• Czy akceptujesz stanowiska prezentowane przez autora w recenzowanej publikacji? (szczególnie wobec kwestii kontrowersyjnych i ocenianych do dzisiaj w sposób niejednoznaczny)
• Co cię zainteresowało w recenzowanej publikacji?
Debata taka powinna zakończyć się uzgodnionym i zapisanym „komunikatem końcowym”. Uczniowie powinni mieć jasność, że czasy minione podlegają do dzisiaj różnym interpretacjom. Otwierane są archiwa, odkrywane są nowe źródła historyczne, a dotychczasowe podlegają często weryfikacji pod wpływem najnowszych metod badawczych, np. metodą węgla aktywnego.
Uczniowie po takiej otwartej debacie powinni uświadomić sobie następujące kwestie:
• w procesie kształtowania społeczeństwa obywatelskiego duże znaczenie ma edukacja historyczna;
• dla zrozumienia wydarzeń dziejących się współcześnie i dla budowy lepszego jutra niezbędna jest znajomość tego, co wydarzyło się w czasach minionych, tak w Polsce, jak i w Europie i na świecie;
• prawda historyczna, dotyczącą wielu faktów z zamierzchłej przeszłości, jak i tych z historii najnowszej, w związku doskonaleniem metod badania przeszłości i pojawiania się nowych źródeł historycznych jest nadal otwartym zagadnieniem;
• umiejętność argumentowania i kontrargumentowania ma duże znaczenie w sporach historyków dyskutujących o przeszłości;
• ważniejsze od szczegółowego poznawania faktów historycznych jest zrozumienie procesu historycznego oraz poznanie ciągu przyczynowo-skutkowego zdarzeń historycznych.
Oto przykładowe kwestie do publicznej debaty na podstawie poniżej recenzowanej publikacji: T. Schramm, Historia powszechna. Wiek XX, Poznań, 2001.
1. Czy totalitaryzmy to domena wyłącznie wieku XX?
2. Czy współczesne kobiety rzeczywiście wyzwoliły się spod męskiej dominacji?
3. Czy współczesna globalizacja to autentyczne nieszczęście gatunku homo sapiens?
4. Dlaczego współczesna cywilizacja Zachodu jest zagrożona ze strony islamu?
5. Kiedy rzeczywiście nastąpił kres ładu jałtańsko-poczdamskiego?
6. Dlaczego historyk czasów najnowszych jest często porównywany z futurologiem?
7. Jakie refleksje budzą w tobie sentencje polskiego poety Cypriana Kamila Norwida:
„historia to jest, tylko cokolwiek dalej” oraz „kto chce mierzyć drogę przyszłą, musi
wiedzieć, skąd się wyszło”?
8. Czy rzeczywiście wiek XXI będzie wiekiem Azji?
Recenzja książki: Tomasz Schramm, Historia powszechna. Wiek XX, Poznań 2001
Grupa poznańskich historyków, pod opieką naukową profesora Macieja Serwańskiego, postanowiła napisać cykl „Zrozumieć dzieje ” od starożytności do wieku XX. Jej credo ideowe jest następujące: „w pięciu tomikach pięciu autorów przedstawia swoje własne, indywidualne spojrzenie na epokę, w której się naukowo specjalizują. Wyszliśmy jednak z założenia, że należy zadbać o uwzględnienie chociaż w skrótowej formie możliwie całej podstawowej problematyki danego okresu, przejawiającej się na czterech zasadniczych płaszczyznach procesu historycznego: społecznej, gospodarczej, politycznej i