1
1
1
MODELE POSZUKIWAŃ
2
2
Krzywa Beveridge’a
3
3
Modele poszukiwań –
search models
Opisują zachowanie osoby poszukującej pracy przy
niedoskonałej informacji
Model podstawowy:
Pracy szukają bezrobotni (ale nie zatrudnieni)
Podczas poszukiwań bezrobotni mają prawo do zasiłku/
ubezpieczenia od bezrobocia
Warunki (w tym sytuacja na rynku pracy)
nie zmieniają się w czasie
Osoby znają tylko skumulowany rozkład H(.) możliwych
wynagrodzeń na rynku u różnych pracodawców
Oferty pracy, które napływają, są losowo wybierane z tego rozkładu
i cechują się stałym wynagrodzeniem w
4
4
Strategia poszukiwań
Ustalenie własnej minimalnej płacy progowej w*
V
e
(w) – V
u
= (w-rV
u
)/(r+q)
Poszukiwania trwają, aż nadejdzie jakaś oferta z płacą w
Jeśli V
e
(w)>V
u
oferta jest akceptowana, jeśli nie to
poszukiwania trwają dalej
w* pokazuje „granicę” między pracą a dalszym szukaniem
(a nie między pracą a biernością), ale: zniechęceni bezrobotni
2
5
5
Model poszukiwań
Szybkość pojawiania się ofert pracy
(w podstawowym modelu stała) zależy od:
Sytuacji na rynku pracy
Cech bezrobotnego
Wysiłku wkładanego w poszukiwania
6
6
Model poszukiwań
– możliwe rozszerzenia
Zmiany stopy napływu ofert w czasie
Koszty poszukiwania pracy, koszt alternatywny
(np. czas wolny)
Osoby z uprawnieniami do zasiłków dla bezrobotnych i bez
takich uprawnień
Poszukiwanie innej pracy w czasie zatrudnienia
Wybór i zmiany poziomu wysiłku wkładanego
w poszukiwania
7
7
Model poszukiwań
– oszacowania empiryczne
Dostępne są dane dotyczące płac już zaakceptowanych (więc
nie jest znany cały rozkład płac oferowanych na rynku)
Próby określania płacy progowej uczestników rynku pracy
Istnieją informacje o przeciętnym okresie trwania bezrobocia
Estymacja modeli w zredukowanej formie „duration models”,
które pozwalają badać, jaki jest wpływ różnych czynników na
wyjście z bezrobocia, ale też napotykają na problemy
8
8
Wnioski empiryczne
Dochody osoby poszukującej pracy (stopa zastąpienia
zarobków zasiłkiem) mają pewien wpływ na w* i okres
bezrobocia
Większy wpływ ma jednak okres pobierania zasiłku
Wzrost zasiłków dla bezrobotnych wydłuża czas pozostawania
na bezrobociu dla osób uprawnionych ale skraca dla osób
nieuprawnionych do tych zasiłków
Tempo napływu ofert pracy ma wpływ na okres pozostawania
w bezrobociu
Sprawdzanie intensywności poszukiwań i pomoc w szukaniu
pracy mają pozytywny wpływ na przechodzenie z bezrobocia do
zatrudnienia
3
9
PL – minimalne płace wymagane
Różne źródła danych
Np. badania ankietowe na ok. 2 tys. bezrobotnych
przeprowadzane w odstępach półrocznych w latach 2006 –
2009
Wyniki: Gumuła W., A. Gucwa, W. Nalepa, Z. Opioła (2010),
Rynek pracy w Polsce (wynagrodzenia, produktywność pracy i
migracje w maju 2010 roku – na tle panelowych badań opinii
pracodawców i bezrobotnych w latach 2006 - 2009), www.nbp.pl
10
Zastosowania
Od czasów pionierskiego artykułu Stiglera (1962)
modle poszukiwań były często wykorzystywane w
ekonomii pracy, aby wyjaśniać np.:
Różnice w zarobkach,
Wpływ zasiłków dla bezrobotnych na wysiłek wkładany w
poszukiwania i czas pozostawiania na bezrobociu
(Mortensen 1977),
Aktywność urzędów pracy (Pissarides 1979),
Mobilność przestrzenną (Burda i Profit 1996),
Płacę minimalną (Eckstein and Wolpin 1999)
11
11
ZMIANY WYNAGRODZEŃ
12
12
Zmiany płac - historia
W krajach OECD wzrost wynagrodzeń realnych osłabł po
szokach lat 1970.
Udział kosztów pracy (wszystkich składników wynagrodzeń)
w PKB
Zwiększenie zróżnicowania wynagrodzeń (pracownicy o niskich
i wysokich kwalifikacjach)
4
13
13
Rozwój promujący wysokie kwalifikacje
(SBTC)
Od drugiej połowy lat 70. w krajach rozwiniętych
wzrost podaży pracowników lepiej wykształconych,
zwiększenie różnic między płacami i szansami na rynku
pracy osób z niskimi i wysokimi kwalifikacjami.
Przy SBTC rosną przede wszystkim płace pracowników
wykwalifikowanych w sektorach, w których obserwujemy
najszybszy postęp technologiczny
14
14
Kraje transformacji
Wzrost nierówności płacowych w pierwszych latach po
transformacji
Znaczne podniesienie zwrotu z edukacji (najsilniej w Rosji i
byłych republikach radzieckich, najmniej w Czechach i Słowacji)
15
15
Wynagrodzenia Polska
Transformacja gospodarcza na początku lat 1990.
spowodowała:
spadek płac realnych (zatrzymany w 1994 r.)
zmianę rozkładu wynagrodzeń (zbliżenie do przeciętnego
dla krajów OECD)
Potem - wpływ siły związków zawodowych, siły przetargowej i
sposobu ustalania wynagrodzeń, ostatnio SBTC
16
Wynagrodzenia a produktywność pracy
Są okresy, gdy wynagrodzenie realne rośnie wolniej lub szybciej
niż produktywność pracy
Klasycy – szybszy wzrost płac realnych niż produktywności
powoduje spadek zatrudnienia
Badania empiryczne dla krajów OECD – niejednoznaczny
związek między bezrobociem a wzrostem wydajności pracy
(zob. np. Pissarides)
5
17
Czynniki różnicujące poziom
wynagrodzeń
Poziom kapitału ludzkiego (np. wykształcenie)
Staż pracy (seniority premium)
Płeć
Rasa
Zawód
Sektor zatrudnienia
Moment wejścia na rynek pracy
inne