NAPĘD I STEROWANIE PNEUMATYCZNE 

SPRAWOZDANIE Z LABORATORIUM NR 1 
Temat: 
Układy sterowania siłownikiem jednostronnego działania 

Data wykonania 
ćwiczenia lab.: 
 

Kierunek: 
AiR 
Grupa: 
 

Zespół laboratoryjny: 
1. Tatar  
2. Miłosz 
3. Radosław 

Ocena: 

 

 

1.  Cel ćwiczenia:  

Opanowanie umiejętności syntezy układów pneumatycznych z wykorzystaniem metod 

intuicyjnych. 

 
 

2.  Elementy wykorzystywane w ćwiczeniu: 

 



 

siłownik jednostronnego działania 



 

zawór rozdzielający 3/2 sterowany mechanicznie za pomocą przycisku 



 

zawór rozdzielający 3/2 sterowany ciśnieniem narastającym  



 

zawór dławiąco – zwrotny 



 

zawór szybkiego spustu 



 

zawór dławiący  
 

3.  Schematy: 

 

1.1a. Układ sterowania bezpośredniego: 

Sterowanie bezpośrednie siłownikiem jednostronnego działania 

przy pomocy zaworu 3/2 sterowanego przyciskiem. 

 

1.1b. Układ sterowania pośredniego: 

Sterowanie pośrednie siłownikiem jednostronnego działania dwa 

zawory: zawór rozdzielający 3/2 sterowany przyciskiem oraz 

zawór rozdzielający 3/2 sterowany ciśnieniem. 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Nastawianie prędkości siłownika jednostronnego działania: 

 

1.2a. Regulacja prędkości 

wysuwu siłownika 

 
 
 
 
 
 
 
 

 
 

 
 
 
 
 
 

1.2b. Regulacja prędkości powrotu 

siłownika 

 

1.2c. Regulacja prędkości w obu 

kierunkach 

 

1.3a. Regulacja prędkości w obu kierunkach 

 
 
 

 

 
 

 

 
 
 

 

 
 
 
 
 
 

1.3b. Uzyskanie szybkiego powrotu siłownika 

 

4.  Wnioski: 

 

Podstawowe cechy siłowników jednostronnego działania: 
- ciśnienie wywołane przez dopływ sprężonego powietrza powoduje ruch tłoczyska (w 

siłownikach ciągnących wsuw, a w pchających wysuw) 

- doprowadzanie sprężonego powietrza tylko do jednej komory siłownika 
-  wylot  powietrza  bezpośrednio  do  atmosfery  następuje  z  komory,  do  której  nie 

dostarczamy powietrza 

 -  po  zamknięciu  dopływu  sprężonego  powietrza  następuje  powrót  tłoczyska  do 

pozycji początkowej (najczęściej powrót ten jest realizowany przez sprężyny w komorze bez 
dopływu powietrza) 

- duża szybkość działania 
 

 W skład układu sterowania bezpośredniego wchodzi jeden zawór rozdzielający, który 

steruje  kierunkiem  przepływu  sprężonego  powietrza.  Zmiana  jego  położenia  powoduje 
otworzenie lub zamknięcie dopływu sprężonego powietrza do komory siłownika, a co za tym 
idzie wysuw lub wsuw siłownika.  

 
Natomiast w skład układu sterowania pośredniego wchodzą 2 zawory: zawór główny 

oraz  zawór  wspomagający.    Zmiana  położenia  zaworu  wspomagającego  powoduje  zmianę 
stanu przyłącza sterującego, a co za tym idzie zmianę położenia zaworu głównego. Zmiana ta 
jest  związana  z  otworzeniem  lub  zamknięciem  dopływu  sprężonego  powietrza  do  komory 
siłownika, a co za tym idzie z wysuwem lub wsuwem siłownika 

 
Układy sterowania bezpośredniego są używane jeżeli siłownik znajduje się w pobliżu 

elementów odpowiedzialnych za sterowanie oraz gdy siłownik ma stosunkowo małe gabaryty. 
Układy sterowania pośredniego są używane przy większych natężeniach przepływu 

 
Możliwość zmiany prędkości wsuwu i wysuwu siłowników jednostronnego działania 

daje użycie zaworów dławiąco-zwrotnych i zaworów szybkiego spustu. 

 
Układy zawierające zawór dławiąco-zwrotny pozwalają na zmianę prędkości wysuwu 

i  wsuwu  siłownika.  Zawór  dławiąco-zwrotny  jest  montowany  między  zaworem 
rozdzielającym  i  siłownikiem,  a  regulacja  prędkości  wsuwu  bądź  wysuwu  jest  realizowana 
przez wkręcanie lub wykręcanie iglicy, a co za tym idzie zmianę jej odległości od gniazda. 

Układy  zawierające  zawór  szybkiego  spustu  pozwalają  na  szybki  powrót  siłownika. 

Zawór  szybkiego  spustu  jest  montowany  między  zaworem  rozdzielającym  i  siłownikiem. 
Zawór ten przyśpiesza opróżnianie komory, z której jest odprowadzany czynnik roboczy, co 
powoduje przyśpieszenie powrotu siłownika.