Zasady wykonywania ćwiczeń leczniczych

Kinezyterapia

Rodzaje ćwiczeń wchodzących w skład kinezyterapii

Obecnie kinezyterapię dzieli się na:



miejscową,

w której wszystkie oddziaływania dotyczą bezpośrednio

narządu zmienionego chorobowo, a ich dobór zależy od stanu

funkcjonalnego i zamierzonego celu:

–

ćwiczenia bierne

–

ćwiczenia czynno-bierne

–

ćwiczenia samowspomagane

–

ćwiczenia w odciążeniu

–

ćwiczenia czynne

–

ćwiczenia z oporem

–

ćwiczenia prowadzone

–

redresje (usuwanie przykurczów stawowych)

–

wyciągi

–

ćwiczenia synergistyczne

–

ćwiczenia oddechowe

–

ćwiczenia relaksacyjne

–

pionizacja i nauka chodzenia



ogólną

- ćwiczenia nie objętych chorobą części ciała

–

ćwiczenia ogólnokondycyjne

–

ćwiczenia gimnastyki porannej

–

ćwiczenia w wodzie

–

sport inwalidów

Kinezyterapia

ĆWICZENIA BIERNE

cele:



zamiana ruchu biernego na czynny



wzmożenie torowania proprioceptywnego



wzmożenie torowania exteroceptywnego (czucie dotyku)



wzmożenia torowania ideomotorycznego (automatyczne

następstwo bodźca myślowego)



poprawa trofiki tkanek miękkich objętych porażeniem



zapobieganie odleżynom (poprawa trofiki, działanie

pompy mięśniowej)



utrzymanie fizjologicznych zakresów ruchu



utrzymanie prawidłowej elastyczności i plastyczności

mięśni, więzadeł i torebek



zapobieganie procesom osteomalacjiinaczej

(rozmiękanie kości lub krzywica dorosłych, to

niedostateczna mineralizacja kości).



zachowanie czucia proprioceptywnego i pamięci

ruchowej.

ĆWICZENIA BIERNE

Wskazania:



porażenia i niedowłady mięśni zarówno wiotkie jak i spastyczne



początkowy okres uruchomiania stawu po zabiegu operacyjny



stan po długotrwałym unieruchomieniu kończyn



zła trofika tkanek miękkich (pacjenci nieprzytomni)

Przeciwwskazania:



przypadki pourazowe po złamaniach z niepełnym zrostem (zrost po 3-4

miesiącach)



stany zapalne stawów i tkanek okołostawowych



stany bezpośrednio po zwichnięciach i innych urazach stawowych



stany zapalne żył



rany skóry, mięśni i tkanek miękkich



stany po zabiegach operacyjnych przed wyjęciem szwów (konsultacja z

lekarzem)



występowanie bólu przy ćwiczeniach (silne nie ustępujące dolegliwości)



temperatura powyżej 38°



ciśnienie rozkurczowe powyżej 100 skurczowe powyżej 160

(spoczynkowe)



ogólny ciężki stan pacjenta



stan po tomografii komputerowej z kontrastem



stan po nakłuciu dolędźwiowym (np. pobieranie płynu mózgowo-

rdzeniowego)

ĆWICZENIA BIERNE

Zasady wykonywania ruchu:



Odcinek bliższy ćwiczonego stawu musi być ustabilizowany tak,

aby ruch odbywał się tylko w tym stawie i nie był wspomagany

przez ruch w innych stawach.



Stabilizację uzyskuje się przez odpowiednio dobraną pozycję

wyjściową lub przez zastosowanie pasów stabilizujących.



Chwyt stosowany przy ćwiczeniach biernych musi być pewny -

nie może jednak sprawiać choremu bólu.



ruchy w stawach pacjenta wykonuje fizjoterapeuta



płynnie we właściwej płaszczyźnie i wokół fizjologicznej osi stawu



w pełnym fizjologicznym zakresie ruchu zgodnym z normą dla

danego stawu



w stawach bolesnych nie należy nigdy przekraczać granicy bólu



Wykonując ruchy bierne w stawie trzeba odciągać od siebie kości

tworzące staw, aby zmniejszyć nacisk i tarcie powierzchni

stawowych o siebie.



Wszystkie ruchy w ćwiczonym stawie powtarza się 20-30 razy w

czasie jednego zabiegu, z uwzględnieniem fazy ruchu, powrotu

do pozycji wyjściowej i krótkiej przerwy.



ćwiczenia bierne wykonuje się 2-3 razy dziennie (im cięższy stan

pacjenta tym częściej



tempo ćwiczeń wolne i rytmiczne

Staw barkowy

Sposób 1

Pw.: siad.

Chwyt:



jedną ręką obejmujemy podchwytem

staw promieniowo-nadgarstkowy i rękę w

ten sposób, że wyprostowany palec

wskazujący kinezyterapeuty spoczywa

na dłoni chorego,



drugą ręką stabilizuje się bark. Bark

stabilizuje się przy zginaniu ramienia do

kąta ok. 70° (ponieważ dalej ruch

odbywa się wraz z łopatką i obojczykiem)



oraz przy prostowaniu ramienia od

pozycji zerowej do tyłu.

Ruch:

zginanie i prostowanie ramienia.



Podczas ruchu zginania ramienia

przedramię chorego przylega do

przedramienia kinezyterapeuty po

przekroczeniu pozycji zerowej, a przy

prostowaniu aż do osiągnięcia pozycji

zerowej.

ĆWICZENIA BIERNE

Staw barkowy

Sposób 2

Pw.: siad.

Chwyt:



jedną ręką podchwytem w 1/3 dalszej

ramienia w ten sposób, że zgięte

przedramię chorego spoczywa na

przedramieniu, kinezyterapeuty, który

drugą ręką stabilizuje bark do kąta ok.

70°.

Ruch:



zginanie ramienia do kąta ok. 70° ze

stabilizacją barku,



powyżej tego kąta ręka

kinezyterapeuty spoczywa tylko na

barku chorego.



Tym samym chwytem wykonujemy

ruch prostowania ramienia stabilizując

bark od pozycji zerowej do tyłu.

ĆWICZENIA BIERNE

Staw barkowy

Odwodzenie i przywodzenie

ramienia

Pw.: siad.

Chwyt:



jedną ręką podchwytem za staw

promieniowo-nadgarstkowy w

ten sposób, że wyprostowany

palec wskazujący

kinezyterapeuty spoczywa na

dłoni chorego.



Wyprostowane przedramię

chorego spoczywa na

przedramieniu kinezyterapeuty,

który drugą ręką stabilizuje bark

do chwili odwiedzenia ramienia

do kąta 90°, ponieważ powyżej

tego kąta odwodzenie ramienia

odbywa się razem z łopatką i

obojczykiem.

Ruch:

odwodzenie i przywodzenie

ramienia

ĆWICZENIA BIERNE

Odwodzenie ramienia

Pw.: siad.

Chwyt:



jedną ręką za rękę

chorego jak przy

powitaniu,



drugą ręką podchwytem

za staw łokciowy.

Ruch:



krążenie ramieniem przy

zgiętym przedramieniu.

ĆWICZENIA BIERNE

Ćwiczenia wykonywane w pozycji leżącej
Zginanie i prostowanie ramienia

Pw.: leżenie tyłem, kg. ćwiczona poza

brzegiem stołu.

Chwyt:



jedną ręką obejmujemy

podchwytem

staw piomioniowo-nadgarstkowy i rękę w

ten sposób wyprostowany palec

wskakujący kinezyterapeuty spoczywa

na dłoni chorego,



drugą ręką chwytamy podchwytem w

1/3 dalszej ramienia.



Opisanym chwytem rozpoczynamy

zginanie ramienia i w czasie

wykonywania tego ruchu podchwyt w 1/3

dalszej ramienia zmieniamy stopniowo

na nachwyt.



Chwytem tym rozpoczynamy

prostowanie ramienia zmieniając w

czasie jego wykonywania stopniowo

nachwyt w 1/3 dalszej ramienia na

podchwyt.

Ruch:

zginanie i prostowanie ramienia

ĆWICZENIA BIERNE

Odwodzenie i przywodzenie

ramienia

Pw.: leżenie tyłem.

Chwyt:



jedną ręką podchwytem w

1/3 dalszej ramienia w ten

sposób, że zgięte

przedramię chorego

spoczywa na

przedramieniu

kinezyterapeuty,



drugą ręką stabilizuje

bark do kąta 90°.

Ruch:

odwodzenie i

przywodzenie ramienia.

ĆWICZENIA BIERNE

Staw biodrowy -zginanie uda

leżenie tyłem, stab. pasami

miednicy i uda kd. nie ćwiczonej.

Chwyt:



jedną ręką podchwytem w dole

podkolanowym,



drugą ręką podchwytem za piętę,

podeszwa stopy chorego

przylega do przedramienia

kinezyterapeuty

Ruch:



równoczesne zginanie uda i

goleni.



W końcowej fazie zginania uda

podchwyt w okolicy stawu

kolanowego zmieniamy na

nachwyt, wywierając lekki nacisk

na przednią powierzchnię kolana.

ĆWICZENIA BIERNE

Odwodzenie i przywodzenie uda

.: leżenie tyłem, stab. pasami

miednicy i uda kd. nie

ćwiczonej.

Chwyt:



jedną ręką podchwytem za udo

tuż powyżej stawu kolanowego

po stronie przyśrodkowej przy

odwodzeniu, a po stronie

bocznej przy przywodzeniu uda.



Goleń chorego spoczywa na

przedramieniu kinezyterapeuty,

który drugą ręką stabilizuje

dodatkowo miednicę po stronie

kd. ćwiczonej przy odwodzeniu,

a po stronie kd. nie ćwiczonej

przy przywodzeniu uda.

Ruch:

odwodzenie i przywodzenie

uda.

ĆWICZENIA BIERNE

Kinezyterapia

ĆWICZENIA CZYNNO-BIERNE

Wskazania:



stany po chirurgicznych zabiegach rekonstrukcyjnych

głównie w obrębie narządu ruchu



stany po unieruchomieniu w opatrunkach gipsowych



choroby gośćcowe, reumatoidalne



unieruchomienie kończyn za pomocą wyciągów



stany atrofii tkankowej



demineralizacja kości



oparzenia większych części ciała



inne zabiegi operacyjne nie koniecznie w obrębie

narządu ruchu (np.: stan po mastektomii)

Przeciwwskazania:

jw.

ĆWICZENIA CZYNNO-BIERNE

Zasady wykonywania ruchu:



ruchy w stawach pacjenta wykonuje fizjoterapeuty



zadaniem pacjenta jest rozluźnienie nadmiernie

napiętych mięśni



ruch prowadzony w niepełnym zakresie, płynnie we

właściwej płaszczyźnie i wokół fizjologicznej osi stawu



ruch prowadzimy do granicy bólu a nawet lekko ją

przekraczamy

liczba powtórzeń indywidualna dla każdego pacjenta

(optymalne jest 3-5 serii po 10 powtórzeń, przerwa

między seriami 30s



w czasie przerwy między seriami wykonywać należy

masaż, potrząsania, wibracje



ćwiczenia czynno-bierne powinny być wykonywane3-5

razy dziennie



tempo ćwiczeń bardzo wolne i rytmiczne pozwalające

pacjentowi na koncentrację i rozluźnienie



przez cały czas trwania ćwiczeń fizjoterapeuta musi

mieć kontakt wzrokowy z pacjentem

Kinezyterapia

ĆWICZENIA SMOWSPOMAGANE

cele:



zwiększenie zakresu ruchu w stawach



uzyskanie rozluźnienia nadmiernie napiętych mięśni



poprawa trofiki tkanek przez zwiększenie działania

pompy mięśniowej



zapobieganie niekorzystnym zmianom wynikającym

z akinezji

Wskazania:



ograniczenie zakresu ruchu w stawach



przygotowanie do redresji wykonywanych przy

współudziale fizjoterapeuty



przygotowanie do ćwiczeń czynnych wolnych

Przeciwwskazania:

jw.

ĆWICZENIA SMOWSPOMAGANE

Zasady wykonywania ruchu:



na ćwiczona kończynę zakłada się podwieszkę połączoną z

linką, która biegnie przez bloczek kierunkowy, drugi jej

koniec zakładany jest na zdrową kończynę



pacjent wykonując ruch jedna kończyna wspomaga

wykonanie ruchu w stawach drugiej kończyny



jest to rodzaj redresji którą chory sam wykonuje



fizjoterapeuta kontroluje czy ruch wykonywany jest

płynnie we właściwej płaszczyźnie, wokół fizjologicznej osi

stawu



przy osłabieniu siły mięśniowej nie dopuszczamy do

pełnego zmęczenia



ćwiczenia samowspomagane mogą być również

wykonywane za pomocą laski gimnastycznej



liczba powtórzeń jednego ćwiczenia wynosi przeciętnie 30



ćwiczenia samowspomagane wykonuje się 1 raz dziennie,

kilka serii

Kinezyterapia

ĆWICZENIA CZYNNE W ODCIĄŻENIU

cele:



przeciwdziałanie zanikom mięśniowym



uzyskanie przyrostu siły mięśniowej do wartości umożliwiających

swobodne poruszanie kończyną lub jej częścią (doprowadzenie jej

do poziomu na 3 wg. Lowetta)



utrzymanie fizjologicznego zakresu ruchów w stawach poprzez

systematyczne odżywianie chrząstki stawowej



umożliwienie wykonywania ruchu w stawach w pełnym zakresie ,

podtrzymując tym samym prawidłową dotychczasową elastyczność

mięśni zawiadujących danym stawem, więzadeł i innych struktur

Wskazania:



zaniki i znaczne osłabienie siły mięśniowej



niepełny zrost kostny



zmiany zwyrodnieniowe stawów



ograniczenia ruchomości w stawach



stany po unieruchomieniu



zespoły bólowe w obrębie aparatu ruchu

Przeciwwskazania: jw.

ĆWICZENIA CZYNNE W ODCIĄŻENIU

Podwieszenie ćwiczonej kończyny

1.podwieszenie osiowe



punkt zawieszenia ćwiczonej kończyny znajduje się prostopadle nad osią

ruchu



podwieszki zakładamy tak, aby ćwiczona kończyna była w pełni odciążona



ruch powinien się zaczynać od momentu bezwładności kończyny, tzn. że po

każdym wykonaniu ruchu kończyna pozostaje przez chwilę w pozycji

wyjściowej

2.podwieszenie pozaosiowe

zmniejszenie tarcia o podłoże uzyskuje się poprzez:



wytalkowanie gładkiej powierzchni, po której odbywa się ruch



podłożenie pod ćwiczoną kończynę sukna lub krążków z waty



przymocowanie wrotek do ćwiczonej kończyny

Zasady wykonywania ruchu:



pacjent wykonuje ruch samodzielnie w warunkach odciążenia



ruch prowadzony jest płynnie we właściwej płaszczyźnie, wokół

fizjologicznej osi stawu i w pełnym fizjologicznym zakresie ruchu zgodnym z

normą dla danego stawu



w stawach bolesnych nie należy nigdy przekraczać granicy bólu



czas trwania serii 5-15 minut (bez bólu)



ćwiczenia czynne w odciążeniu wykonuje się 1 razy dziennie



raz w tygodniu wykonujemy pomiar zakresu ruchomości i siły mięśniowej



tempo ćwiczeń zależy od aktualnej siły mięśni

Kinezyterapia

ĆWICZENIA CZYNNE WOLNE

cele:



zwiększenie siły i wytrzymałości przede

wszystkim określonej grupy mięśniowej



utrzymanie i zwiększenie zakresów ruchu w

stawach



poprawa koordynacji ruchowej

Wskazania:



osłabienie siły mięśniowej (minimum 3)



ograniczenia zakresu ruchomości



wzmożone spoczynkowe napięcie mięśni



zaburzenia koordynacji nerwowo-mięśniowej

Kinezyterapia

ĆWICZENIA CZYNNE Z OPOREM

cele:



uzyskanie przyrostu siły mięśniowej



poprawa wytrzymałości mięśni



zmniejszenie do minimum zaników mięśniowych,

szczególnie powstałych w wyniku unieruchomienia



zmniejszenie do minimum zaników mięśniowych,

powstałych w następstwie procesów patologicznych



opóźnienie występowania zaników mięśniowych



uzyskanie kompensacyjnych przerostów siły



uzyskiwanie przerzutów napięć kontralateralnych do

części ciała znajdujących się czasowo w unieruchomieniu



uzyskanie poprawy koordynacji nerwowo-mięśniowej



zwiększanie sygnalizacji aferentnej w celu rozszerzenia

pól pobudzenia w korze mózgu

Wskazania:



osłabienie siły mięśniowej



stany unieruchomienia (np.: opatrunek gipsowy)

Kinezyterapia

ĆWICZENIA CZYNNE Z OPOREM

cele:



uzyskanie przyrostu siły mięśniowej



poprawa wytrzymałości mięśni



zmniejszenie do minimum zaników mięśniowych,

szczególnie powstałych w wyniku unieruchomienia



zmniejszenie do minimum zaników mięśniowych,

powstałych w następstwie procesów patologicznych



opóźnienie występowania zaników mięśniowych



uzyskanie kompensacyjnych przerostów siły



uzyskiwanie przerzutów napięć kontralateralnych do części

ciała znajdujących się czasowo w unieruchomieniu



uzyskanie poprawy koordynacji nerwowo-mięśniowej



zwiększanie sygnalizacji aferentnej w celu rozszerzenia pól

pobudzenia w korze mózgu

Wskazania:



osłabienie siły mięśniowej



stany unieruchomienia (np.: opatrunek gipsowy)

Kinezyterapia

WYCIĄGI REDRESYJNE

Zastosowanie:



przykurcze tkanek miękkic

cele:



zniesienie ograniczenia zakresu ruchów w stawie spowodowanego

przykurczem tkanek miękkich



uzyskanie pełnej biernej ruchomości w stawie

Wskazania:



ograniczenia ruchomości stawu na skutek przykurczu tkanek miękkich

Przeciwwskazania:



przypadki pourazowe po złamaniach z niepełnym zrostem (zrost po 3-4

miesiącach)



stany zapalne stawów i tkanek okołostawowych



stany bezpośrednio po zwichnięciach i innych urazach stawowych



stany zapalne żył



rany skóry, mięśni i tkanek miękkich



stany po zabiegach operacyjnych przed wyjęciem szwów (konsultacja z

lekarzem)



zła tolerancja na ból



temperatura powyżej 38°



ciśnienie skurczowe powyżej 160 rozkurczowe powyżej 100



ogólny ciężki stan pacjenta

Kinezyterapia

ĆWICZENIA IZOMETRYCZNE

Zastosowanie:



osłabienie siły mięśniowe

cele:



przeciwdziałanie zanikom mięśniowym



uzyskanie przyrosty masy i siły mięśni



utrzymanie aktywności mięśni w obrębie

unieruchomionych odcinków ciała

Wskazania:



Unieruchomienia



proste zaniki mięśni



przypadki w których ruch w stawach nie jest

wskazany



przeciwwskazania:



brak

ĆWICZENIA IZOMETRYCZNE

Metodyka:



chorego trzeba nauczyć wykonywania skurczów

izometrycznych mięśni



chory uczy się łatwiej napinania mięśni najpierw kończyny

zdrowej, potem równocześnie kończyny zdrowej i chorej,



w końcu napinani mięśni kończyny chorej



przewidując konieczność unieruchomienia kończyny należy

nauczyć chorego napinania mięśni przed założeniem

unieruchomienia



ćwiczenia izometryczne może chory wykonywać przy

pomocy fizjoterapeuty lub sam



czas trwania skurczu izometrycznego – około 5 sekund,



czas odpoczynku pomiędzy kolejnymi skurczami – 10

sekund



okres odpoczynku mięśnia po pracy statycznej mięśnia musi

być dłuższy aby zapewnić dostateczne jego ukrwienie, które

jest znacznie upośledzone w czasie skurczu

izometrycznego.



Liczba powtórzeń od 6 – 10.

Kinezyterapia

ĆWICZENIA SYNERGISTYCZNE:



kontralateralne

– czynne, polegające na wykonywaniu

ruchów z pokonywaniem oporu, dość intensywnie, kończyną

przeciwną do kończyny niedowładnej, z urazem lub

unieruchomionej w opatrunku gipsowym.



ipsilateralne

– czynne, polegające na wykonywaniu ruchów z

pokonywaniem oporu, kończyną wykazującą stan dysfunkcji

ruchowej spowodowanej stanem chorobowym, np.

niedowładem neurogennym.

Wskazania:



unieruchomienie kończyny całkowite lub częściowe w

opatrunku gipsowym



ćwiczenie przeszczepionych mięśni

Przeciwwskazania:



niewydolność krążenia



niewydolność układu oddechowego



zły ogólny stan pacjenta



wysoka temperatura ciała

Kinezyterapia

ĆWICZENIA ODDECHOWE

Zastosowanie:



należą do podstawowych ćwiczeń w kinezyterapii, ponieważ sprawność układu

oddechowego ma decydujący wpływ na prawidłowe funkcjonowanie wszystkich

układów naszego organizmu



wchodzą w skład niemalże wszystkich programów usprawniania leczniczego

cele:



nauczenie prawidłowego oddychania



umiejętność prawidłowego oddychania pożądana jest podczas wykonywania

wszystkich ćwiczeń i czynności



najczęściej spotykanym błędem jest zatrzymywanie oddechu i napinanie

pomocniczych mięśni oddechowych podczas wykonywania ćwiczeń i czynności

wymagających większego wysiłku oraz brak pełnego wydechu

Bezdech powoduje:



wzrost ciśnienia



spadek tętna



utrudniony dopływ tlenu do narządów



zwiększenie wydolności narządu oddechowego



przed przystąpieniem do ćwiczeń oddechowych możemy przeprowadzić ocenę

stanu i sprawności układu oddechowego

Wskazania:



podczas wszystkich ćwiczeń leczniczych



choroby układu oddechowego



stan przed i po zabiegach chirurgicznych

Przeciwwskazania:



ostry okres chorób narządu oddechowego i krążenia

Kinezyterapia

PIONIZACJA

etapy pionizacji czynnej

1. uniesienie głowy

2. pozycja półsiedząca o różnym kącie nachylenia tułowia – podparty

3. siad płaski – podparty

4. pozycja półsiedząca lub siad płaski bez podparcia

5. siad ze spuszczonymi nogami – podparty

6. siad ze spuszczonymi nogami – bez podparcia

7. stanie przy łóżku – z podparciem

8. stanie przy łóżku - bez podparcia

Pełna pionizacja na stole pionizacyjnym bierna

Wskazania:



stan po długotrwałym przebywaniu w łóżku



porażenie kkd



trudności bądź niemożność pionizacji przyłóżkowej



chory nieprzytomny



waga i wzrost znacznie przekraczająca wagę i wzrost fizjoterapeuty

Pionizacja na stole wymaga prawidłowego ułożenia chorego które polega na:



wyrównaniu skrócenia czynnościowego kończyn



nieznacznym odwiedzeniu w stawach biodrowych (około 5°)



pełnym podparciu stóp



zabezpieczeniu pasami stawów (kolanowych, biodrowych) oraz klatki piersiowej



jeżeli stwierdzamy, że przez pionizację bierną chory w pełni przystosował się do

pozycji stojącej



rozpoczynamy pionizację czynną - przystosowanie do pozycji stojącej

Document Outline