki społecznej - potrzeby poznania, zrozumienia i opanowania obiektywnej rzeczywistości przyrodniczych i społecznych oraz przekształcania jej zgodnie z potrzebami człowieka.

PROCES NAUKOWEGO POZNANIA OTACZAJĄCEGO ŚWIATA ODBYWA SIĘ WEDŁUG OKREŚLONEGO PORZĄDKU:

- obserwacja - rejestrowanie jej wyników;

- uogólnianie - w wyniku obserwacji;

- ustalanie wzajemnych związków i zależności;

- wyjaśnianie tych zależności w postaci hipotez;

- weryfikowanie hipotez;

- formułowanie twierdzeń o charakterze empirycznych prawd nauki.

Wymienione czynności poznawania naukowego są ściśle z sobą powiązane i stanowią jedność.

Pedagogika jest nauką o wychowaniu, o jego celach, treści, metodach, środkach i formach organizacyjnych.

Termin „Pedagogika” określany jest inaczej jako nauka o wychowaniu, pedagogia, refleksja pedagogiczna, teoria edukacji. Stefan Kunowski wyróżnia dwa terminy: Pedagogika i Pedagogia.

Pedagogika - pierwotnie wszystkie czynności związane z opieką, nauczaniem i wychowaniem dzieci. W rozumieniu greckim nie była nauką. Jednak już w starożytności, głównie dzięki sofistą, pierwszym nauczycielom w dzisiejszym znaczeniu - stała się refleksją nad warunkami, celami i skutecznością działań wychowawczych.

Pedagogia - „… samo dzieło wychowania, zespół czynności i umiejętności wychowawczych np. Pedagogia kościelna, szkolna, domowa”. Ta działalność może wynikać z talentu wychowawcy, będąc swoistą sztuką, bądź techniką pedagogiczną, pojmowaną jako doświadczenie, które można przekazać innym.

W ten sposób powstała wiedza o wychowaniu, którą określano jako peidagogika techne. Stąd wniosek, że pedagogika jest nauką której „przedmiot stanowi sprawa praktycznej pedagogii wszelkiego rodzaju - sztuki i techniki wychowania, czyli wychowawczego prowadzenia dzieci i młodzieży oraz oddziaływania na rozwój ludzi dorosłych”.

Na gruncie polskim funkcjonuje oddzielna nazwa dla nauki o wychowaniu - PEDAGOGIKA i oddzielna dla działalności praktycznej - WYCHOWANIE.

Pedagogika jest nauką teoretyczno-praktyczną. Pedagogika bada zjawiska wychowawcze w kontekście procesów społecznych i przy uwzględnieniu jednostkowych procesów psychicznych.

Podział nauk ze względu na dwa zasadnicze przedmioty badań w naukach szczegółowych - świat natury i świat kultury. Świat natury - niezależny od człowieka, badają go nauki przyrodnicze starające się wykryć prawa żądzące przyrodą. Świat kultury - wytworem ludzkim, jest światem z jego sztuką, moralnością, organizacją społeczeństwa, prawodawstwem - badają go nauki humanistyczne dążące do opisu niepowtarzalnych wartości jednostkowych.

Pedagogika należy częściowo do jednych i drugich nauk, jest bowiem co do swego charakteru nauką humanistyczną z podbudową przyrodniczą. Humanistyczną głównie dlatego, że wychowanie nie jest dziełem samej natury, lecz kultury społeczeństwa. Także dlatego, że w wychowaniu decydujące jest zagadnienie celu i wartości, a nie jego strona przyrodnicza.

Edukacja wywodzi się z greckiego słowa (ex duco - wyprowadzam).

FUNKCJE PEDAGOGIKI JAKO NAUKI:

  1. Opisowa inaczej deskryptywna

  2. Diagnostyczna - opisowa

  3. Prognostyczna - prewidystyczna

  4. Wyjaśniająca - eksplanacyjna

  5. Instrumentalno - techniczna

  6. Humanistyczna

ATRYBUTY PEDAGOGIKI JAKO NAUKI - WARUNKI SAMODZIELNOŚCI TEJ DYSCYPLINY:

  1. Przedmiot badań - wychowanie; zakres badań.

  2. Cele i zadania.

  3. Metody badań (metoda sądażu diagnostycznego; metoda monografii pedagogicznej, metoda indywidualnych przypadków, eksperyment pedagogiczny).

  4. Język naukowy.

Subdyscypliny pedagogiki - dyscypliny szczegółowe. Ich powstanie związane było i jest z rozwojem wiedzy pedagogicznej i potrzebami społecznymi na skutek potrzeby rozwiązywania nowych problemów codzienności.

KRYTERIUM WIEKU SUBDYSCYPLIN:

  1. Pedagogika prenatalna

  2. Pedagogika żłobkowa

  3. Pedagogika przedszkolna

  4. Pedagogika szkolna

  5. Pedagogika młodzieży - hebagogika

  6. Pedagogika dorosłych - andragogika

  7. Pedagogika okresu starości - gerontopedagogika

KRYTERIUM SWER RZECZYWISTOŚCI SPOŁECZNEJ W KTÓREJ PRZEBIEGAJĄ PROCESY WYCHOWAWCZE:

  1. Pedagogika kultury

  2. Pedagogika socjalna

  3. Pedagogika entanopedagogika (znaczenie - pedagogika śmierdzi)

  4. Pedagogika pracy

  5. Pedagogika specjalna

  6. Pedagogika kościelna