Gospodarka wykazuje wyraźne zmiany poziomu aktywności w czasie. 

Ogól  wahań  występujących  w  gospodarce  można  podzielić  ze  względu  na  okres 

fluktuacji: 

• 

dominujący trend 

• 

wahania sezonowe (periodyczne) 

• 

wahania koniunkturalne 

• 

wahania losowe (przypadkowe) 

 

Trend 

Jest  to  ogólna,  długookresowa  dążność  danej  wielkości  do  wzrostu  lub  spadku, 

występującą podczas analizowanego okresu. 

 

Trend  wykazuje  systematyczne  i  regularne  zmiany  w  ogólnym  poziomie  danego 

zjawiska  czy  procesu.  Pokazuje  jednocześnie  poziom  zmiennej  endogenicznej, 

wynikający z oddziaływania na nią pewnych przyczyn: 

• 

zmian podaży czynnika pracy 

• 

zmian podaży rzeczowych czynników produkcji 

• 

postępu technicznego i naukowego

 

 

Wahania sezonowe 

Wszelkie  cykliczne  zmiany  aktywności  gospodarczej  o  długości  cyklu  nie 

przekraczającej roku.  

 

Klasa zjawisk: 

• 

sezonowy charakter produkcji w rolnictwie 

• 

wysokie  natężenie  produkcji  przemysłu  spożywczego  w  okresie  dużej  podaży 

surowców rolnych 

• 

sezonowy charakter budownictwa 

• 

duże różnice w poborze energii elektrycznej i gazu miedzy okresami zimowym i 

letnim 

• 

sezonowy charakter transportu, usług turystycznych, handlu detalicznego 

 

Periodyka zmian sezonowych: cykl kwartalny, cykl tygodniowy, cykl dobowy. 

Cykl koniunkturalny 

Są  to  powtarzające  się  ze  względną  regularnością  zmiany  aktywności  gospodarczej 

społeczeństwa wyrażające się w ekspansji lub kurczeniu się tej aktywności wokół linii 

trendu.

 

 

Cykliczną przemienność rejestruje się w odniesieniu do: 

• 

Konsumpcji 

• 

Inwestycji 

• 

Zatrudnienia 

• 

Produkcji 

• 

i innych zmiennych 

 

Wahania  koniunkturalne  rozumiane  jako oscylacje w działalności gospodarczej mają 

cechy wspólne: 

• 

są  wynikiem  samowzmacniających  się  mechanizmów  wewnętrznych, 

występujących w gospodarce, 

• 

obejmują swym zasięgiem całą gospodarkę, 

• 

wzrostowe  lub  spadkowe  zmiany  wielkości  ekonomicznych  są  oddzielone 

punktami  zwrotnymi,  powtarzającymi  się  ze  stosunkowo  względną 

regularnością, 

• 

wahania mają charakter krótko-, a przede wszystkim średniookresowy. 

 

Syntetyczna  miarą  zmian  poziomu  aktywności  gospodarczej  są  cykliczne  zmiany 

wielkości PNB. 

 

W procesie gospodarowanie wyróżnia trzy rodzaje współistniejących cykli: 

• 

Krótkie (Kitchina) trwające około 3 lat, 

• 

Średnie (Junglara), trwające  od 8 do 11.  

• 

Długie (Kondratiewa) o długości około 55 lat 

 

 

 

 

Wahania losowe 

Zdarzenia losowe, zaburzające proces rozwojowy: 

• 

Zmiany klimatyczne 

• 

Klęski żywiołowe 

• 

Konflikty polityczne i militarne 

• 

Nieoczekiwane zmiany w otoczeniu ekonomicznym danej gospodarki 

• 

Wynalazki i nowe produkty